Áıgerim Berekesheva Taldyqorǵan qalasynda orta mektepti támamdaǵannan keıin Almatydaǵy Qazaq-Amerıka ýnıversıtetine oqýǵa túsedi. Bilimin Kolýmbııa ýnıversıtetinde jalǵastyrǵan jas túlek 2011 jyly oqýyn aıaqtap, Nıý-Iorktegi Ernst Young’s ofısinde taǵylymdamadan ótedi. Shetelde alǵan bilimi men tájirıbesin Otanynda jalǵastyrýdy maqsat etken Áıgerim óz kompanııasynyń negizin qalap, búginde kóptegen sheteldik kompanııalarmen áriptestikte jumys istep keledi. «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy, Nıý-Iork advokattar kollegııasynyń múshesi, 2017 jyly Eýropa bankteri bastamasymen qurylǵan ári qazaqstandyq jobalardy qarjylandyrýmen aınalysatyn COCAD zańdy tulǵalar qaýymdastyǵy quryltaıshylarynyń biri Áıgerim Berekesheva zań kompanııasynyń baǵyt-baǵdary týraly áńgimelegen edi.
– Áıgerim, kóptegen jas mamandar bilim alǵannan keıin shetelderde qalýǵa tyrysatyny belgili. Degenmen, siz elge oralyp, jeke kompanııańyzdy ashýyńyzdyń ózi úlken jetistik. Adilet & Alem kompanııasy týraly aıtyp ótseńiz?
– Shetelde alǵan bilimimdi, tájirıbemdi óz elimde júzege asyrý azamattyq paryzym dep bilemin. Elge oralǵannan keıin «Rozenblatt» halyqaralyq zań kompanııasyna jumysqa turdym. Biraz ýaqyt ótkennen keıin seriktesterim meni advokat retinde emes, klıenttermen jumys isteıtin baqylaýshy retinde kórgisi keletinin aıtty. Nátıjesinde, 2012 jyly 12 jeltoqsanda Adilet & Alem kompanııasynyń negizi qalandy.
– Kompanııa qandaı baǵytta jumys isteıdi?
– Kompanııanyń negizgi maqsaty – halyqaralyq zańdar boıynsha jáne korporatıvtik keńester berý, ınvestısııalarmen jumys isteý. Tikeleı ınvestorlar tabýǵa qoldaý kórsetý, Eýropalyq banktermen jumys isteý de kompanııanyń negizigi baǵyttarynyń biri sanalady. Búginde kompanııa kóptegen sheteldik áriptestermen jumys isteýdi jolǵa qoıǵan. Árıne, kompanııany alǵash ashqan kezde áriptester izdeýmen, áleýetti klıentterge kommersııalyq usynystar jiberýde kóptegen jumys jolǵa qoıyldy. Nátıjesinde, «Arselor Mıttal» metallýrgııalyq kompanııasy jáne «Promstroı kelisimshart» qurylys toby Adilet & Alem kompanııasynyń alǵashqy iri klıentteriniń qataryna kirdi. Birte-birte olardyń qatary ulǵaıyp, kompanııamyz týraly jaǵymdy pikirler qalyptasa bastady. Búginde Adilet & Alem kompanııalarynyń klıentteri arasynda «Qazposhta», OTIS, Viled Group, PetroChina, Prada Group Kazakhstan, taǵy basqa kompanııalar bar. Kompanııa tek múddeni ǵana emes, sonymen qatar uzaq merzimdi yntymaqtastyq týraly kelisimshartqa jumys isteýdi maqsat etedi. Adilet & Alem halyqaralyq jasyl tehnologııalar jáne ınvestısııalyq jobalarmen memorandýmǵa qol qoıǵan birden-bir zań kompanııasy. Kompanııa resmı túrde Qazaqstanda sheteldik ınvestorlarmen barlyq jobalardy júzege asyrady. 2014 jyldan bastap Italııamen jumystarymyzdy jolǵa qoıyp, Mılan qalasynda ofısimizdi ashtyq. Pandemııaǵa baılanysty birqatar josparlarymyz kesheýildep qaldy. Degenmen, Máskeýde, kelesi jyly Qytaıda ofısterimizdi ashýdy josparlap otyrmyz. Búginde Baker McKenzie sııaqty halyqaralyq, sonymen qatar Grato, Kalıbrı, Sayat Zholshy & Partners, taǵy basqa qazaqstandyq kompanııalarmen de jumys istep kelemiz.
