Dzıýdo kúresinen ótetin Azııa chempıonattaryna Qazaqstannyń áıelder quramasy 1993 jyldan beri úzdiksiz qatysyp keledi. Sol aralyqta arýlarymyz aıdy aspanǵa shyǵarmasa da, azdy-kemdi tabystarǵa qol jetkizdi. Eń bastysy, burymdylarymyz túrli-tústi medaldardyń barlyǵyn da ıelendi. Búgingi maqalamyzda biz qurlyqtyq jarystyń tarıhyna qysqasha sholý jasaı otyryp, kúrestiń bul túri Azııada qalaı damyp jatqany jaıynda biraz maǵlumat berýdi jón kórdik.
Dzıýdodan áıelder arasynda Japonııanyń tek Azııadaǵy ǵana emes, jer-jahandaǵy eń úzdik qurama ekenine eshkimniń shúbási joq. Olar 1993-2019 jyldar aralyǵynda ótken sary qurlyqtyń basty dodasynda 147 júlde aldy. Bul – teńdessiz nátıje! 20 márte jalaýy jelbiregen baıraqty básekelerde Kúnshyǵys eliniń ánurany tek eki márte ǵana (1993,1999 jyldary) shyrqalmady. Taǵy beseýinde (1995, 1996, 1997, 2009, 2019) bir nemese eki altyndy ǵana qanaǵat tutty. Al ózge dodalarda sol eldiń keminde úsh-tórt balýany jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Al 2005, 2008 jáne 2017 jyldary japonııalyq balýan qyzdar alty birdeı altyndy oljalap, aıdy aspanǵa bir-aq shyǵarǵanyn jankúıerler umyta qoımasa kerek. Osyndaı orasan zor tabystyń arqasynda japondar Azııa chempıonatynyń jalpy esebinde 15 márte kósh bastady. Odan bólek, 2011-2017 jyldar aralyǵynda ulttyq quramalar arasynda komandalyq saıystar uıymdastyrylǵan edi. Sol básekelerdiń barlyǵy da Kúnshyǵys eli dzıýdoshylarynyń aıqyn jeńisimen aıaqtaldy.
Japonııadan bólek, Qytaı men Ońtústik Koreıa quramalarynyń da qarqyny keremet. Alǵashqysy 1996, 1999 jáne 2009 jyldary ótken Azııa chempıonattarynyń jalpy esebinde kósh bastasa, ekinshisi 1993 jáne 1995 jyldary shashalaryna shań juqtyrǵan joq. Sońǵy 27 jyl ýaqyt aralyǵynda qytaılar 102 júlde alsa, koreıler 122 ret dál sondaı qurmetke bólendi. Desek te Ońtústik Koreıa balýandaryna qaraǵanda qytaılyq qyzdardyń oljalaǵan altyndary birshama kóp. Jarys kestesinde olardyń óz qarsylastarynan joǵary turýynyń da sebebi sol.
Jalpy, áıelder arasynda ótken Azııa chempıonattarynda bar-joǵy toǵyz memlekettiń ókilderine ǵana altyn tuǵyrǵa kóterilý baqyty buıyrǵan eken. Joǵaryda atalǵan úsh myqtydan bólek, Mońǵolııa (9 altyn), Soltústik Koreıa (9 altyn), Qazaqstan (3 altyn), Gonkong (1 altyn), Taıpeı (1 altyn) jáne О́zbekstan (1 altyn) syndy sanaýly ǵana elderdiń ánurandary túrli jarystarda shyrqaldy.
Qazaqstannyń áıelder quramasy Azııa chempıonatynda 20 márte baq synap, sonyń úsheýinen qur qol qaıtty. Atap aıtsaq, 1993 jyly Makao, 1997 jyly Manıla jáne 1999 jyly Venchdjoýda ótken jarystarda jolymyz bolmady. Al ózge jarystarda keminde bir márte bolsa da týymyz kókte jelbiredi.
