Keseli asqynǵan dúnıeniń keıpi

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetine súıensek, shildege qaraǵanda tamyzda fındikter arasynda aýrý kórsetkishi ulǵaıǵan. Pandemııa jarııa etilgeli bul elde 7752 adam aýyryp, 334 jan kóz jumypty.

 * * *

Kári qurlyqtaǵy Germanııa men Fransııa Dúnıe­júzilik densaýlyq saqtaý uıymyn qarjylan­dyrýdy jarna esebinen ulǵaıtýdy jón kóredi.

Eki eldiń bıligi bul oıdy DDU-ny reformalaý týrasynda dıplomat­tar arasynda taratqan qujatta kórsetken. Jeti betten turatyn qujatta uıymnyń ókilet­tiligin keńeıtýmen qatar qarjylyq qoldaý qajet ekeni basa aıtylǵan.

Búginde DDU-nyń eki jyldyq jalpy bıýdjeti 5 mlrd dollardy quraıdy. Onyń besin­shi bóligin múshe elder eshqandaı shart­syz túrde jarna esebinde aýdaryp kele­di. Al qalǵan bóligi turaqty emes, negizi­nen maqsatty túrde bir rettik nemese memleketter erik­ti jaǵdaıda tólep turatyn qarajattan quralady. Mu­nyń DDU jumysyn órkendetýge qolbaılaý ekeni, sondyqtan turaqty jarna engizý týraly pikir aıtylǵan.

 * * *

Jarty mıllıon kolýmbııalyq indet qur­saýyn­da. Bul týraly eldiń densaýlyq jáne áleýmet­tik qorǵaý mınıstrliginiń Twitter-degi paraq­shasynda jazyldy.

Bir táýlikte Kolýmbııada vırýs juq­tyrǵan 13 056 adam tirkelipti. Osy­laısha Kolýmbııa jurtynda COVID-19 tyrnaǵyna ilikkender sany 502 178 adamdy quraǵan. 20 tamyzdaǵy málimetke qaraǵanda 360 pasıenttiń dám-tuzy taýsylyp, el kóleminde jalpy 15 979 adam dúnıe salypty. Al 326 298 adam aýrýdy jeńip shyqqan.

 * * *

Argentınanyń densaýlyq saqtaý mınıstrligi 24 saǵat ishinde 6693 adamnan COVID-19 dıagnozy anyqtalǵanyn málimdedi.

Pandemııa alqymynan alǵan Argen­tına aýrýmen kúresip-aq jatyr. Alaıda indet kúshine minip, biraz jurttyń ómirin jalmaǵan. Bir táýlikte 282 adam qaıtys bolsa, jalpy KVI kesirinen 6330 argen­tınalyq ajal qushqan.

COVID-19 indeti 3 120 659 el azamatyna juǵyp, memleketke zor zardabyn tıgizip jatyr.

 * * *

Meksıkada koronavırýs ınfeksııasy qarqyn alyp, jarty mıllıonnan asa halqy dertti boldy.

Meksıkanyń densaýlyq saqtaý mınıstriniń oryn­basary Ýgo Lopes-Gatel Ramıres Twitter-de bir kúnde 5792 adamnan vırýs tabylǵanyn jazyp, alań­daý­shylyq tanytty. Osylaısha bul elde de indetti juq­tyrǵandar jarty mıllıonnan asyp, 537 031 adamdy qurap otyr. Al indet tyrnaǵynan qutyla al­maı, kóz jumǵandardyń jalpy sany 58 481 adam eken.

 * * *

Germanııanyń Robert Koh atyn­daǵy ınstıtýtynyń 20 tamyzdaǵy deregi boıynsha táýlik ishinde 1707 adamnan COVID-19 tabylǵan.

Italııa, Ispanııa elderi tárizdi Germanııa da vırýstan az zardap shegip otyrǵan joq. 228,6 myń adam indet juqtyryp, 9253 pasıenttiń ómirin saq­tap qalý múmkin bolmaǵan.

Eldiń qaıtkende áleýetin álsiretpeı­miz degen bılik túrli qadamdar jasaýda. Sonyń biri – tórt kúndik jumys kes­te­sine kóshý. Eldiń eńbek mınıstri Hý­bertýs Haıl «jumysshylarǵa ishin­ara ýaqyt qysqarýyna baılanysty ótemaqy tóleýmen pandemııanyń eko­nomıkaǵa keri áserin azaıtýǵa bolady» degen. Negizinde bul oıdy bılik nazaryna IG Metall óndiris kásipodaqtary kóshbasshysy Iorg Hofman usynǵanyn aıta ketken jón.

