Búgingi kásipker áıelder tabys taýyp qana qoımaı, jańa mádenı orta qalyptastyryp, ulttyq bolmysty zamanaýı naryqqa beıimdep júr. Biri ulttyq dástúrdi ulyqtap, qarjy kózin tapsa, endi biri bos keńistikten iskerlik alań qurdy, úshinshisi ásemdik áleminde tól rýhty tiriltedi. Olardy biriktiretin ortaq qasıet – tabandylyq, jańashyldyq, óz isine degen senimdilik.
Kádeni kásipke aınaldyrǵan
Dástúrimizdiń bir bólshegi – qudalyq. Osy rásimge arnalǵan jıyntyq ázirleýdi tabys kózine aınaldyrǵan astanalyq Jibek Janǵabylova maýsym saıyn 5 mıllıon teńgeden asa taza paıda tabady. Kásipkerdiń aıtýynsha, tabysynyń syry – ulttyq naqyshty zamanaýı suranyspen ushtastyra bilýinde.
– Dekretke shyqqanymda qaltamda 86 myń teńge ǵana bar edi. Sonyń 36 myń teńgesine tigin mashınasyn, qalǵan qarjyǵa mata satyp aldym. YouTube áleýmettik jelisi arqyly úırenip, OLX saıtyna úıden tapsyrys qabyldaıtynym týraly habarlandyrý ornalastyrdym. Alǵashqy tapsyrys kıim jóndeýden bastaldy. Keıin balabaqshaǵa ulttyq kostıýmder tigý usynysy túsip, qazaqy órnekke den qoıa bastadym, – deıdi J.Janǵabylova.
Suranys artqan soń 2017 jyly qaryzǵa 600 myń teńge alyp, shaǵyn seh ashqan. 35 sharshy metr orynǵa aıyna 75 myń teńge tólep, bir tiginshi jumysqa da alypty. Solaı kúnine 7-8 qorjyn sata bastaǵan. Baǵasy 15 myń teńgeden 300 myń teńgege deıin barǵan. Alaıda 8 aıdan keıin qarjylyq eseptiń álsizdiginen kásibi toqtaǵan.
– Qarjylyq saýatsyzdyq súrindirdi. Aqsha kóp tústi, biraq esep júrgizbedim. Jeke qajetke jumsadym. Materıal men jarnamaǵa aqsha qalmady. Jaldaý aqysyn tóleı almadym. 2017–2019 jyldar aralyǵy aýyr ótti. Otbasylyq tabys azaıa bastaǵandyqtan úıde tigin tigýge qaıta oraldym. Kassır bolyp jumys istep, kásibimdi qatar alyp júrdim. Tórt ret seh ashýǵa talpynyp, tórteýinde de sátsizdikke ushyradym. Karantın de josparymdy tejedi. 2022 jylǵy qarashada 1,5 mıllıon teńge ınvestısııa salyp, kásibimdi qaıta jandandyrdym. Erekshelik retinde tabany bar eksklıýzıvti sebetterdi engizdim. Ár buıymnyń mánin túsindirip, Instagram arqyly óńirlerge shyqtym, – deıdi kásipker.
Búginde kásipkerdiń komandasynda 10 adam bar. Qorjyn baǵasy 22 myńnan 120 myń teńgege deıin, tolyq qudalyq jıyntyǵy 150 myńnan 1 mln teńgege deıin jetedi.
Maýsym kezinde aınalym 6-7 mln teńgege deıin barady. Turaqty shyǵyn shamamen – 600 myń teńge. Nátıjesinde, taza paıda 5 mln teńgeden asady. 2022 jyldan beri ulttyq buıym tigýdi úıretetin onlaın kýrs ashyp, 2,5 myń adamdy oqytyp keledi.
Ulttyq rýhty ulyqtaǵan «Qyz Jibek»
Elimizdegi alǵashqy ulttyq naqyshtaǵy sán salondarynyń biri – «Qyz Jibek». Onyń negizin qalaǵan Zakıra Jumasheva sulýlyq ındýstrııasyna ózgeshe lep ákeldi. Kásipkerdiń aıtýynsha, qazirgi bıýtı ındýstrııasynda kóp nárse bir-birine uqsas.
