Keshe Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Májilis jáne máslıhattar depýtattary saılaýyn taǵaıyndaý týraly Úndeý jarııalaǵan bolatyn. Bul rette, máslıhattardyń depýtattaryn saılaýdy taǵaıyndaý, Parlament Májilisiniń jáne máslıhattardyń depýtattaryn saılaý jónindegi kúntizbelik josparlardy bekitý, saılaý qujattarynyń nysandaryn belgileý máselelerine qatysty Ortalyq saılaý komıssııasynyń otyrysy ótti.
Atalǵan otyrysqa saıası partııalardyń ókilderi, Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Janseıit Túımebaev, beınekonferensııa rejiminde oblystardyń, Nur-Cultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń aýmaqtyq saılaý komıssııalary, onlaın rejimde buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty.
Bul otyrysta bas-aıaǵy bes másele qaraldy. Al otyrysty ashqan Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Berik Imashev Prezıdent Jarlyǵyna sáıkes, Májilis depýtattaryn saılaý boıynsha naýqan bastalǵanyn jetkizdi.
– 2016 jylǵy 20 naýryzda saılanǵan Májilis depýtattarynyń konstıtýsııalyq ókilettik merzimi 2021 jylǵy naýryzda aıaqtalady. Saılaý zańnamasyna sáıkes Májilis depýtattarynyń kezekti saılaýyn Prezıdent Májilis depýtattarynyń ókilettik merzimi aıaqtalýynan keminde bes aı buryn taǵaıyndaıdy jáne ol 2 aıdan keshiktirilmeı ótkiziledi. Osylaısha, Parlament Májilisiniń depýtattaryn saılaý naýqany qatań túrde osy belgilengen konstıtýsııalyq merzimderge sáıkes taǵaıyndaldy jáne kezekti bolyp tabylady. Joǵary ókildi organdy saılaý – eldegi eń mańyzdy qoǵamdyq-saıası oqıǵalardyń biri. Dál osy zań shyǵarýshy organ memleket tetiginde basym orynǵa ıe jáne tek Parlament qana zań arqyly halyqtyń erkin bildirý quqyǵyna ıe, – dedi B.Imashev.
B.Imashevtiń aıtýynsha, Májilistiń 98 depýtatyn saılaý partııalyq tizimder boıynsha jasyryn daýys berý arqyly jalpyǵa birdeı teń jáne tóte saılaý quqyǵy negizinde júzege asyrylady. Májilistiń 9 depýtatyn halyq birligin, qoǵamdyq kelisim men turaqtylyqty nyǵaıtýdyń negizgi ınstıtýty bolyp sanalatyn Qazaqstan halqy Assambleıasy saılaıdy. Májilisti qalyptastyrýdyń birden-bir prınsıpi Assambleıanyń Parlament Májilisindegi ókildigi – ol bizdiń konstıtýsııalyq ereksheligimiz. Assambleıa depýtattary 100-den astam etnos atynan barshanyń múddesin qorǵaıdy. Olardyń múddesi partııalyq kózqarastarmen baılanysty emes, sondyqtan ol joǵary zań shyǵarýshy organnyń keń aýqymdy qyzmeti aıasynda barlyq fraksııalarmen tıimdi áreket etýge múmkindik beredi.
«Partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn Májilis depýtattarynyń kezekti saılaýyn ázirleý men ótkizý jónindegi negizgi is-sharalardyń kúntizbelik josparyn bekitý týraly» birinshi másele boıynsha Ortalyq saılaý komıssııasy tóraǵasynyń orynbasary Konstantın Petrov baıandama jasady. Ol Ortalyq saılaý komıssııasy belgilengen ókilettikterge sáıkes Qazaqstan Prezıdenti men Parlament Májilisi depýtattarynyń saılaýyn daıyndaý men ótkizýdi uıymdastyratynyn habarlady. Osyǵan baılanysty, qoldanystaǵy zańnama normalary negizinde partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn Parlament Májilisi depýtattarynyń saılaýyn ázirleý men ótkizý jónindegi negizgi is-sharalardyń kúntizbelik jospary bekitildi. Parlament Májilisiniń depýtattyǵyna onyń aýmaǵynda sońǵy 10 jylda turaqty turyp jatqan, 25 jasqa tolǵan jáne báseń saılaý quqyǵyna ıe Qazaqstan azamaty kandıdat bola alady. Alaıda Parlament depýtattyǵyna, onyń ishinde partııalyq tizimder boıynsha keıbir tulǵalar kandıdat bola almaıdy. Ondaı tulǵalardyń qatarynda: 1) zańda belgilengen tártippen ótelmegen nemese alynbaǵan sottylyǵy bar adam; 2) sot zańda belgilengen tártippen sybaılas jemqorlyq qylmysyn jáne sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyǵyn jasaýda kinásin moıyndaǵan adamdar bar.
Partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn Májilis depýtattyǵyna kandıdattar usyný quqyǵy belgilengen tártippen tirkelgen saıası partııalarǵa tıesili. Saıası partııa partııalyq tizimderdi bekitý kezinde oǵan engizilgen adamdardyń jalpy sanynyń keminde 30 paıyz mólsherinde áıelder men 29 jasqa tolmaǵan adamdardy qamtıdy.
Bekitilgen josparǵa sáıkes kandıdattardy usyný kezeńi daýys berý kúninen 2 aı buryn bastalady jáne daýys berý kúninen qyryq kún buryn jergilikti ýaqytpen saǵat 18.00-de aıaqtalady. Iаǵnı osy jylǵy 10 qarashadan bastap 30 qarasha kúngi saǵat 18.00-ge deıin. Partııalyq tizimderdi tirkeý saılaýdan eki aı buryn bastalady jáne saılaýǵa bir aı qalǵanda jergilikti ýaqytpen saǵat on segizde aıaqtalady, ıaǵnı 2020 jylǵy 10 qarashadan 10 jeltoqsan kúngi 18.00 saǵatqa deıin. Zańǵa sáıkes saılaý aldyndaǵy úgit partııalyq tizimderdi tirkeý merzimi aıaqtalǵan kezden bastalady jáne saılaý bolatyn kúnniń aldyndaǵy kúngi jergilikti ýaqyt boıynsha saǵat 00.00-de aıaqtalady. Osylaısha, partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn Parlament Májilisi depýtattarynyń kezekti saılaýynyń jalpy uzaqtyǵy taǵaıyndalǵan kúnnen bastap daýys berý kúnine deıin 82 kúndi quraıdy.
Jıyn sońynda Berik Imashev «Parlament Májilisiniń jáne máslıhattardyń depýtattaryn saılaý jónindegi kúntizbelik josparlar – elektoraldy kompanııalardyń kezeń merzimderin aıqyndaıtyn mańyzdy qujat sanalady. Saılaý prosedýralary bul qujattarmen tyǵyz baılanysty. Kúntizbelik josparda kórsetilgen barlyq is-sharalar belgilengen merzimde júzege asyrylýy tıis. Osyǵan basa nazar aýdaryp, onyń tolyq oryndalýyn qamtamasyz etýlerińizdi suraımyn», dedi aımaqtardaǵy áriptesterine qaratyp aıtqan sózinde.