«Oxy Textile» JShS Shymkent qalasyndaǵy «Ońtústik» erkin ekonomıkalyq aımaqtaǵy toqyma klasteri aıasynda júzege asqan alǵashqy tabysty jobalardyń biri. Joǵary sapaly maqta ónimderin shyǵaratyn keshendi avtomattandyrylǵan jip ıirý fabrıkasy qazaqstandyq shıkizatty óńdeýge baǵyttalǵan. Máselen, maqta jibin alý úshin shıkizat 2 ret óńdeýden ótý arqyly quny 4 esege deıin óse túsedi. Sonymen qatar, kásiporyn shyǵaratyn ónim Eýropa elderine eksportqa shyǵarylady».
«Oxy Textile» JShS Shymkent qalasyndaǵy «Ońtústik» erkin ekonomıkalyq aımaqtaǵy toqyma klasteri aıasynda júzege asqan alǵashqy tabysty jobalardyń biri. Joǵary sapaly maqta ónimderin shyǵaratyn keshendi avtomattandyrylǵan jip ıirý fabrıkasy qazaqstandyq shıkizatty óńdeýge baǵyttalǵan. Máselen, maqta jibin alý úshin shıkizat 2 ret óńdeýden ótý arqyly quny 4 esege deıin óse túsedi. Sonymen qatar, kásiporyn shyǵaratyn ónim Eýropa elderine eksportqa shyǵarylady».
Mine, 2010 jyldyń qazan aıynda iske qosylyp, Elbasy N.Nazarbaevtyń ózi jumysyna sáttilik tilegen «Oxy Textile» JShS týraly aqparat quraldary sol kezde osylaı dep jarysa jazypty. Árıne, jýrnalıst aǵaıyndarda ne jazyq bar, jergilikti bılik daıyndap bergen aqparatty óńdep, elden súıinshi surap, buqaraǵa tezirek jetkizgeni bolmasa... Alaıda, jarty álemge jar salǵan kásiporyn jarytyp jumys istemedi. Maqtadan jip ıiretin fabrıkanyń jobasyn qarjylandyrýǵa 5,5 mıllıard teńge jumsalǵan.
Jylyna 6 myń tonna jip ıiretin fabrıkada 260 adam jumys isteýi tıis edi. Sol jyly-aq «Eń úzdik kásiporyn» nomınasııasynda «Altyn sapa» syılyǵyn alyp úlgerdi. Biraq, birneshe aıdan keıin kásiporyn toqtap qaldy. Aıtylǵan jeleý – shıkizattyń joqtyǵy. Kúni keshe tusaýyn kesken kásiporyn ǵımaratynyń qazirgi tańda tozyǵy jete bastady.
Toqyma ónerkásibin keńeıtý arqyly Ońtústik aımaqtyń ekonomıkasyn damytýǵa septigin tıgizbek bolǵan eń qymbat joba – «Iýteks.kz» kásipornyna mıllıardtaǵan qarajat jumsaldy. Mamandardyń aıtýynsha, jobanyń quny 19,3 mıllıon dollardy quraǵan.
Jobada shıtti maqtany aqyryna deıin óńdeý kózdelgen. Alaıda, bul kásiporynnyń tipti, ǵımaraty da salynyp úlgermedi. «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda tek qańqasy turǵyzylyp, konteınerler ornatylǵan. «Shymkent Kashemır» zaýytynyń da taǵdyry osyǵan uqsas. Kezinde úlken úmit artylǵan bul jobaǵa 560 mıllıon teńge jumsaldy. Búginde munda 230 adam jumyspen qamtylyp, shyǵarylǵan taýar alys jáne jaqyn shetelge jóneltilýi tıis bolatyn. Alaıda, osynda jetkizilgen sheteldik qondyrǵylar sol kúıi iske qosylmady.
Jaqynda ǵana Elbasy N.Nazarbaev Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda «Maqta shıkizatynyń jetkizilmeýi saldarynan Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy toqyma fabrıkasynyń jumysy otandyq maqta eksportqa shyǵarylyp jatqanda toqtap tur», dep Ońtústiktiń toqyma ónerkásibin qatty synǵa alǵan bolatyn. Prezıdent synynan keıin Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Saparbek Tuıaqbaev «Oxy Textile» kásipornyna qatysty óziniń oı-pikirin bildirdi. Tuıaqbaevtyń sózinen túsingenimiz, bul kásiporyn búgin-erteń qaıta aıaǵynan tura qoıatynǵa uqsamaıdy. Basty sebep – sol baıaǵy shıkizat máselesiniń sheshilmeýi. Budan bólek, kásiporynnyń qarjy aınalymy da az kórinedi.
Mine, osylaısha Ońtústiktiń toqyma ónerkásibi toqyrap tur. Jaqynda «Azattyq radıosy» ýaqtysynda Elbasynyń qatysýymen ashylǵan, biraq, keıinnen toqtap qalǵan Qazaqstandaǵy on «ǵalamat jobanyń» tizimin jarııa etken-di. Qarap otyrsaq, sonyń ekeýi Ońtústik Qazaqstan oblysynyń enshisinde eken. Biri – joǵaryda aıtylǵan «Iýteks kz» kásiporny, ekinshisi – kezinde 35 mıllıon AQSh dollary jumsalǵan «AzııaKeramık» zaýyty. Osynyń bári aldyn ala durys baǵdarlamaýdan, asyǵys-úsigis josparlaǵannan bolǵany belgili. Nege ekenin qaıdam, oblys ákimi Asqar Myrzahmetovtiń qazirgi «komandasy» sapadan góri sanǵa qumar, tezirek lenta qıyp, «Oıbaı, teńdesi joq kásiporyn» dep alaýlatyp-jalaýlatyp aqparattyq jarnama jasaýǵa qumar. Áıtpese, shıkizat máselesin sheshpeı turyp, qandaı kásiporyn salýǵa bolady? Bul degenimiz naǵyz kózboıaýshylyq emes pe? Budan bólek, taǵy da birqatar kásiporyndar osyndaı asyǵystyqtyń «qurbany» bolyp, jumysy toqtap tur. Ol týraly taǵy aıtyla jatar. Taǵy da bul kemshilikti Elbasy N.Nazarbaev kózge shuqyp kórsetpegende oblys ákiminiń orynbasary S.Tuıaqbaev qashanǵa deıin úndemeı júre berer edi? Shymkent kezinde «Voshod», «Elastık» sekildi fabrıkalarymen tanymal bolatyn. О́kinishke qaraı, bul kásiporyndar jekeshelenip, aty bar da zaty joq, búginde olardyń ǵımarattarynda basqa mekemeler otyr.
Árıne, Ońtústik Qazaqstanda barlyq joba osylaısha qurdymǵa ketip jatyr dep aıtýǵa bolmaıdy. Bıyl ÚIID baǵdarlamasy aıasynda ınvestısııa kólemi 447 mlrd. teńgeni quraıtyn 150 joba bekitilgen. Onda 19 myń jumys orny ashylady dep kútilýde. Buǵan qosymsha, quny 600 mlrd. teńgeden astam 104 jańa joba usynylyp otyr.
Áıtse de, jarnamasy jer jaryp, búkil ońtústikqazaqstandyqtardy jumyspen jarylqap tastaıtyn bolǵan osyndaı «jarymjan» jobalardyń tek qaǵaz júzinde qalýyna kim kináli? «Aqparattyq jarnamaǵa» qumar oblys basshylyǵy sannan góri sapaǵa jumys isteýdi sanalaryna myqtap túıip alsa, durys bolar edi? Aqyryn júrip, anyq basqan adamnyń abyroıy da asqaq qoı.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.