– Men erekshe kásip jasaǵym keldi. Qazaq qyzynyń tabıǵı ádemiligin ulttyq naqyshpen aıshyqtaý – basty maqsatym boldy. Máselen, bizde salon tabaldyryǵyn attaǵan sátten bastap qonaqtardy qazaqtyń dástúrli kúıi men ulttyq dámimen qarsy alady. Munda ulttyq kod pen zamanaýı estetıka úılesim tapqan. Intererdiń árbir detalinen qazaq áıeline tán náziktik pen tektilik esip turady. Tórdegi altyn tústes shańyraq – bereke men birliktiń nyshany. Ol kelýshige óz shańyraǵyndaǵydaı jylýlyq syılaıdy. Tóbedegi appaq oıý-órnekti bederler men saltanatty aspaly shamdar keńistikke han saraıyndaı sán beredi. Altyn tústes aspaly átkenshek jaılylyq pen erkindiktiń belgisi ispetti. Onyń ústindegi jumsaq teri men oıýly jastyqtar qazaqy aýyldyń erkin rýhyn zamanaýı loft stılimen ushtastyryp tur. Ár oryndyqtaǵy sáýkele beınesi men shańyraq astynda boıaný klıentti zamanaýı hanshaıymǵa aınaldyrǵandaı áser qaldyrady, – deıdi kásipker.
Qazir salonda 25 qyzmetker eńbek etedi. Kiris maýsymǵa baılanysty ózgerip otyrady, biraq suranys joǵary. Salonnyń qyzmet kórsetý aıasy keń. Munda tyrnaq kútimi, shash qııý, boıaý jáne sándeý, makııaj, qas pen kirpik qyzmetteri, kosmetologııa usynylady. Ár qyzmet zamanaýı talapqa saı, sapaly materıalmen oryndalady. Makııajda qazaq qyzyna tán tabıǵılyq saqtalady. Jumsaq qońyr, altyn reńkteri jıi qoldanylady. Keı obrazdarda oıý-órnek elementteri men ulttyq áshekeıler úılestiriledi. Qalyń, jasandy stılden góri názik ári mánerli baǵyt usynylady. Qonaqtar ulttyq naqyshtaǵy fotosessııa jasaýdy da jıi tańdaıdy.
Keńistikten – keńsege deıin
El ekonomıkasyna úles qosyp júrgen áıel kásipkerlerdiń eńbegi erekshe. Solardyń biri – SmArt.Point bas dırektory Aqbota Alagózova. Ol kreatıvti kovorkıngti jaı keńse emes, tolyqqandy ekojúıe retinde qalyptastyrdy. Kovorkıng tabysy keńistik qanshalyqty tez rezıdentterge tolatynyna baılanysty. Sondyqtan bul saladaǵy jumys ıdeıadan emes, naqty esepten bastalady. Ǵımarattyń tehnıkalyq aýdıti jasalady. Jobalaý júrgiziledi. Qurylys montaj jumysy qadaǵalanady. Servıs standarttary engiziledi. Sonymen birge ıdeologııalyq quramdas bólikke mán beriledi.
– Elimizde bıznes pen IT-komandalarǵa ıkemdi keńistik jetpeıtinin kórdik. Uzaqmerzimdi jaldaý mindettemesinsiz tez ósýge múmkindik kerek boldy. Sol úshin sheshim usyndyq. Qazir 150-den astam kompanııa bizden open-space pen servıstik ofıs jaldaıdy. SmArt.Point artyqshylyǵy – ekojúıesinde. Aı saıyn 2-3 is-shara ótedi. Netvorkıng kezdesýleri, startap pıtchıngter, sarapshylyq sessııalar uıymdastyrylady. Ishki is-sharalarǵa 70-80 adam qatysady. Iri seriktestik formattaǵy kezdesýlerge 150-180 adam jınalady. Rezıdentterdiń 70 paıyzy toqsanyna bir ret komıýnıtı belsendiligine qatysady. 5 jyl ishinde 22 myńnan astam is-shara ótkizdik, – deıdi A.Alagózova.
Kásipkerdiń aıtýynsha, qazirgi rezıdentterdiń 42 paıyzy – IT-kompanııalar men startaptar, 20-22 paıyzy – marketıng pen digital agenttikter, kreatıv ındýstrııa ókilderi, 20 paıyzy – servıstik jáne konsaltıng kompanııalar. 15 paıyzǵa deıin halyqaralyq jobalar bar. Ortasha komanda kólemi – 15 adam. Komandalar keńseni orta eseppen 18-24 aı jalǵa alady. Open-space rezıdentteri aı saıyn uzartý formatyn tańdaıdy.
– Rezıdentterge táýlik boıy sportzal, dýsh, oıyn aımaǵy, demalys bólmesi, kitaphana, telefon kabınalary, balalar bólmesi, konferens zaldar qoljetimdi. Dástúrli keńsedegi jóndeý, jıhaz, ınternet, klınıng, kúzet, resepshn máselelerin SmArt.Point óz moınyna alady. Bul bastama áıel kóshbasshylyǵynyń iskerlik orta qalyptastyrýdaǵy rólin aıqyn kórsetedi, – deıdi kásipker.