О́zderiniń alǵashqy júldesine jerlestermiz 1995 jyly qol jetkizdi. Úndistannyń bas shahary – Nıý-Delıde ótken jarysta Evgenııa Bogýnova (72 kılo) kúmis medal alsa, Valentına Kamsýleva (61 kılo) men Mánshúk Dáýletkereeva (+72 kılo) qolaǵa qol sozdy. Alǵashqy altynnyń syńǵyryn 2009 jyly estidik. Taıpeıde uıymdastyrylǵan dúbirli dodada asa aýyr salmaqta aıqasqan Gúljan Isanova qarsylas shaq keltirmedi. Negizi atalǵan balýannyń ónerine tamsanbaý múmkin emes. Joǵaryda atalǵan altynnan bólek, Azııa chempıonattarynda Gúljan taǵy eki kúmis pen bes qola medaldy moınynda jarqyratty. Barlyǵy 8 júlde!
Otandastarymyz eń zor tabysqa 2016 jyly qol jetkizdi. Tashkentte ótken beldesýlerde tórt júlde oljalap, óz jankúıerlerimizdi bir qýantqan edik. Naqtylap aıtsaq, Otgonseseg Galbadrah (48 kılo) pen Márııam Ordabaeva (63 kılo) altynnan alqa taqsa, Gúljan Isanova (78 kılo) fınalda utyldy. Al komandalar arasyndaǵy básekeni Qazaqstan quramasy úshinshi orynmen qorytyndylady. Sondaı-aq 2007 jyly Ál-Kýveıtte tórt márte jalaýymyz jelbiredi. Janar Januzynova (70 kılo) ekinshi oryn alsa, Márııam Ordabaeva (63 kılo), Saǵat Ábikeeva (78 kılo) jáne Gúljan Isanova (absolıýtti salmaq) úshinshi satyǵa taban tiredi.
Sońǵy Azııa chempıonaty byltyr Birikken Arab Ámirlikterinde ótti. Ál-Fýdjeıradaǵy jarysta Otgonseseg Galbadrah (48 kılo) kúmis medaldy moınyna ilse, Sevara Nyshanbaeva (57 kılo) qola júldeni qorjynǵa saldy.
Atalǵan jarystyń bas júldesin Qazaqstannyń úsh dzıýdoshysy ǵana oljalaǵanyn joǵaryda aıttyq. Kúmis medaldy toǵyz jerlesimiz ıelendi. Olar – Gúljan Isanova (2012, 2016), Otgonseseg Galbadrah (2017, 2019), Evgenııa Bogýnova (1993), Nurgúl Taǵaeva (2001), Varvara Masıagına (2003), Saǵat Ábikeeva (2005) jáne Janar Januzynova (2007).
Azııa chempıonatynyń qola júldesi 17 burymdyǵa buıyrdy. Gúljan Isanova (2007, 2008, 2011, 2015, 2017) sol medaldy bes márte ıelense, Sholpan Qalıeva (2001, 2008), Saǵat Ábikeeva (2004, 2007), Márııam Ordabaeva (2007, 2015) jáne Lenarııa Meńǵazova (2009, 2013) eki retten jeńis tuǵyryna kóterildi. Al Valentına Kamsýleva (1995), Mánshúk Dáýletkereeva (1995), Janat Nurtazına (1996), Evgenııa Bogýnova (1996), Gúlnár Kósherbaeva (2000), Tatıana Shıshkına (2004), Varvara Masıagına (2004), Qaljan Taıjanova (2005), Janar Januzynova (2008), Zarına Áldikova (2009), Zere Bektasqyzy (2017) jáne Sevara Nyshanbaevanyń (2019) enshisinde bir-bir qola júldeden bar. Sonymen qatar 2013 jáne 2016 jyldary bizdiń qyzdar komandalyq saıysta úshinshi oryndy ıemdengenin qaperge salaıyq.