Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń Qoǵamdyq-gýmanıtarlyq pánder kafedrasynyń dosenti, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory Sapar Ospanovtyń «Fılosofııa vlııanııa» atty oqý monografııalyq tıpi jaryq kórdi. Bul týraly oqý ornynyń baspasóz qyzmeti habarlady.
Ǵylymı eńbek S.Zavetnyı, S.Pazynıch, A.Ponomarev syndy reseılik jáne qazaqstandyq S.Zeınolla sııaqty ǵalymdardyń avtorlyǵymen shyqqan.
– Búgingi oqyrmandar úshin «oqýlyq» degen ataý daǵdyly jáne túsinikti. Al qosymsha «monografııalyq tıp» degen sóz tańdanys týdyrýy múmkin. Mundaı anyqtaýysh sózderdi qoldanýymyzdyń ózindik sebebi bar, – deıdi ǵalym.
Onyń paıymdaýynsha, «yqpal hám áser etý» uǵymy keńistik, ýaqyt, qozǵalys, qaıshylyq degen fılosofııalyq kategorııalar sııaqty bolmystyń jalpy jáne irgeli qasıetteriniń birin kórsetedi. Alaıda, osy kezge deıin bul uǵymnyń fılosofııalyq kategorııa esebindegi maǵynasy taldanbaǵan. Sondyqtan da jumystyń «Fılosofııa vlııanııa» degen ataýy «yqpal» uǵymyn fılosofııalyq kategorııa esebindegi alǵashqy zertteýge jatatynyn kórsetedi.
– Fılosofııalyq kategorııalarǵa qandaı gnoseologııalyq, epıstemologııalyq jáne logıkalyq sıpattar tán bolsa, «yqpal» uǵymynyń da sondaı jaqtary ashylǵan. Yqpaldyń adam senimi men oılaý úderisindegi orny tabıǵı qubylys esebinde taldanǵan. Bul yqpaldyń ontologııalyq bastaýlary men olardyń júzege asýynyń mehanızimine fılosofııalyq-ádisnamalyq turǵylardan jaqyndaýǵa kómektesedi, – dep atap ótti Sapar Ospanov.
Ǵalym realdy bolmystyń sapalyq damýynyń eń joǵary deńgeıi qoǵam jáne onyń sýbektisi adam ekendigin alǵa tartady. Sondyqtan yqpaldyń eń mańyzdy fılosofııalyq fýnksııasy qoǵamdyq, áleýmettik jáne adamı úderisterdegi ózara yqpaldastyqtardy taldaý barysynda ashylady. О́zara yqpaldastyqtyń erekshe kórinisteri qoǵamdaǵy quqyqtyq, ımandylyq, psıhologııalyq qarym-qatynastar arqyly júzege asady. Bul úderister oqýlyqtyń jeke taraýlarynda keltirilgen. Sonymen qatar onda yqpaldyń áleýmettik top ómirindegi mańyzdylyǵy áleýmettaný ǵylymy turǵysynan jete qarastyrylǵan. Oqýlyqtyń aqyrǵy taraýynda ekonomıkanyń qoǵam ómiriniń turaqtylyǵyna tıgizetin yqpaly kórsetilgen. Sondaı-aq oqýlyq glossarı bólimimen jáne test suraqtarymen tolyqtyrylǵan.
Bul ǵalymnyń birneshe jyldan bergi qajyrly eńbeginiń nátıjesi. Reseıdiń aldyńǵy qatarly joǵary oqý oryndarynda úlken fılosofııa mektebinen dáris alǵan izdenýshi áleýmettik-gýmanıtarlyq ǵylymdardyń ártúrli baǵyttary boıynsha irgeli zertteýler júrgizip keledi.
– Ol – ulttyq rýhanııatymyzdyń qaıta jańǵyrýyna úlken úles qosyp kele jatqan azamat. Ensıklopedııalyq-teorııalyq biliminiń moldyǵy professor Ospanovqa fılosofııamen sabaqtas keń tynysty birneshe pán boıynsha keshendi dárister bere alatyndaı múmkindik týǵyzdy. Búginge deıin onyń 220-dan astam ǵylymı maqalasy jaryq kórdi. Sondaı-aq professor sheteldik ǵalymdarmen de tyǵyz shyǵarmashylyq baılanys ornatqan. Ǵylymı zertteýleriniń basym kópshiligi AQSh, Reseı, Ýkraına, Monǵolııa, Tájikstan, Qyrǵyzstan sııaqty memleketterdiń ǵylymı basylymdarynda jaryq kórgen, – deıdi Qoǵamdyq-gýmanıtarlyq pánder kafedrasynyń meńgerýshisi, saıası ǵylymdar doktory Bıbigúl Imanbekova.