Bul kúnde «Qyzyl Abad» shaǵyn aýdany Taraz qalasynyń aýmaǵyna qaraıdy. Osydan birneshe jyl buryn «Shóldala», «Qumshaǵal» alqaptary da oblys ortalyǵyna qosylǵan bolatyn. Qazirgi kezde kóne Taraz shahary túrlenip, sáýleti artyp kele jatqanymen, qala aýmaǵyna qaraıtyn birqatar alqapta túıini tarqamaǵan túıtkildi máseleler áli de kóp. Ásirese «Qyzyl Abad» shaǵyn aýdanynda turyp jatqan áleýmetti aýyzsý, jol, gaz, ınternet sııaqty kóptegen másele tolǵandyrady.
Kópshiliktiń kókeıkesti máselesi áli kúnge deıin sol kúrdeli kúıinde qalyp otyr. Qaladan 5-6 shaqyrym ǵana qashyqtyqta ornalasqan shaǵyn aýdan turǵyndarynyń atalǵan máselelerdi kótergenine de talaı jyl bolǵan.
Máselen, jergilikti turǵyndardyń aıtýynsha, bıyl atalǵan shaǵyn aýdanǵa gaz kirgizilgenimen, kópshilik sol kógildir otynnyń qujatyn áli kúnge deıin rásimdeı almaı otyr eken. Sondyqtan da olar gazdyń tólemin qaıda baryp tóleıtinin bilmeı dal.
«Gazdyń qujaty bolmaǵannan keıin onyń tólemin qaıda baryp tóleıtinimizdi bilmeı otyrmyz. Tipti bul áreketimiz zańǵa qaıshy kelip jatqan joq pa degen de qorqynysh bar. Sonymen qatar «Qyzyl Abad» shaǵyn aýdanynda jaryq júıeli túrde janbaıdy. Aýyz sý tartylmaǵan, jol salynbaǵan, qoǵamdyq kólik te qatynamaıdy. Munda ınternet jelisi de iske qosylmaǵan», deıdi «Qyzyl Abad» shaǵyn aýdanynyń turǵyny Qaldykúl Týǵanbaeva.
Negizinen atalǵan aýdan turǵyndarynyń janaıqaıy – osy. Bul máseleler talaı jyldan beri jergilikti jurtshylyq tarapynan aıtylyp ta keledi. Biraq jyl ótken saıyn jaqsy jańalyqtan úmitti turǵyndardyń úmiti aqtalatyn emes. Tipti talaı jyldan beri bul máselelerdiń sheshimi tabylmaǵan soń, kópshilik «Jambyl – adaldyq alańy» jobalyq keńsesine de shaǵymdanǵan. Bul oraıda, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Jambyl oblysy boıynsha departamenti basshysynyń birinshi orynbasary Ravıl Tólebaev «Qyzyl Abad» turǵyndarynyń kóterip otyrǵan máseleleri budan bylaı departamenttiń nazarynda bolatynyn aıtyp, jaqyn arada kógildir otynnyń qujattary zańdastyrylmaıtyn bolsa, onda tapsyrys berýshi men merdigerdiń máselesi zań sheńberinde qaralatynyn eskertken bolatyn. Buryn munda gaz joq bolyp turǵyndar bir qınalsa, endi onyń qujatyn rásimdeı almaı eki qınalyp otyr. Dese de, kópshilik bul máselelerdiń sheshimi tabylatynynan áli de úmitti.
Alaıda qala basshylyǵynyń aıtýynsha, bul bir kúnniń sharýasy emes. Oǵan birinshi kezekte ýaqyt pen qarajat kerek. Taraz qalasy ákiminiń orynbasary Ashat Esenálıevtiń aıtýynsha, búginde «Qyzyl Abad» shaǵyn aýdanyna magıstraldy gaz qubyrlary tartylǵan.
«Kóktemde atalǵan aýdanǵa elektr jáne sý jelilerin tartý jumystary bastalady. Bul joba eki jyl boıyna júredi. Bir ǵana jaryq jelilerin tartýǵa 2,5 mlrd teńge qajet. Ony qala bıýdjeti kótere almaıdy. Respýblıkadan berilýi kerek. Al qoǵamdyq kólik máselesine kelsek, jalpy Taraz qalasy boıynsha 540 qoǵamdyq kólik bar. Alaıda qazirgi karantın talaptaryna baılanysty tek 228 qoǵamdyq kólik qana qala ishinde qatynaıdy. Senbi, jeksenbi kúnderi júrmeıdi. Áıtpese osy ýaqytqa deıin «Qyzyl Abad» aýdanyna qoǵamdyq kólik baryp turǵan», deıdi ákimniń orynbasary.
