Ulttyq banktiń aqsha-kredıt saıasaty týraly baıandamasy – búgingi jahandyq dúrbeleń men erteńgi ekonomıkalyq boljamnyń aınasy ispetti. Taıaý Shyǵystaǵy laýlaǵan qaqtyǵys pen alpaýyt elderdiń saıası teketiresi álemdik naryqtyń tamyryn qubyltqan shaqta, qarjylyq retteýshimiz aldaǵy kezeńniń kartasyn syzyp berdi. Suranys pen usynystyń arasyndaǵy názik tepe-teńdik pen ınflıasııanyń izine túsken memleketterdiń qalpy qandaı?
Taıaý Shyǵystaǵy turaqsyzdyq munaı naryǵyna belgisizdiktiń dánin ekkendeı. Dese de, Ulttyq banktiń paıymynsha, 2026 jyldyń jartysynan bastap qara altynnyń baǵasy barreline 60 dollar tóńireginde turaqtanady dep kútiledi. Jyldyń basynda Venesýela men Taıaý Shyǵystan keletin jetkizilimderdiń úzilý qaýpi baǵany birshama asqaqtatqanymen, bul qysymnyń ǵumyry qysqa bolmaq.
Baǵanyń tómendeýine, eń aldymen, 2025 jyly jınalǵan munaı qorlarynyń profısıti men AQSh, Brazılııa, Gaıana, Argentına jáne Saýd Arabııasyndaǵy óndiris kóleminiń artýy sep bolmaq. Suranysqa kelsek, ol ósedi, biraq óndirý qarqynynan baıaý bolady. Buǵan AQSh tarıfterine beıimdelý men munaıdyń arzandaýy oń áser etpek. Qytaı strategııalyq rezervterin toltyrýdy toqtatpaıdy, al Úndistan, Taıaý Shyǵys pen Afrıka elderi tutyný kólemin arttyryp, suranysqa tirek bolady.
Munaı baǵasy 15%-ǵa tómendep, bir barreline 83 dollardy qurady
Azyq-túlik arzandap, iskerlik belsendilik arttyÁlemde azyq-túlik naryǵynda baǵanyń quldyraýy áli de baıqalady. 2026 jyldyń qańtar aıynda FAO ındeksi 123,9 pýnktke (-0,4% a/a) deıin tómendedi. Ásirese sút ónimderi men qant baǵasynyń arzandaýy tolastar emes, tipti et ónimderi de sońǵy eki aıda tómendeý baǵytyn ustanǵan. Dándi daqyldar óndirisiniń artýy qysqa merzimde baǵa qysymyn jeńildetkenimen, aldaǵy ýaqytta qalypty qarqynmen ósýi múmkin.
Jahandyq iskerlik belsendiliktiń kompozıttik ındeksi 2026 jyldyń qańtarynda ósim jolyna tústi. О́nerkásipte jandaný bar, biraq onyń qarqyny árkelki. Keı elderde tarıfter men belgisizdik kedergi keltirse, qyzmet kórsetý sektory kerisinshe turaqty damyp, ekonomıkalyq ósimniń negizgi tetigine aınalyp otyr.
Azyq-túlik nege qymbattap jatyr? Serik Jumanǵarın baǵa ósiminiń sebepterin atady
Kórshiler men alpaýyttardyń ahýalyHalyqaralyq valıýta qorynyń boljamyna súıensek, 2026 jyly álemdik ekonomıkanyń ósimi 3,3% deńgeıinde saqtalyp, 2027 jyly 3,2%-ǵa deıin sál baıaýlaıdy.
Qytaı: Ekonomıkalyq belsendiligi kútkennen joǵary bolǵanymen, ishki suranystyń álsizdigi, jyljymaıtyn múlik naryǵyndaǵy qıyndyqtar men halyqtyń qartaıýy saldarynan birtindep baıaýlaı bermek. Inflıasııa munda 1%-dan tómen deńgeıde qalady. Eýroodaq: О́sim qalypty, ishki suranys pen ınvestısııalardyń qalpyna kelýi oń yqpal etýde. Inflıasııa 2% maqsatty deńgeıiniń mańynda turaqtaıdy. Reseı: 2025 jyly ekonomıkalyq ósim 1,0%-ǵa deıin baýıalady. Sanksııalyq qysym men munaı kiristeriniń azaıýy Reseı ekonomıkasyn óz áleýetti deńgeıinde turaqtanýǵa májbúrleıdi. Eń basty qaýip – ınflıasııa. Qańtar aıynda QQS pen tarıfterdiń ósýi saldarynan ınflıasııa jyldyq mánde 6,0%-ǵa jetti. Reseıde baǵanyń maqsatty deńgeıge jetýi tek 2027 jyldyń basyna qaraı múmkin bolady.Inflıasııa: Qatańdyq emes, ıkemdilik kerek
Monetarlyq saıasat: Kútý ustanymy men saqtyqSyrtqy monetarlyq jaǵdaılar ázirge ózgerissiz. Álemdik ortalyq bankter geosaıası táýekelder men belgisizdikke baılanysty «kútý» ustanymyn tańdap otyr.
AQSh FRJ: 2025 jyly mólsherlemeni úsh ret tómendetkennen keıin, qazir ony 3,75% deńgeıinde saqtap tur. Boljam boıynsha, aldaǵy ýaqytta mólsherlemeni saqtyqpen tómendetý jalǵasady. Eýropalyq ortalyq bank: Mólsherlemeni 2,15% deńgeıinde ózgertpedi. Naryq 2026 jyly úlken ózgerister bola qoımaıdy dep esepteıdi. Reseı banki: 2026 jyldyń aqpanynda mólsherlemeni 50 bazıstik pýnktke tómendetip, 15,5%-ǵa jetkizdi. Demek, aldaǵy otyrystarda mólsherlemeniń odan ári tómendeýi ábden múmkin.Aldyńǵy boljamdy raýndpen salystyrǵanda táýekel balansy birshama tómendegeni baıqalady. Dese de, ınflıasııanyń belgilengen traektorııadan aýytqý yqtımaldyǵy áli de joǵary. Bul jaǵdaı aqsha-nesıe sharttaryn ortasha qatań deńgeıde saqtaý qajettiligin týdyryp otyr. Reseıdegi baǵanyń birtindep baıaýlaýy men Qytaıdaǵy ınflıasııalyq dınamıkanyń álsizdigi syrtqy ınflıasııanyń jedeldeý qaýpin seıiltkendeı. Al álemdik munaı baǵasynyń tómendeý táýekelderi Taıaý Shyǵystaǵy geosaıası shıelenistiń kúsheıýine baılanysty azaıdy – jetkizilimderdiń úzilý yqtımaldyǵy baǵa konıýnktýrasyn amalsyz demep tur.