5 mamyr kúni ótken onlaın jıynda Ulttyq qordyń aktıvteri qalaı ózgerdi, altyn-valıýta rezerviniń jaǵdaıy jáne sáýirdegi ıntervensııa kólemi týraly baıandaldy. Bul týraly Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova aıtyp berdi.
«Buǵan deıin COVID-19-dyń aıtarlyqtaı taralýy, munaı baǵasynyń quldyraýy, qarjy aktıvteri baǵasynyń ǵalamdyq quldyraýy álemdik naryqtarda dúrbeleń týǵyzǵanyn aıttym. Degenmen naýryzdyń aıaǵy men sáýirdiń basynda jaǵdaıdy birtindep turaqtandyryp, aýqymdy qarjylyq jáne aqshalaı yntalandyrý aıasynda jahandyq táýekelge tábettiń birshama qalpyna kelýi baıqaldy. Sondaı-aq sáýirde damyǵan elderdiń ortalyq bankteri men qarjy organdary ekonomıkany yntalandyrý úshin buryn-sońdy bolmaǵan sharalardy qabyldaýdy jalǵastyrdy. Al sarapshylardyń pikirinshe, koronovırýstyń áseri 2008-2009 jyldardaǵy daǵdarystyń saldarynan asyp túsýi múmkin», – deıdi Ulttyq bank ókili.
Pandemııa taqyrybynyń búginge deıin álemdik qarjy saıttary úshin basty másele bolyp qala beretinin Ulttyq bank sezip otyr. Aqpan-naýryz aılarynda memleketterde karantın rejimi engizildi. Saldarynan jahandyq aýqymda ekonomıkanyń kóptegen salasyndaǵy barlyq iskerlik belsendilik shekteldi. «Sáýirdiń basynda OPEK + elderi arasynda munaı óndirýdi táýligine 9,7 mln barrelge qysqartý týraly kelisimge qol jetkizildi, bul baǵany ýaqytsha qalpyna keltirdi. Munaı barreli 19-dan 34 dollarǵa deıin satyldy. Qor naryǵy naýryzdyń qunsyzdanýynan ishinara qalpyna kelip, ortasha eseppen 11-12% ósti. Pozıtıvti pikirlerdiń arqasynda damýshy elderdiń valıýtalary baǵasyn kórsetti», dep atap kórsetti Álııa Moldabekova.
Ulttyq bank ókili OPEK + elderi sáýirdiń basynda kelisimge qol jetkizgennen keıin, teńgeniń oń dınamıkasy baıqalǵanyn eske túsirip ótti. Sáýirde ulttyq valıýtamyz 5,2% -ǵa 447,67-den 424,57-ge nyǵaıdy. Teńgeniń qymbatattaýy shetel valıýtasyna degen suranysty tómendetti. Sáýirdiń ekinshi jartysyndaǵy munaı naryǵynyń turaqsyzdyǵyna qaramastan, munaı saqtaý oryndarynyń jetispeýshiligine jáne naryqtyń arzan munaımen tolyp ketýine baılanysty valıýta baǵamy turaqty bolyp, ortasha eseppen 430 deńgeıinde turdy. Kóptegen kásiporyn shekteýli rejımde jumys istedi, bul shetel valıýtasyna degen suranystyń tómendeýine, ıaǵnı bırjadaǵy saýda-sattyqtyń kólemine áser etti. Aǵymdaǵy jyldyń naýryz aıymen salystyrǵanda, teńgeniń dollarlyq jupyndaǵy valıýtalyq saýda-sattyq kólemi 3,46 mlrd-tan 1,72 mlrd dollarǵa deıin azaıdy.