Árıne, turǵyndardy tek gazdyń qujaty men jaryq máselesi ǵana tolǵandyryp otyrǵan joq. Olar úshin aýyz sý, jol máseleleri de ózekti. Sondyqtan da olar shahar basshylyǵynyń atalǵan máselelerge nazar aýdaryp, naqty jaýap berýin suraıdy.
«Aýyz sý máselesine keletin bolsaq, atalǵan ıinge sý tartý úshin smetalyq qujattar ótkizildi. Alaıda tıisti qarajat respýblıkadan bólinetindikten, munda aýyz sý máselesi bıyl nemese kelesi jyly sheshiledi dep naqty aıtý qıyn. Jaryq máselesi de solaı. Sonymen qatar shaǵyn aýdanǵa gaz ben aýyz sý qubyrlaryn tartyp bitpeı, kóshelerge jol sala almaımyz», deıdi Taraz qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń basshysy Zııat Tursynuly.
Negizinen, «Qyzyl Abad» aýdanyna qoǵamdyq kóliktiń qatynaýyna qala ákimdiginiń tarapynan shekteý qoıylmapty. Degenmen tasymaldaýshy kompanııalar munyń tıimsizdigin alǵa tartyp, atalǵan aýdanǵa qatynaýǵa asa qulyqty bolmaı otyr. Bul turǵyda kópshiliktiń bir máselesin bolsa da sheshý úshin ákimdik tasymaldaýshy kompanııalarǵa sýbsıdııa berý jaǵyn qarastyrýda.
Kezinde «Qyzyl Abad» shaǵyn aýdanyna kógildir otyn jeke azamattar men «QazTransGaz» AQ Jambyl oblystyq fılıalynyń arasyndaǵy kelisimshart negizinde júrgizilgen. Atalǵan fılıaldyń óndiristik-tehnıkalyq bóliminiń basshysy Abyl Iýsýpovtyń aıtýynsha, munda el Úkimeti tarapynan 2022-2023 jyldary gaz tartylatyn bolǵandyqtan, jasalǵan usynys negizinde olar óz qarjysyna gaz kirgizýge kelisken.
«Búginde josparly jumystyń negizin «BaızaqGazServıs» JShS aıaqtap boldy. Al bizge tıisti qujattardy merdiger kompanııa nemese turǵyndardyń ózderi ótkizýi kerek. Jalpy, bizdiń taraptan barlyq tıisti jumys atqarylyp boldy», deıdi ol. Aıta keteıik, gaz bir úıge 310 myń teńgege kirgen.
Kezinde Jambyl aýdanynyń quramynda bolǵan «Qyzyl Abad» shaǵyn aýdany 2010 jyly Taraz qalasyna qosyldy. Búginde munda bar 170 úıde 600-ge jýyq adam turady. «Qyzyl Abad» ornalasqan aımaq Taraz qalasynyń №11 okrýgine qaraıdy. Munda qazirgi kezde «Qyzyl Abad» sııaqty 7 shaǵyn aýdan, 28 saıajaı bar. Taraz qalasy ákiminiń №11 aýmaqtyq okrýg boıynsha bas ınspektory Marat Aqqulıevtiń aıtýynsha, «Qyzyl Abad» shaǵyn aýdanyna alǵash 2017 jyly memleket tarapynan 693 mln teńgege gaz tartylǵan eken. Al búginde «BaızaqGazServıs» JShS atalǵan jumysty jalǵastyrýda. Iаǵnı gaz eki kezeńmen júrgizilýde. Sol sııaqty aýmaqtyq ınspektor da jýyrda munda aýyzsý, elektr jelileriniń tartylatynyn aıtty. Árıne, barlyq máseleniń jyldam sheshilgeni jaqsy. Biraq Tarazdyń irgesinde otyryp, kópshilik osyndaı kúı keshkenine nalıdy. Dese de, máselelerdiń oń sheshiletininen úmitti...
Jambyl oblysy