Jeńil ónerkásip kásiporyndary qaýymdastyǵynyń prezıdenti Lıýbov Hýdovanyń aıtýynsha, elimizde osy salany damytýdyń strategııalyq josparyn qurýdy qolǵa alý qajet.
«Mımıorıkı» JShS dırektory Inna Apenko qazaqstandyq brendterge joıylý qaýpi tónip turǵanyn aıtty. Pandemııadan týyndaǵan daǵdarys eń aldymen bólshek saýda markalaryna áser etedi, óıtkeni bólshek saýda qazir jumysyn toqtatty. Onyń aıtýynsha, jeńil ónerkásip taýarlarynyń sońǵy baǵasynda bólshek saýda alańyn jalǵa alý quny 30-50% quraıdy.
«Sondyqtan biz jaldaý qunyn 50% sýbsıdııalaýdy suraımyz. Saýda ortalyqtary jabylǵan kezde biz 15 naýryzdan 15 maýsymǵa deıin jaldaý demalysyn suraımyz, óıtkeni mamyr aıynda saýda ortalyqtary ashylmaıtyny anyq. Jaldaý aqysyn osy jyldyń sońyna deıin sýbsıdııalaý qajet», dedi Inna Apenko.
Sondaı-aq spıker ımporttalatyn shıkizatqa táýeldi ekenimizge de toqtalyp ótti. Sondyqtan sala ókilderi Qazaqstanda óndirilmegen shıkizatqa ımporttyq baj salyǵyn qalpyna keltirýdi surap otyr. Bizdiń ónimderimizdiń baǵasyn ustap turýǵa múmkindik beretin faktor sol ǵana eken.
4-shi sáýir kúni Qazaqstandaǵy jeńil ónerkásip salasyndaǵy máselelerge qatysty Senatta úkimet saǵaty ótkizilgen bolatyn. Onda depýtattar jeńil ónerkásip salasy mamandaryna kórsetiletin qoldaýlar men jeńildik máselelerin ortaǵa saldy. Jeńil ónerkásip assosıasııasynyń prezıdenti Lıýbov Hýdova Úkimet jeńil ónerkásip salasyn 2020 jyldyń aıaǵyna deıin salyqtan bosatylýy tıis ekenin aıtyp otyr.
«Biz álemniń barlyq salasyndaǵy áleýmettik baǵyttardy eskere otyryp, Qazaqstanda jeńil ónerkásipke qoldaý qajet ekenin kórip otyrmyz. Mysaly, Qyrǵyzstanda pandemııaǵa baılanysty jeńil ónerkásip salasy tolyqtaı salyqtan bosatylǵan. Belarýs pen Túrkııada da solaı. О́zbekstanda jeńil ónerkásipti qoldaýǵa kóptegen sharalar atqarylýda. Olardyń ishinde tipti, zańǵa túzetý engizgenderi de bar. Qazaqstandaǵy jeńil ónerkásip salasynda qazirgi tańda 200 myń adam jumys isteıdi. Olardyń 90%-y áıelder. Olardyń arasynda kópbalaly, jalǵyzbasty analar kóp. Erteńgi kúni solar jumyssyz qalatyn bolsa, eldegi halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy múldem nasharlaıdy. Bizdiń Úkimet kásipkerlerge osyndaı qoldaý bildiretin bolsa, baǵany burynǵydaı saqtap qalýǵa bolady», - deıdi Lıýbov Hýdova.
Sonymen, jeńil ónerkásip salasynyń mamandarynyń Úkimetke qoıyp otyrǵan ótinish-talaptary mynandaı: Jeńil jáne orta kásipke 2020 jyldyń aıaǵyna deıin salyqtyq kanıkýl berý. Odan ary qaraı salyq rejımin jeńildetip, jalpy aınalymnan 3-4% ǵana salyq ustap qalý. QQS boıynsha kassalyq sanaq ádisine ótý. Otandyq mektep oqýshylary formasyn óndiretin kompanııalardan QQS alyp tastaý.
Ujymdyq salyqty shegerý; Jeńil ónerkásiptiń turaqsyzdyǵyn eskere otyryp, Ulttyq banktiń kiltti tóleminiń baǵasyn tómendetý; Arnaıy kıimder, arnaıy aıaq kıim men mektep formalary syndy jańa taýar pozısııalaryna baj calyǵyn engizý. Qazirgi tańda Qazaqstanda óndirilmeıtin shıkizat materıaldaryna salynatyn QQS baj salyǵyn joıý.Sondaı-aq ol elimizdiń jeńil ónerkásibiniń sheteldik shıkizatqa táýeldigi men mektep kıimin tigý máselesine toqtaldy.
«Elimizde óndirilmeıtin shıkizat ımportyna salynatyn baj salyǵyn ýaqytsha alyp tastaýdy suraımyz. Bul shara taýar baǵasyn valıýta baǵamy ózgergenge deıingi deńgeıde ustap turýǵa múmkindik beredi. Qazir tutynýshylar baǵanyń óskenin esh qalamaıdy. О́ıtkeni sońǵy 1-1,5 aı ishinde halyqtyń qaltasy juqardy. Úshinshiden, mektep formasyn tigetin kásiporyndar úshin qosymsha qun salyǵyn (QQS) alyp tastaý qajet. Mektep kıimi áleýmettik mańyzy bar sanatqa jatady. Mektepte forma kııý mindetti bolǵandyqtan, oqýshy kıimin satyp alý ár ata-ananyń qaltasyna júk túsiredi. Ásirese kóp balaly otbasylarǵa qıyn. QQS alynyp tastalsa, mektep kıiminiń baǵasyn 12-15%-ǵa arzandatýǵa múmkindik bolady», dedi Inna Apenko.
Jeńil ónerkásip kásiporyndary qaýymdastyǵynyń prezıdenti Lıýbov Hýdovanyń málimetinshe, búgingi kúni osy saladaǵy kásiporyndarynda 13 myń adam jumys isteýde. Olardyń 90%-y áıelder.
2020 jyl elimizde jeńil ónerkásip salasynda jumys istep jatqan 992 mekeme bar. Olardyń – 13 iri, 27 ortasha, 952 mekeme kishi bıznes ókilderi.
ALMATY