Júrekte meıirim bolsa, qınalǵan janǵa qaıyrymdylyq tanytý qıyn emes-aý. Al ony jas talǵamaıtyn volonterlikpen astastyrý ásirese jastarǵa tán is. Atyraýdyń ár aýdanynda jastardyń tarapynan volonterlikke betburys artyp keledi. Osy iske bet burǵandardyń bári – táýelsizdikten keıin ómirge kelgen býynnyń ókilderi. Qazaqy bolmysqa tán bııazylyq qaǵıdatyn ustanatyn olar bul qadamyn kópke jarııa ete bermeıdi.
Jylyoı – Atyraýdaǵy ónerkásipti aýdannyń biri. Munda 121 jyl buryn Qarashúńgil ken ornynan qazaq munaıynyń alǵashqy tamshysy alynǵan edi. Qazir bul aýdannyń aýmaǵynda kómirsýtegi qorynyń moldyǵymen álemge tanymal bolǵan Teńiz ken orny bar. Alaıda bul aýdanda turatyn turǵyndardyń bárin birdeı baqýatty deýge bolmaıdy. Máselen, aýdan ortalyǵy – Qulsary qalasynda turmysy tómen otbasylar kezdesedi. Sonyń biri – kópbalaly Baqtygúldiń otbasy. Toǵyz jyl buryn kúıeýi ómirden ótken. Tórt balasynyń ekeýi múgedek. Al baspanasy ábden tozǵan. Terezedegi áınektiń ornyn plenka almastyrypty.
– Birneshe jyl buryn kórshiles dosym Abylaı Tólepovpen birge volonterlik isti qolǵa alǵan edik. Muqtaj jandarǵa qolǵabys berýdi kózdep, bastapqyda óz qarajatymyzdy jumsadyq, – deıdi qulsarylyq Dıas Ibataev. – Keıin bizdiń qatarymyzǵa ózge dostarymyz da qosyldy. О́zimiz turatyn №8 aýyldaǵy qarapaıym turǵyndarǵa azyq-túlik alyp berip júrdik. Jaqynda Baqtygúldiń otbasyndaǵy ahýalmen tanysqan soń, jańa baspana salyp berýdi jón kórdik. О́ıtkeni bul otbasynyń kómekke zárý ekenine kóz jetkizdik.
Kópbalaly otbasy turatyn baspana elý jyl buryn saman kirpishten salynypty. Volonterler qulaýdyń az-aq aldynda turǵan úıdegi kópbalaly otbasynyń turmysy týraly shaǵyn rolık túsirip, áleýmettik jelide jarııalady. Qarjy jınaý úshin arnaıy qor qurdy. Bul jomart júrekti jandardy beıjaı qaldyrǵan joq. Volonterler qorǵa túsken qarjynyń esebin áleýmettik jelide ashylǵan paraqshada jarııalap otyrady.
– Biz áýeli bul otbasyna úı jaldap berdik. Sodan soń eski úıdi buzyp, ornyn tazaladyq. Baqtygúldiń otbasymen aqyldasyp, jańadan boı kóteretin baspananyń jobasyn jasadyq. Jobaǵa sáıkes, jańa úıde tórt bólme bolady. Buǵan asúı bólmesin qosyńyz. Úıdiń jalpy aýmaǵy 120 sharshy metrdi quraıdy. Sebebi bul otbasynda kóp bala bary eskerildi, – deıdi Dıas Ibataev.
Qazir qulsarylyq volonterler bastaǵan úıdiń qabyrǵasy bıiktep keledi. Bir ereksheligi, muqtaj jandarǵa kómek kórsetýdi qolǵa alǵan jastardyń bári – táýelsizdiktiń qurdastary. Olar jaqynda tórt balasymen baspana taýqymetin tartqan jesir anany jańa úıge qonystandyrmaq. Aldaǵy ýaqytta da osyndaı qaıyrymdylyq sharalaryn jalǵastyrýdy kózdepti.
Mundaı el súısinetin isti Atyraý qalasynyń irgesindegi Damby, Jańatalap, Qurmanǵazy, Qyzyl balyq aýyldarynyń janashyr jastary da jandandyryp keledi. Olar byltyr Jańatalap aýylynyń seksen jastaǵy turǵyny, jalǵyz basty ana Aısha Qunanovaǵa úsh bólmeli úı turǵyzyp bergen edi. Aýyl turǵyndary tarapynan qoldaý tapqan osyndaı ıgi isti bıyl da qolǵa aldy.
– Jaqynda bizge Zaroslyı aýylynda turatyn muǵalim kópbalaly Nurly Omarovanyń otbasyndaǵy qıyndyq týraly habarlady. Biz bul otbasyna arnaıy baryp, jaǵdaıymen jete tanystyq. Bul otbasynyń segiz balasy bar. Balalarynyń úlkeni 16 jasta, al kishisi áli bir jasqa tolmaǵan. Otaǵasynyń turaqty jumysy joq. On jyldan beri qulaǵaly turǵan bir bólmeli saraıdy panalap keledi, – deıdi aýyl jastaryn qaıyrymdylyq iske jumyldyryp júrgenderdiń biri Ánýarbek Bataev.
Onyń aıtýynsha, segiz balaly otbasy járdemaqymen ǵana kún kórip otyr. Al janashyr jastar qoldaýǵa muqtaj otbasynyń jaǵdaıy jóninde áleýmettik jelidegi «Jańatalap jastary» paraqshasynda habarlap, qarjy jınaýdy bastady. «Kóp túkirse – kól» degendeı, muqtaj otbasyna kómek berýge nıetti jandar az emes eken. Qaıyrymdylyq jasaýdy paryzy sanaıtyn kópshilik qajetti qarjyny tez jınady. Sóıtip, segiz balaly otbasy úshin bes bólmeli úı satyp alyp berdi.
Aýyldastarynyń áleýmettik turmysy jaqsarǵanyn qalaǵan jastar qalǵan qarjyny taǵy bir otbasyna úı alyp berýge jumsady. Tórt balasy bar jalǵyzbasty ana osy kezge deıin Qurmanǵazy aýylynda jaldamaly úıde turyp kelgen. Ony aýyldastary jaldap beripti. Qazir qaıyrymdylyq isti qolǵa alǵan jas jigitter satyp alynǵan úılerge jóndeý jumystaryn júrgizip, qonys toıyna daıyndap jatyr.
Dana Abaıdyń: «Paıda oılama, ar oıla» degenine qazaqtyń qanynda bar qaıyrymdylyqty volonterlik isimen dáleldep júrgen kórkem minezdi jastardyń ıgilikti isi dálel bola alady. О́ıtkeni olar qoldaý kútken kópbalaly otbasylardy kól-kósir qýanyshqa keneltip, baspana baqytyna bólegeli otyr.
ATYRAÝ