Aldyn ala málimetter boıynsha, Ulttyq banktiń rezervteri sáýirde 720 mıllıon dollarǵa artyp, 30,5 mıllıard dollarǵa jetti. Qorlardyń ulǵaıýy negizinen altyn baǵasynyń ýnsııdiń 1 605-ten 1 717 dollarǵa deıin ósýine baılanysty boldy, osyǵan baılanysty altynnyń qorlary 1,1 mlrd dollardan 20,8 mlrd dollarǵa deıin ósti. Ulttyq bank 250 mln AQSh dollary mólsherindegi tazartylǵan altyndy Ulttyq qorǵa satty. Ulttyq banktiń rezervterindegi jáne Ulttyq qordyń aktıvterindegi altyn portfolıosy, ásirese osy jyldyń naýryz aıynyń ekinshi jartysynan bastap, syrtqy naryqtardaǵy joǵary qubylmalylyq kezeńinde qaýipsizdikti qamtamasyz etedi. Bul jaǵdaıda, qajet bolǵan jaǵdaıda, altyndy qatty valıýtaǵa aıyrbastaýǵa bolady. Rezervterdiń valıýtalyq bóligi bastapqyda 400 mln-ǵa 9,7 mlrd dollarǵa deıin azaıdy.
Sáýir aıynda Ulttyq bank valıýta naryǵyna aralasqan joq. Rezervterdiń valıýtalyq bóliginiń azaıýy negizinen ekinshi deńgeıdegi bankterdiń Ulttyq banktegi shetel valıýtasyndaǵy qaldyqtarynyń tómendeýine baılanysty boldy. Bul naýryzda jeke jáne zańdy tulǵalardyń depozıtterin dollarlandyrý deńgeıiniń joǵarylaýynan keıin bankter klıentteriniń qarajattary men depozıtterin shetel valıýtasynan teńgege aıyrbastaýdyń ishinara keri konversııasyn baıqaǵanymyzǵa baılanysty.
Ulttyq qordyń ósimi, jyl basynan bastap máz emes. Osydan kelip, sarapshylar «Intervensııa Ulttyq qordyń valıýtalyq aktıvteriniń kólemine qalaı áser etti?» degen suraqtarǵa jaýap izdeı bastady. Ulttyq bank ókili suraqqa tómendegideı jaýap berdi.
«Naýryz aıynda baıqaǵan naryqtardaǵy quldyraý qor bırjasynda kompanııalardyń aktıvteriniń tómendeýine ákeldi. Alaıda sáýir aıynda qor naryǵynyń jartylaı qalpyna kelýine, sondaı-aq altyn portfeli men oblıgasııalyq portfeldiń oń kirisine baılanysty Ulttyq qordyń ınvestısııalyq kirisi 1,5 mlrd dollardy qurady. Sonymen birge respýblıkalyq bıýdjettiń qajettilikterin qanaǵattandyrý úshin sáýirde Ulttyq qordan 706 mlrd teńge somasynda transfertter bólindi. Valıýta naryǵyndaǵy transfertterdi aıqyndaý úshin 817,5 mln AQSh dollary somasyndaǵy shetel valıýtasyndaǵy aktıvter satyldy, bul 355 mlrd teńge. Transferttiń edáýir kólemin bólgenine qaramastan, Ulttyq qordyń valıýta aktıvteri aldyn ala málimetter boıynsha sáýirde 1,11 mlrd dollarǵa artyp, 58,6 mlrdty qurady. Bul ósý joǵaryda atalǵan ınvestısııalyq kiristermen jáne Ulttyq qordaǵy valıýtalyq túsimmen baılanysty boldy», – deıdi Á. Moldabekova.
Álemdegi qarjy organdary men ortalyq bankterdiń yntalandyrý sharalary naryqty qoldady. Endi negizgi máselelerdiń biri – ekonomıkalyq belsendilikti qalpyna keltirý úshin qabyldanatyn sharalardyń tıimdiligi týraly másele. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Úkimet pen Ulttyq bank ekonomıkamyzdyń ósýin qalpyna keltirý josparyn daıyndap jatyr.
«Biz burynǵydaı álemdik qarjy naryqtaryndaǵy úrdisterdi qadaǵalap, taldaımyz. Inflıasııalyq targetteý boıynsha negizgi mandat aıasynda, sondaı-aq qarjylyq turaqtylyqty qamtamasyz etý mindetteri aıasynda Ulttyq bank valıýtalyq ıntervensııalardy júrgizýge quqyly, sondaı-aq jaǵdaıdy turaqtandyrýǵa baǵyttalǵan basqa sharalardy qoldanýǵa daıyn» dep sózin túıindedi Ulttyq bank ókili.
ALMATY