– Joǵaryda ınvestor tartýǵa qoldaý kórsetý jaıynda aıtyp óttińiz. Qazaqstan jaǵdaıynda ınvestorlar qandaı salalarǵa kóp kóńil bóledi?
– Búginde elimizde ınvestorlar barlyq salalarǵa qyzyǵýshylyq tanytýda deýge negiz bar. Biraq barlyq salaǵa birden kele qoıady dep aıta almaımyz. Sebebi elimiz oǵan mádenı, geografııalyq turǵydan daıyn emes. Sonymen birge zańnamalyq júıesi áli tolyq qalyptaspaǵan. Mysaly, Amerıkada, Eýropanyń saýda-ekonomıkalyq zańnamalyq júıesiniń bes júz jyldyq tarıhy bar desek, keńestik júıeniń quramynan shyqqan jas memlekettiń zańnamalyq turǵydan damýy uzaq jyldardy qajet etedi. Aldaǵy ýaqytta jańa mindetter men talaptar qoıa otyryp, ártúrli salada damýdy júzege asyrýǵa tıispiz. Zańnamalyq turǵyda sheteldik kompanııalarmen jumys isteý qajettiligi basym.
– Elimizdiń zańnamalyq júıesiniń áli de damytatyn tustary jetkilikti deısiz. Al salany damytý úshin maman máselesi qanshalyqty jolǵa qoıylǵan?
– Otandyq kompanııalardy damytý úshin mindetti túrde shetelderde bilim alý mańyzdy emes. Bizdiń kompanııa óz elimizde bitirgen túlekterdi jumysqa qabyldaıdy. Búginde shetelderdegi ofısterimizde Qazaqstannyń joǵary oqý oryndaryn bitirgen túlekter eńbek etýde. Árıne, bilim sapasy asa joǵary deńgeıde dep aıta almaǵanymmen, eń bastysy tájirıbege nazar aýdarý. Maman úshin jumys barysyn ıgerýge kem degende jarty jyldan astam ýaqyt ketedi. Al óz isiniń kásibı sheberi bolǵysy keletin maman úshin kez kelgen mejeden ótý qıyndyq týǵyzbaıdy.
– Adilet & Alem kompanııasynyń baǵaly qaǵazdar naryǵynda da jumys tájirıbesi bar ekeni belgili. Áıtse de Qazaqstanda baǵaly qaǵazdar naryǵy áli halyqaralyq dárejege kóterile qoımaǵany belgili.
– Árıne, kompanııanyń baǵaly qaǵazdar naryǵynda da jumys tájirıbesi bar. Degenmen elimizdiń baǵaly qaǵazdar naryǵynyń damı qoımaǵany málim. Al salany damytý úshin naryqqa tek qazaqstandyq emes, TMD elderindegi barlyq kompanııalarmen jumys isteý qajet. Osy oraıda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń jumysyn damytýdyń da mańyzy zor.
– Al sheteldik kompanııalardyń zańnamasynda memlekettik basqarý júıesi qalaı jolǵa qoıylǵan?
– Bizdiń elimizde dál sheteldegideı erkindik joq. Mysaly, shetelderde kompanııalardyń zańnamasynda memlekettik basqarý júıesi tolyqqandy jolǵa qoıylǵan. Qarapaıym mysal, elektrondy úkimet júıesin Amerıka, Shveısarııamen salystyrýǵa kelmeıdi. Osy turǵydan alǵanda bizge myqty sarapshylar, isimen, tájirıbesimen úlgi bolatyn mamandar kerek. Olardy daıarlaý úshin ári jumysty jaqsartý úshin shetelderden kóshirý mindetti emes. Damý úshin elimizdiń geografııalyq erekshelikteri men mentalıtetin negizge ala otyryp, bıznestiń baǵasyn, basqarý qurylymyn ózgertetin múmkindikter kerek.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Elvıra Serikqyzy,
«Egemen Qazaqstan»