Keshe Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshiligimen palatanyń kezekti plenarlyq otyrysy bolyp ótti. Onda kórshiles Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıdy talqylaý máselesin kún tártibine qoıý usynylǵanymen, ol depýtattar tarapynan qoldaý tappady. Esesine palata qaraýy tıis máseleler oń sheshildi.
Atap aıtqanda, jaqynda depýtat bolyp taǵaıyndalǵan Muhtar Altynbaev Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń músheligine saılandy. Sol sııaqty palata otyrysynda árbir 5 jylda Ortalyq saılaý komıssııasynyń 2 múshesin saılaıtyn Senat bul oryndarǵa burynnan osy qyzmetterde jumys istep kele jatqan Baqyt Meldeshov pen Lázzat Súleımenniń kandıdatýralaryn laıyq dep tapty. Sóıtip, ol ekeýi de OSK músheleri bolyp qaıta bekitildi.
Májilis maquldaǵan “Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy “Baıqońyr” keshenin tıimdi paıdalaný jónindegi yntymaqtastyqty damytý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly” zań jobasyn depýtattarǵa Ulttyq ǵarysh agenttiginiń tóraǵasy Talǵat Musabaev tanystyrdy. Zańdyq qujat “Baıqońyr” ǵarysh aılaǵynda teńdeı qatynaspen birlesken ǵaryshtyq jobalardy júzege asyrýdy kózdeıdi. Agenttik tóraǵasynyń aıtýynsha, “Báıterek” ushyrý ǵarysh aılaǵy birlesken kásipornynyń jumys isteı bastaýymen geptılmen ushatyn “Proton” zymyran ushyrǵyshy qoldanystan shyǵa bastaıdy. Jalpy merzimi ondaǵan jyldarǵa sozylatyn jobalarǵa Reseı tarapy qarjy salý úshin “Baıqońyr” ǵarysh aılaǵyn jalǵa berý ýaqytynyń 2050 jylǵa deıin uzartylýy sondyqtan, deıdi Talǵat Amangeldiuly.
Agenttik tóraǵasyna depýtattardyń qoıǵan suraqtary da az bolǵan joq. Máselen, Qýanysh Aıtahanov Iý.Gagarın atyndaǵy Ǵaryshkerlerdi daıarlaý ortalyǵyn bitirip shyqqan eki qazaq jigitiniń “ǵaryshker-synaqshy” dıplomdaryn alǵanymen, olardyń ushý-ushpaýy neǵaıbyl jaǵdaıda qalyp otyrǵanyn kóldeneń tartty. Depýtat “Úshinshi qazaq ǵaryshkeri qashan ushady?” – dep suraqty tótesinen qoıdy. – Tek qana Qudaı biledi”, – dep zaldy bir kúldirip alǵan agenttik tóraǵasy óz sózinen qysyla qyzaraqtaǵanymen, “Ázirge halyqaralyq ǵarysh stansasynda Qazaqstanǵa oryn joq”, dep ol da tótesinen jaýap berdi. Onyń sózine qaraǵanda, Úkimet bul máselege qarjy bólmegen.
Osy rette Senat Tóraǵasy aldaǵy respýblıkalyq bıýdjetke ózgerister engizýdi talqylaý kezinde osy máseleni qarastyrýǵa bolaryn aıtyp, máseleni ary qaraı ýshyqtyrmaýǵa shaqyrdy. Ǵanı Qasymov sheteldik kommersııalyq ushyrylymdarǵa elimiz tarapynan kedendik tólemaqy engizilgenimen, artynsha ol belgisiz sebeptermen alynyp tastalǵandyǵynyń sebebin surady. Onyń suraǵyna jaýap beretindeı zalda quziretti ókil tabylmady.
T.Musabaev zań jobasynyń alty jyldan beri qabyldanbaı kele jatqandyǵynyń sebebin Ádilet mınıstrligi men Májilis tarapynan uzaq pysyqtaýdan ótýimen túsindirdi. Taǵy bir belgili bolǵany, Reseıdiń burynǵy prezıdenti V.Pýtınniń 2007 jyldyń 6 qarashadaǵy qol qoıýymen Amýr oblysynda “Vostochnyı” ǵarysh aılaǵyn salý qolǵa alynýda kórinedi. Atalǵan aılaqtan ǵarysh kemesin ushyrý 2015 jylǵa josparlanypty. Alaıda agenttik tóraǵasy Reseıdiń “Baıqońyr” ǵarysh aılaǵynsyz jumys isteı almaıtynyna 100 paıyz senimdi ekendigin bildirdi. Áıtse de onyń esebine qaraǵanda, “Baıqońyr” ǵarysh aılaǵynyń áleýeti 10-12 jyl aralyǵyna ǵana jetetin kórinedi. Odan keıingi kezeńdi qazirden oılastyrýǵa shaqyrǵan agenttik tóraǵasy oǵan “Soıýz”, “Zenıt” ushyrý keshenderiniń jarap qalatyndyǵymen de bólisti. Osy rette Qazaqstan Reseı men Ýkraına jarǵylyq qorlaryna kiretin “RS-20” (Satana) zymyran jasaıtyn kásipornynyń 10 paıyzdyq úlesine ıe ekendiginen habardar etti. Endi bul úlesti 33 paıyzǵa jetkizý kózdelip otyr eken. Osylaısha elimiz ǵaryshtyq jobalarǵa qarjy salyp, paıda tabýdy jáne tehnologııalyq úderisterge qatysýdy qarastyryp otyrǵany belgili boldy. Qorytyndysynda zań jobasy qabyldandy.
Depýtattar, sonymen qatar, jumyldyrý daıyndyǵy, órt qaýipsizdigi máseleleri boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobalaryn qabyldady. Otyrys sońynda eki palata arasyndaǵy kelispeýshilikterdi eńserý jónindegi kelisim komıssııasynyń máseleleri qaraldy.
Asqar TURAPBAIULY.