Mamyr aıynyń qazaq teńgesine kózqarasy oń bolyp tur. Aı bastalǵaly beri teńgemizdiń aıy ońynan, juldyzy solynan týyp tur. Sarapshylardyń sózimen aıtqanda, anda-sanda OPEK jaqtan soqqan jelge bolar-bolmas túshkirip qalǵany bolmasa, teńgemiz bizdi qýantyp-aq tur. Dúısenbide Qazaqstan qor bırjasyndaǵy saýda-sattyq qorytyndysy boıynsha, qazaq teńgesi dollar bir dollarǵa shaqqanda 2,57 teńgege qymbattap, bir dollar úshin 408,98 teńgeni qurady.
Sarapshylardyń endi biri mundaı dınamıka Qazaqstannyń koronavırýspen baılanysty shekteýler rejiminen birtindep shyǵýy nátıjesinde bolyp jatqanyn aıtyp jatyr. Atap aıtqanda, elimiz halyqaralyq reısterdi qalpyna keltirýge baǵyttalǵan jumystardy bastaıdy.
Munymen qosa, álemdik munaı baǵasy ósýdi 5% deıin jedeldetti, WTI markaly munaı baǵasy naýryzdyń basynan bastap alǵash ret barreline 35 dollardan asty. Tutastaı alǵanda, munaı baǵalary búkil tarıhynda rekordtyq deńgeıge kóterildi: WTI 88% -dan joǵary, al Brent - 50% -ǵa jýyq qosty.
Sarapshylar jaǵdaı osy baǵytta jalǵasa berse, munaı baǵasynda ósim bolsa, teńge men dollar dálizi 1 AQSh dollary úshin 400 teńge bolatyn psıhologııalyq belgige umtylýy yqtımal ekenin aıtyp jatyr. Al ekinshi tarap, «teńgeniń kúsh alýyna koronadaǵdarystyq rejimnen birtindep shyǵyp kele jatyrmyz» degen pikirdi asyǵystaý aıtyp jatqanymyzdy aıtady. Qarjyger Oraz Jandosov bizben áńgimesinde AQSh dollaryna degen suranys tek bizdiń elde ǵana emes, álem elderinde túsip ketkenin aıtady. Dollarǵa degen suranysqa sebep bolatyn faktor da joq. Qymbat taýarlar satatyn dúkender eki jarym aı jabyq boldy. Qara bazarlar jumys istegen joq. Odan bólek, AQSh dollaryna suranys bolmaǵandyqtan, elde basy artyq shetel valıýta qory jınaqtalyp qaldy. Qajet kezde ishki naryqtaǵy shetel valıýtasyn jıyp alyp, naryqty qas-qabaǵymen oınatyp otyratyn qarjy treıderleri eki aıdan beri oıynynan jańalyp qaldy. Teńge men shet el valıýtasyndaǵy teńgerimdi ishki naryqtaǵy suranys pen usynys qana retteıdi. Ishki naryqtaǵy jaǵdaı qazir qazaq teńgesine betin beri buryp tur.
«AQSh dollarynyń shet el valıýtasymen salystyrǵandaǵy shyn baǵasyn eshkim aıta almaıdy. Belgilisi onyń 30 paıyzyna qarjy treıderleri áser etedi. Ekonomıkasynyń tynysyn tek AQSh dollarymen esepteıtin elder álemde azaıyp barady. Ekonomıkanyń ındıkatory AQSh dollary emes, IJО́ bolýy tıis. Bizde ol joq. Sol sebepti dollarǵa degen táýeldiligimiz onyń baǵasynyń ósýine de áser etedi» deıdi Oraz Jandosov.
Al kelesi qarjyger Erlan Ibragım jaz mezgilinde AQSh dollarynyń baǵasynyń ósip ketetinin eske túsirdi. Sebebi adamdar otbasylyq josparlardyń eń irilerin jazǵa josparlaıdy. Bıyl ondaı alasapyran joq. Turǵyn úı naryǵy da áli uıqyly-oıaý qalpy. Aldyn-ala qamdanyp, saıahattaýǵa joldama alyp qoıýǵa da múmkindik bolǵan joq bıyl. «Sońǵy birer qazaq teńgesindegi turaqtylyqtyń sebebi osy. Ekinshiden, Ulttyq bank ishki naryqty nemese teńgeni qorǵaý úshin ıntervensııaǵa barýy múmkin. Ulttyq bank osyǵan deıin valıýtany erkin aınalymǵa jiberip, syrttaı baqylaımyz dese de, qajet kezde aralasý quqyn ózderinde qaldyrdy», deıdi Erlan Ibragım.
Sondaı-aq Erlan Ibragım teńgeniń shyn baǵasyn aldaǵy birer aıda biletinimizdi, qazaq teńgesiniń naryqtyq quny da sol kezde belgili bolatynyn aıtady. Eger, pandemııanyń beti qaıtyp, álem ekonomıkasynda qozǵalys, ósim paıda bolsa, AQSh dollaryna degen suranys ósedi.