 * * *

Dúnıejúzilik azyq-túlik baǵdar­lamasynyń basshysy Devıd Bıslı COVID-19 kesirinen Injilde jazyl­ǵandaı alapat ashtyq qaýpi bar ekenin aıtty.

Pandemııadan buryn azyq-túlik tapshylyǵyn 140 mln adam sezinse, jyl sońynda bul kórsetkish 80 paıyzǵa ósip, 270 mln adam ashtyqqa ushyraýy múmkin. Devıd Bıslı bul adamzat balasy úshin naǵyz apat ekenin atap ótti.

«Jut jeti aǵaıyndy» degendeı, Ońtústik Afrıkadaǵy 45 mln adam indetke qosa qurǵaqshy­lyqtan, sý tas­qyn­darynan ashtyqqa ushyraýy ábden múmkin. Sarapshylardyń aıtýynsha, sát saıyn jumys oryndarynyń jabylýy, adamdardyń bosyp, tabyssyz qalýy qaýipti odan beter kúsheıte túsedi.

 * * *

Eýroodaq Venesýelaǵa indetpen kúreske medısınalyq kómek jiberdi. Bul týraly Venesýelanyń syrtqy ister mınıstri Horhe Arreasa Twitter-de jarııalady.

Horhe Arreasa EO elderine, sonyń ishinde janashyrlyq tanytqan Ispa­nııa men Portýgalııaǵa alǵysyn aıtyp, pandemııa bastalǵaly dostyq kóńilden járdem usynǵan elder men halyqaralyq uıymdar arqyly 1,5 myń tonna gýmanıtarlyq kómek jetkizilgenin málimdedi.

Qazir muhıttyń arǵy betinde indet órship tur. Ásirese AQSh pen Brazılııa – álem boıynsha koronavırýstyń kórsheńgelinen kóp zardap shekken elderdiń qatarynda.

 * * *

Nemis ǵalymdary COVID-19-dyń taralý tabıǵatyn tanýdy zertteý úshin qyzyqty tájirıbe jasapty.

Leıpsıg qalasynda 22 tamyzda tanymal ánshi Tım Bendjkonyń bir kúnde qatarynan úsh konserti uıymdastyrylǵan. Tájirıbeniń máni sol, úsh konsertte tyńdaýshylar túrli qalypty ustanǵan. Birinde belgili araqashyqtyq qatań saqtalsa, endi birinde, tipti eskerilmeıdi.

Galle-Vıttenberg ýnıversıtetiniń ǵalymdary tájirıbege qatysqan 1400 adamnan aldyn ala vırýsqa test alyp, barlyǵyna betterin tumshalaýdy tapsyr­ǵan. Ár kórermenge arnaıy júris-turysyn baqylap otyratyn shaǵyn qurylǵy berýmen qatar olar­dyń qoldaryn flýoressentti dezın­fek­sııalyq eritindilermen zararsyz­dandyǵan. Osylaısha 1400 adamnyń qoldary tıgen jerlerdi de anyqtap otyrýǵa múmkindik alǵan. Sonymen birge aýada vırýs­ty alyp ushatyn aǵyndardy da zerttep, nátıjesinde KVI-diń taralý jolynyń matematıkalyq modelin jasamaq. Joba jetekshisi Stefan Morıns bul tájirıbeniń qorytyndysy osy kúzde aıqyn bolatynyn aıtady.

 * * *

DDU men BUU Balalar qory (IýNISEF) 12 jasqa tolǵan balalardyń mas­ka taǵyp júrýi kerek ekenin eskertti.

DDU taratqan aqparattyq bıýlletende jarııalanǵan usynymda 12 jasqa jetken jáne odan úlken jetkinshekter eresektermen qatar saqtyq sharalaryn ustanyp, maska taǵýy qajet ekeni kórsetilgen. Ásirese araqashyqtyq saqtal­maıtyn kezde qaýipsizdik úshin maska taǵý qatań eskertilgen.

Sonymen qatar 6 jastan 11 jasqa deıingi bala­larǵa da maska taǵýdyń zııany joq. Al 6 jasqa deıin­giler úshin maska taǵý mindettelmeıdi. Atalǵan usy­nym­da sporttyq oıyndar men dene qımyly kezinde maska taǵý tártibin saqtamaýǵa bolatyny aıtylǵan.

Daıyndaǵan

Anar TО́LEÝHANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»