Vırýsqa qarsy sharalar kúsheıtildi

Oblystyq densaýlyq saqtaý bas­qarmasy mamandarynyń aıtýyn­sha, Shyǵys Qazaqstanda PTR-testi­n jasaıtyn 11 zerthana bar. Ta­ǵy eki veterınarlyq zerthana PTR jasaýǵa beıimdeldi. Sondaı-aq О́skemen qala­synda ashylatyn pýl­mo­nologııalyq ortalyqtyń óz zerthanasy bolady. Semeıdegi jedel jár­dem aýrýhanasy men №2 qalalyq aýrýhanada, shalǵaı aýdandar úshin Kúrshim men Úrjarda qosymsha zerthanalar ashý kózdelgen. Bulardan basqa, jekemenshik zerthanalar da jumys istep tur. Barlyǵyn qosqanda PTR ortalyqtarynda táý­ligine 11 myń test jasaýǵa bolady.

Osyndaı sharalardy qolǵa alǵan oblys basshylyǵy yqtımal koronavırýs ınfeksııasynyń aldyn alýǵa kúsh salyp otyr. Indettiń ekinshi tolqyny bola qalǵan jaǵdaıda aýyrtpalyqtyń kóbi taǵy da dárigerlerge túsedi. Sol úshin de olardyń ómirine qaýip tón­beýi, qorǵanysh quraldarymen qam­tylýy, vırýsty juqtyryp almaýy asa mańyzdy. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy basshylyǵynyń habarlaýynsha, óńirde medısına qyz­metkerlerine beriletin qorǵanysh quraldary jetkilikti. Eshqandaı tap­shylyq joq. Oblystyq densaýlyq saq­taý basqarmasynyń óz qorynda búgingi tańda 3 mln betperde men 100 myńnan astam qolǵap bar. Aıta keteıik, bul aýrýhanalarǵa berilgen quraldardan bólek qor.

Sonymen qatar ár emdeý uıy­my ózderine bólingen qarjyǵa qo­sym­sha quraldar satyp alýda. Qazir basqarma óńirdiń jeke kásip­­kerleriniń qolynan shyqqan, bir­neshe ret paıdalanýǵa bolatyn qor­ǵanysh kıimderin satyp alǵan. Bul kostıýmderdiń ereksheligi sol, jýyp qaıta kııýge óte yńǵaıly.

Aty jaman indettiń alǵashqy ke­zeńinde elde dári-dármek tapshylyǵy bol­ǵany da belgili. Aq halattylardyń pikirinshe, indet taralǵan sátte álem dári­gerleriniń qolynda emdeýdiń naq­ty tásili men quraly bolmady. Dári tapshylyǵynyń oryn alýyna bir ja­ǵynan sol da sebep boldy. Al ǵalym­dar da keshendi zertteý jasap, jańa vırýstyń geni men modıfıkasııa­syn tanýǵa ýaqyty bolmady. Tek je­ke-jeke zertteýler nátıjesinde em-sharalar jasaldy. Emdeý hattamasy 13 ret ózgergen kórinedi. Shy­ǵys Qa­zaqstanda bul kezeńde dári tapshy­ly­ǵyn sheshý úshin dárihanalar men dári qoımalarynyń vırtýaldy jelisi ja­saldy. Bul dárini tez tabý men jet­kizýge kómektesti. Al qazir óńirde dá­ri-dármek jetkilikti. Oblystyq den­saý­lyq saqtaý basqarmasynyń máli­metine súıensek, qoımada eki aılyq qor jınaýly tur.

Koronavırýspen kúresý men ony emdeý maqsatynda kóktemde bi­lim alǵan dárigerlerdiń bilimderi de je­til­­dirildi. Dárigerdiń bilimin jetil­di­rýdegi maqsat – naýqastardy dereý anyqtap, aýrýdy asqyndyrmaı em jasap, alǵashqy medısınalyq-sanıtar­lyq kómek kórsetýge úıretý edi.

Shyǵys Qazaqstan dárigerleri pan­demııa kezinde Zoom platformasy ar­qyly medısınalyq ýnıversıtet pen mınıstrlik mamandarynan bilim alyp, koronavırýsty emdeýdiń joldaryn úırendi. Sodan jergilikti medmamandar adamzatqa beıtanys vırýsty emdeý úshin aýyl dárigerlerine arnaıy nusqaýlyqtar daıyndady. 45 paraqtyq jekelegen klınıkalyq hattamalardan 15 betke syıatyn nusqaýlyq da­ıyndalyp, aýdandaǵy bas dárigerlerge jiberildi. Ári qaraı bas dárigerler sanıtarlyq qujatty oqyp, qol astyn­daǵy dárigerlerine túsindirdi, tósektik oryndar daıyndady.

«Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» demeýshi me edi. Dá­ri­gerler daıyndyqtan ótkenimen, ha­lyq arasynda sanıtarlyq talaptardy saqtaý qıyndyq týǵyzyp turǵan sııaqty. Mysaly, Semeıde sońǵy bir aıda sanıtarlyq shekteýlerdi buzýǵa baı­lanysty 48 hattama toltyrylyp, 1 mln 652 myń teńge aıyppul salynǵan eken.

Qazir qalada 10 mobıldi top qu­rylyp, kúni-túni tekserý sharalaryn júrgizedi. Semeıde ásirese jıyn-toılar toqtamaı tur. Keıbir meıramhana ıelerine qatysty ákimshilik ister sotqa jóneltilgen. Oblystyń bas sanı­tarııalyq dárigeriniń qaýlysy boıynsha qazannyń 17-inen bastap qarashanyń basyna deıin karantındik shekteýler kúsheıtilgen. Buryn jabyq bazarlar men saýda úıleri senbi, jek­senbide belgili talaptarǵa sáıkes ju­mys istep kelse, endi demalys kún­de­ri jabyq bolady. Sonymen qatar qa­­laaralyq, aýdanaralyq avtobýstar qoz­­ǵalysy da toqtaıdy. Turǵyndar mas­ka taǵyp, áleý­mettik ara qashyqtyq saq­taýǵa min­detti.

– Jınalyp alyp qudalyq, toı ótkizýge bolmaıdy. О́kinishke qaraı mun­daı sharalar bolyp jatyr. Biz de estip jatyrmyz. Keıingi kezde jeke úılerde, aýlalarda kıiz úı tigip qoıyp jasap jatqandar boldy. Toıhanalar esik­terin jaýyp, qosymsha esikten kir­gen tórt-bes fakt anyqtalyp, tıisti sharalar qoldanyldy. Bir-ekeýiniń isi sotqa jiberildi. Epıdemııalyq jaǵ­daı qalyptasqansha qatań tártipti saq­taýǵa shaqyramyn, – deıdi Semeı qa­­lasynyń bas sanıtarlyq dárigeri Berik Tilebaldın.

Qaýipti indettiń aldyn alý maq­satynda Abaı aýdanynda da mo­nı­torıng­tik top reıdke shyǵyp, tek­seris jumystaryn júrgizdi. Monı­torıngtik top aýdandaǵy kásipkerlik nysandardy aralap, birqataryna eskertý jasady. Reıd barysynda anyqtalǵandaı, keıbir turǵyndar maska taqpaıdy, áleýmettik qa­shyqtyqty saqtamaıdy. Saqtyq sharalaryn ustanbaǵan aza­mat­tarǵa qatań eskertý jasalyp, aıyp­­pul salyndy. Qa­rapaıym ǵana sa­­nıtarlyq erejeler derttiń aldyn ala­tyndyǵy túsin­diril­di.

Sonymen qatar oblys ortaly­ǵyn­da qurylǵan «Shyǵys – adaldyq alańy» jobalyq keńsesiniń ókilderi óńirdegi 300 dárihanany aralap, dá­ri-dármek baǵasyn qadaǵalaýǵa al­ǵan. Aýqymdy monıtorıng toǵyz aı kó­leminde júzege asyrylyp kelgen.

– Biz negizinen dári-dármekterdiń baǵasyn kóterip jiberý faktilerin tek­seremiz. Shara barysynda 18 jaǵ­daı boıynsha ákimshilik hattama tol­tyryldy. Onyń ishinde vırýsqa qar­sy preparattar men antıbıotıkter­ge baǵany ósirý faktileri jıi kezdesti. Sondaı-aq antıbıotıkterdi reseptisiz sat­qandardy da kózimiz kórdi, – dedi «Shyǵys – adaldyq alańy» joba­lyq keńsesiniń basshysy Marjan Bahyt­qyzy.

Al Covid-19 ınfeksııasy taralmaýy úshin kóptegen memlekettik, mem­lekettik emes mekeme onlaınǵa kóship, jumystaryn jalǵastyrǵan. Sonyń ishinde oblystaǵy Halyqqa qyz­met kórsetý ortalyǵy óz-ózine qyz­met kórsetý buryshtary arqyly 30 myńnan astam elektrondy qyzmet kór­setilip, 2,5 myń sıfrlyq kilt ja­salyp, 746 adam mobıldi azamat bazasynyń qosymshasyna tirkeldi. Byltyrǵy jyldyń qorytyndysy boıynsha «aqyldy qala» reıtınginde Shyǵys Qazaqstan 12-oryndy 45% jetistikpen ıelense, 2020 jylǵy al­­ǵashqy jartyjyldyqtyń qory­tyndysynda 61%-dy qurap otyr. Iаǵnı onlaın qyzmet Ha­lyq­­qa qyzmet kórsetý ortalyǵynyń ju­mysyna esh kedergisin tıgizbegen.

Shyǵys Qazaqstan oblysy