Internet–servızdiń kez kelgen túri endi bizdiń qazaqstandyqtar úshin de qol jetimdi. Kez-kelgen banktiń tutynýshysy endi ınternet-servıstiń barlyq qyzmetin paıdalana alady. Bul týraly, keshe, Almatyda ótken RF, Belorýs, О́zbekstan, Qyrǵyzstan jáne Qazaqstannyń bank, qarjylyq –tehnologııa kompanııa ókilderi qatysqan onlaın jıynda aıtyldy.
Jıyn barysynda Reseıden kelgen qarjy tehnologtary qazaqstandyq bankter «Open Api» tehnologııasyn qoldanýdy keshiktirip jatqanyn tilge tıek etken edi. «Open Api» tehnologııasy bankterge tehnologııanyń sońǵy múmkindikteriniń generatory dep qabyldanady eken. «Qazir Reseıde bankter arasyndaǵy báseke klıent úshin emes, tehnologııalyq kóshbasshylyq úshin júrip jatyr. Qarjylyq tehnologııanyń sońǵy múmkindigin qol jetkizgen bankti klıent ózi izdep, tabady » deıdi reseılik «Intervale Russia» qarjylyq tehnologııa kompanııasy ókili Vıtalıı Shıdkovskıı.
Reseılik tehnolog 2018 jyldan beri elektrondy kommersııa naryǵy 2 ese óskenin aıtty. Tipti transshekaralyq elektrondy saýda 37 paıyzǵa ósipti. Munyń bári bankter men qarjylyq tehnologııa kompanııa ókilderi arasyndaǵy aýyzbirshiliktiń nátıjesi eken. «Qazir Reseıde 200 den astam bank bar. Reseı bankterdiń fılıaldary Ortalyq Azııa elderiniń bárinde bar. Olardyń «commerce» transshekaralyq naryǵyndaǵy kóshbasshy bolýy múmkindigi joǵary. Qyrǵyzstanda elektondy saýda naryǵy tipti nóldik deńgeıde turǵanyn qyrǵyzstandyq áriptesterimizden bildik. Tipti Almaty men Bishkek arasynda tipti mobıldi baılanys nashar ekenin bildik. Qyrǵyzstandaǵy elektrondy saýda segmenti bizdiń qaperimizge alyp júretin naryq eken», –dep atap ótti reseılik ókil Vıtalıı Shıdkovskıı.
Qazaqstandyq spıker Konstantın Gorajankın qazaqstandyq bankterdiń báriniń birdeı elektrondy saýda naryǵyndaǵy múmkindiginiń joǵary ekenin aıtty. Spıker «OpenAPI» tehnologııasy bankterge de, klıentterge de tıimdi ekenin aıtty. Bul, birinshi kezekte klıentter úshin tıimdi eken. Sebebi qolynda bir ǵana banktiń kartochkasy bar klıent tek sol banktiń ǵana ınternet –bankıngin qoldanyp keldi. «Ulttyq banktiń mindeti klıentterge barlyq ınternet bankıngterdi qoldaný múmkindigin qalyptastyrý. Olar qazaqstandyq qarjy ınstıtýttarynyń barlyq platformalarymen jumys isteý kerek. Bul qarjylyq –tehnologııalyq jobalardyń ósýine jol ashady. Bul mobıldi banktiń múmkindigin arttyrady» deıdi Konstantın Gorajankın.
Spıker qazaqstandyq bankterdiń «e-commerce» naryǵynda bankterdiń qol qýsyryp qarap otyrmaǵanyn, buǵan «Kaspi Red» bankti mysal ekenin dáleldermen aıtyp berdi. «Kaspi Red» áreket bankterdiń «e-commerce» naryǵymen ıntegrasııalanýyn tezdetti. «Kazkom» «Homeshop» elektrondy saýda jelisin iske qosty. Bankter arasyndaǵy negizgi báseke tehnologııa úshin júrip jatyr. Jyl basynda biraz bankter dıdjıtalızasııalaýǵa kóshemiz degen edi. Bul qymbat tehnologııa. Ekiniń biri qabyldaýǵa shamasy jetpeıdi. «Kaspiden» soń «Kazkom» jáne birneshe bank «marketpleıs» ashýǵa daıyndalyp jatqany jıyn barysynda belgili boldy.
«Marketpleıs» tek elektrondy taýarlar ǵana emes, avtokólik dońǵalaǵy, saǵattar jáne úı turmysyna qajetti taýar lardy elektrondy kommersııa naryǵyna shyǵarýǵa daıyn otyr.
Qazaqstandyq spıker Konstantın Gorojankın elektrondy kommersııa naryǵy durys qoldanylmaǵan bank tranzaksııasynan damı almaı almaı otyrǵanyn aıtty. Tranzaksııanyń duryl oryndalmaýy «Bank Hoým Kredıt», «Halyq Bank» jáne «Altyn Bank » jaǵynan kóp oryn alady eken.
«Bul bankter tranzaksııa jaǵyna kóbirek kóńil bólse, ınternet bıznestiń jumysy alǵa jyljıdy », – deıdi Konstantın Gorojankın.
Qazaqstanda ınternet-dúkenderdiń damýyna logıstıka máselesi, jerdiń shalǵaılyǵy azdap qolbaılaý bolǵany shyndyq.
Konstantın Gorojankın elimizdiń elektrondy kommersııa naryǵynyń oıynshylaryna ortalyqqa shoǵyrlana bermeı, kórshi elderge –ońtústik arqyly О́zbekstan men Qyrǵyzstanǵa, Qytaıǵa, soltústik oblystar arqyly Reseıge shyǵýǵa múmkindik bar ekenin aıtady. Qazaqstandyq ınternet-bıznes jáne elektrondy kommersııa qaýymdastyǵy jyl saıyn ınternette ótetin «Kıberjuma» jappaı satylymynda bizge satyp alýshylardyń 55 paıyzy Almatydan ekenin kórsetip berdi. Endi satyp alýshylardyń kartasyn jan –jaqqa úlkeıtý kerek. Astanada bul kórsetkish 17 paıyz. Úshinshi orynda qaraǵandylyqtar – 11 paıyz, shymkenttikterdiń úlesi 7, 9 paıyz.
Konstantın Gorojankın qazaqstandyq bankter sheteldik tehnologııany qoldanýǵa daıyndyqtyń sońǵy kezeńinde ekenin aıtyp ótti. Konstantın Gorojankın, osy tusta «meniń úıim shette ornalasqan » degen tásildiń kúni ótkenin aıtady. Reseı men AQSh ǵana emes, AQSh –Qytaı jáne Taıaý Shyǵys elderi arasyndaǵy saýda soǵysynyń salqyny bizge de sezilip jatyr.
«Elektrondy saýda naryǵyna sanksııalardyń da, álemdik kataklızmniń de áseri bar. Sondyqtan dıplomattarymyz ben saıasattanýshylarymyz tezirek bir kelisimge kelýin tileımiz. Reseı rýbli men teńgemizdiń baǵasyndaǵy ózgeristerdi qazaqstandyqtar «mını devalvasııa» dep baǵa berip jatyr. Birer aıdan beri tutynýshylardyń belsendiligi tómendep ketti. Ázirge toqtamdy pikir aıta almaımyn, sońyn kúteıik» – dep sózin qorytty Konstantın Gorojankın.
ALMATY