Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Ana tili» gazetine bergen súbeli suhbaty qazaq zııalylaryn beıjaı qaldyrmaıdy dep oılaımyz. Prezıdent myrzanyń til máselesi tóńiregine tereńirek toqtalǵany bizdi erekshe qýantyp otyr.
Eń aldymen tildiń – qubylys, tildiń – qundylyq, til – ulttyń eń basty tiregi ekenin jan dúnıesimen sezine alatyn jańa zaman kele jatqany bizdi erekshe mereılendiredi.
Qazaq tili degen sóz – qazaq ádebıeti degen sóz! Qazaq tili – ol Abaıdyń tili!
Til saıasatyn júrgizgende jadaǵaılyqqa urynbaǵanymyz jón. Til máselesi kóshede de emes, kabınetterde de emes, qazaq ádebıetiniń keń qanat jaıýymen órkendeıdi! Abaı rýhyn tolyq sezine bilgen jurtqa ana tilin ardaqtaý mártebege aınalady! Biz sol jolda murat-múddemizdi biriktire bilýimiz kerek.
Jalǵan uran jarǵa jyǵatynyn umytpaǵanymyz durys. Qazir de qazaq tilin qoldaý da bar da, qoldaný da bar. Ony Memleket basshysy óz sózinde «Osy otyz jyl ishinde qazaq tilin damytýǵa qatysty eshteńe istelgen joq deýge bolmaıdy. Týǵan tilimizdiń qoldaný aıasyn keńeıtý úshin kóp jumys atqaryldy. Oǵan daý joq. Muny syrt kóz – synshylar da aıtyp júr. Biraq olardyń keıbiri mundaı úrdiske asa qýana qoımaıdy. О́ıtkeni endi qazaq tiliniń damýyn tejep, el ishinde keń óris alýyn toqtatý múmkin emes ekenin sezedi», dep ashyq aıtady.
Otyz jyldaǵy atqarylǵan sol aýqymdy jobalardyń biri – «Babalar sóziniń» 100 tomdyǵy der edik. Jadymyzda jańǵyrǵan jaýhar jyrlarymyzdy jınaqtaý, erte zamannan búginge jetken ertegilerimizdi eksheý, ony urpaq ıgiligine amanattaý – ana tiliniń aıasyn keńeıtý ekenin aıta bilýimiz kerek.
Ana tilin aıalaýda Alash ıdeıasyn, Álıhan Bókeıhan, Ahmet Baıtursynuly bastaǵan qazaq zııalylarynyń aıqyn jolyn temirqazyq etsek el erteńine jańa esikter ashylary sózsiz!
Til – adammen adamdy ǵana baılanystyryp qoımaıdy, zamanalar men ýaqyttardy, qurlyqtar men uly órkenıetterdi, álem ádebıetterin baılanystyratyn jandy qubylys.
Osy aralyqta qazaq tiliniń qadamy nyq, bolashaǵy aıqyn, muraty bıik bolǵany árbirimizge amanat.
Qazaq tili ananyń ǵana tili emes, adamzattyń tili, qazaq tilinde myńjyldyqtardyń baı murasy saqtaýly jatyr.
Qazaq tili – ulttyń jany!
Árıne Qasym-Jomart Kemeluly aıtqandaı, tildik problemanyń úlken saıası máni men mańyzy da joq emes. «Til máselesine beıjaı qarap, nemquraıdylyq tanytatyn bolsaq, memlekettigimiz ben ulttyq qaýipsizdigimizge qater tóndirip alýymyz múmkin. Buǵan Ýkraınany mysalǵa keltirsek te jetkilikti dep oılaımyn. Memlekettik tildi damytý isinde qyzbalyqqa salynyp, onyń qoldaný aıasyn kúshpen keńeıtýge umtylýdyń keri áseri bolary anyq. О́ıtkeni onyń sońy ultaralyq arazdyqqa deıin jetýi múmkin. Sonymen qatar bul turǵyda geosaıası jaǵdaıdy da nazardan tys qaldyrmaýymyz kerek. Ásirese Reseımen aradaǵy shekaramyzdyń álemdegi eń uzyn shekara ekenin de áste esten shyǵarmaǵan jón. Geografııa – geosaıasattyń mańyzdy faktorynyń biri», deıdi Memleket basshysy.
Endeshe, tildi syrtqy kúshterden qorǵaı júrip, til arqyly jahandanýdyń kúshinen qorǵana bileıik.
Halyq – ulttyq rýhta ǵana eńse kóteredi! Halyq – ana tilinde ǵana tynystaıdy, halyq – ulttyq ádebıetinde ǵana ómir súredi!
Serik AQSUŃQARULY,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty