Soltústik Qazaqstan oblystyq polısııasynyń arnaıy arhıvi qazir qýǵyn-súrginge ushyraǵan jandardyń urpaqtaryna ata-ájeleriniń «qylmysty isterin» kórsetýde. Sońǵy alty jylda 130-dan astam otbasy ózderiniń atalarynyń qalaı jazyqsyz sottalyp, naqaq azaptalǵanyn isterinen kórdi.
Bıylǵy 31 mamyrdyń qarsańynda da saıası qýǵyn-súrginge qatysty birneshe isti kóterip, tanystyrý úshin jazalanǵandardyń týystary men urpaqtaryn shaqyrǵan edi. Solardyń biri Jambyl aýdanynda turatyn Ekpin Ábıev degen isker azamat.
Onyń atasy Ábı Esekındi soǵys kezinde «Keńes úkimetine qarsy úgit-nasıhat júrgizgen, kolhozdyń atyna kir keltirgen, jeńilis týraly qaýeset taratqan» degen aıyp taǵylǵan eken. «Saýaty» degen jerge «saýatsyz» dep jazypty. Al onyń alty synyptyq bilimi bolǵan. Bul ol kezderi úlken bilim. Onyń ústine muǵalim bolǵany belgili. Iste de solaı kórsetilipti. Biraq soǵan qaramaı «saýatsyz» dep jazǵandaryna qaraǵanda iske barynsha júrdim-bardym qarap, áıteýir atý jazasyna ilektirgen», deıdi Ekpin Ábıev.
Ol atasy týraly áńgimeniń egjeı-tegjeıin ózi zerttep, sol kezde turǵan Esil aýdanyndaǵy qarttarmen kóp áńgimelesipti. Sóıtse atasy marqum túske deıin muǵalim, tústen keıin dala jumystaryna shyǵady eken. Maıdandaǵy áskerdi qoldaý jóninde úgit-nasıhat aıtýdy da oǵan júktep qoıypty.
Sonda marqum jumystaǵy qarapaıym adamdarǵa: «Eger biz egindi tókpeı-shashpaı jınap almasaq onda soǵystaǵy soldattarǵa tamaq qaıdan barady? Olar tamaqtan asharshylyq kórse, biz jeńilip qalamyz. Eger sender kıim-keshek tikpeseńder, maıdandaǵy kúıeýleriń men baýyrlaryń sýyqqa tońyp, jaýdy jeńe almaı qalady», - degen sııaqty nasıhat taratady eken. Sony bireý teris kórsetip, «Qyzyl Armııanyń jeńilip qalatyny týraly aıtty» dep shala saýatymen túrtip jibergen ǵoı. Qulaǵy qalqıyp tek osyndaıdy ańdyp otyratyn NKVD-nyń serjandy shaýyp kelip, ony tutqyndaǵan. Sodan eshbir hat-habarsyz joq qylǵan deıdi nemeresi.
Sum zamannyń qurbany bolǵan osyndaı taǵdyrlar óte kóp. Jyl basynan beri arnaıy arhıv 11 adamǵa otbasy tarıhyn qalpyna keltirýge kómektesken.
Soltústik Qazaqstan oblysy