Ulytaý aýdanynyń ortalyǵyndaǵy «Ulytaý» ulttyq tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq-mýzeıinde kóne zaman tarıhynan syr shertken asa qundy jádiger bar. Ol – kezinde Joshy han kesenesi kúmbeziniń ushar basynda qoıylǵan qubba.
Qubba degenniń ózi arab sózi eken, maǵynasy «kúmbez» degendi bildiretin kórinedi.
Qundy jádiger 1973 jyly uıymdastyrylǵan ekspedısııa kezinde Joshy han mazarynan tabylǵan. Mamandardyń uıǵarymy boıynsha, qubba XV ǵasyrda kesenedegi kishi kúmbezdiń tóbesine ornatylǵan bolsa kerek. Keıin kúmbez qıraǵanda qubbanyń qaldyǵy sol jerdegi úıindiniń astynda qalyp qoıǵan.
«Qubbanyń syrtyna kógildir glazýr jyltyraq jalatylǵan. Kúmbezdiń tóbesindegi oıyqqa bir izdi syzyq arqyly ortasyna aǵash ózekshe kıgizilip, ózeksheni myqty ustap turýy úshin ishine «alebastr» eritindisi toltyrylǵan. О́kinishke qaraı, qubbanyń eń joǵarǵy bóligi joǵalǵan. Al eń tómengi bóligi kúmbezdiń ózekshe ótetin oıyǵyn jabatyn tóńkerilgen tostaǵan túrinde bolǵan. Onyń ústine túbi joq «múıizdi» ydysqa uqsaıtyn, tómengi tar jáne jińishke tartylǵan moıyny bar dóńgelek deneli ydys kıiledi. Oǵan kıiletin ústińgi bólsheginde eki jaǵynan «múıizdiń» joǵary ıilgen iziniń qaldyǵy saqtalǵan. Al eń joǵarǵy jarty aı eki múıiz beınesinde áshekeılengen», dep sýretteıdi jádigerdiń sıpatyn mýzeı dırektory Baqtııar Qojahmetov.
Qubba 2009 jyldan 2011 jylǵa deıin kóshpelilerdiń mádenı murasy máseleleri jónindegi respýblıkalyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtta bolypty. Atalǵan ınstıtýt jabylǵannan keıin, 2011 jyly «Ulytaý» ulttyq tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq-mýzeıine saqtaýǵa berilgen.
Qaraǵandy oblysy,
Ulytaý aýdany