Keıingi ýaqytta Aqtóbedegi saıabaqtar men gúlzarlarǵa qatysty syn kóp. Ásirese áleýmettik jelilerde demalys aýmaǵyndaǵy jaryqtandyrý men kógaldandyrýǵa, jalpy abattandyrýǵa óziniń usynys-tilegin bildiretinder az emes.
Shahardaǵy kópshilik seıil quryp, serýendeıtin oryndarǵa jaýapty mekeme – Aqtóbe qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi. Merdiger mekemelermen qaladaǵy, sonyń ishinde saıabaqtardaǵy kóriktendirý hám kógaldandyrý, jaryqtandyrý jáne tazalyq jumystaryn júrgizetin atalǵan organnyń mamandarymen sóılesýdiń ózi ońaıǵa túspedi. Bunyń sebebin olar árdaıym jol jóndeý jumystaryn qadaǵalap, basqa da qurylystardy aralaýǵa ketetinin aıtyp, jumys ornynda kúni boıy otyrmaıtynymen túsindirdi.
– Aqtóbe qalasynda 65 saıabaq-gúlzar bar. Irili-usaqty tynyǵatyn aımaqtardyń jalpy sany osyndaı. Jyl saıyn bulardy kútip-qaraýǵa bıýdjetten arnaıy qarajat bólinedi. Aıtalyq, bıyl bul maqsatta 146 518,7 mln teńge qarastyryldy. Sonymen qatar qala aýmaǵynda gúlder egýge, kógaldandyrýǵa qosymsha 400 mln teńge aýdaryldy. Bul qatarǵa siz aıtyp otyrǵan nysandar da kiredi, – deıdi Aqtóbe qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi basshysynyń mindetin atqarýshy Mıras Ájibaev.
Onyń aıtýynsha, Aqtóbe qalasyndaǵy demalys oryndardyń kútimi men kórigine 3 seriktestik jaýap beredi. Jekeleı toqtalsaq, saıabaqtar men gúlzarlardyń tazalyq jumysyna «Nurly Tań Aqtóbe» (62 jumysshy) men «Samgau-2030» (48 jumysshy) JShS, al jasyl jelekpen kómkerýge «TehProm Aqtóbe» kompanııasy (97 jumysshy) tartylǵan.
Qalanyń eski bóligindegi baıyrǵy demalys orny – A.Pýshkın atyndaǵy saıabaq kópshilikke jaqsy tanys. Keńes odaǵy kezinen úlken-kishiniń jıi bas qosatyn jerine aınalǵan mekenniń qazirgi jaǵdaıyn sózben jetkizý qıyn. Buny tek qana kórý kerek. Attraksıondardyń tozyǵy jetip, kórki qashqan. Sýburqaǵy áldeqashan isten shyǵyp qalǵan jaryqtandyrýy da nashar. Al asfaltin sýretteýge sóz jetpeıdi. Bir sózben aıtqanda, kúıi ketken. Bul boıynsha turǵyndar da kóp shaǵymdanady. Sol sııaqty kóne qala aýmaǵyndaǵy qarjygerler alleıasy men temir jol vokzaly mańyndaǵy gúlzardyń jaǵdaıy syn kótermeıdi. Bulardyń barlyǵy osydan 10-15 jyl buryn Aqtóbeniń eń kórikti aımaqtarynyń qatarynda bolǵanyn eskersek, tańyrqaıtyndaı jónimiz bar. Jalpy, Aqtóbedegi demalys oryndarynyń bulaı ózgerýine ne áser etti? Bul máseleler boıynsha biz sóılesken M.Ájibaev tómendegideı dep jaýap berdi:
– Atalǵan túıtkilder týrasynda habardarmyz. Qalanyń eski bóliginde ornalasqan A.Pýshkın atyndaǵy saıabaqqa kelsek, ol jekeniń qolynda. Sondyqtan bul iske aralasa almaımyz. Qazirgi tańda saıabaqty memleket menshigine qaıtarý úshin sot prosesteri júrip jatyr. Eger bul jumystar sátti aıaqtalsa, saıabaqty qalpyna keltirý jaıy qolǵa alynady. Sonyń qasyndaǵy qarjygerler alleıasyn, ondaǵy sýburqaqty bıyl jóndeý josparda joq. Atalǵan baǵytta jergilikti bıýdjetten qarjy bólinse, durystalatyn bolady, – dep atap ótti.
Sondaı-aq shahardyń ortalyǵyndaǵy Tuńǵysh Prezıdent N.Á.Nazarbaev atyndaǵy saıabaqtyń jaǵdaıy týraly birer sóz. Áńgimelesýshimiz bul demalys ornyn kútip-ustap, ózge de sanıtarlyq jumystaryn júrgizý oıdaǵydaı atqarylyp jatqanyn, barlyǵy ózi basshylyq etetin bólimniń baqylaýynda ekenin baıan etti. Qandaı kúıde bolsa da, óńirdegi saıabaqtarǵa jınalatyndar barshylyq. Álemdi jaılaǵan pandemııa ókinishke qaraı barshamyzdy torǵa túsken torǵaıdaı etti. Áıtpese, saıabaqta serýendeý, kóńil kóterý mádenıeti Aqtóbede jaqsy qalyptasqan. Demalys kúnderi, tipti bı keshteri uıymdastyrylyp turatyn-dy.
Qalanyń eski bóligindegi «Retro» saıabaǵynda ár senbi saıyn ádemi áýenniń yrǵaǵynda bılegen jurtshylyqty kóptep keziktiretinbiz. Qazirgi tańda munyń barlyǵy ýaqytsha toqtap tur. Dese de, sergip, bos ýaqytyn taza aýada ótkizgisi keletinder birte-birte artyp kele jatyr. Qarttar shúıirkelesip áńgime aıtsa, jastar jaǵy az qurammen dop tepkendi táýir kóredi.
– О́zim Ortalyq bazar jaqta turamyn. 40 jyldan beri osy qalada ómir súrip kelemin. Keıingi jyldary Pýshkın atyndaǵy saıabaqtyń sıqy ketti, barýdy qoıdyq. Onyń janyndaǵy alleıanyń da kútimi burynǵydaı emes. Sondyqtan keıingi ýaqytta ashylǵan ǵoı dep «Retro» saıabaǵyna baramyn. Negizi osy saıabaqtardyń barlyǵy kezinde tym jaqsy edi, qysy-jazy ishinde adamdar júretin. Búgingi hali oıdaǵydaı emes. Jastyǵymnyń kýási bolǵan demalys oryndaryn jańartsa, sýburqaqtardy kóptep ornatsa degen tilegim bar. Eń birinshi kezekte bul turǵyndar úshin úlken qýanysh bolatyn edi, – dep tilegin jetkizdi zeınetker Márýa Ahmetova.
P.S. Resmı derekke súıensek, 2015-2018 jyldary «Týǵan jerge – taǵzym» aksııasy aıasynda shaharda paıdalanýǵa berilgen saıabaqtar men gúlzarlardyń sany 50-ge jýyqtaıdy eken. Bul, árıne, kóńil qýantatyn kórsetkish. Biraq osy tusta «Sannan buryn sapa kem emes pe?» degen suraq týyndaıdy...
Aıbek TASQALIEV,
jýrnalıst
AQTО́BE