Kásipqoı rıngte uzaq jyldar atoı salyp, kóptegen ataq-dańqqa qol jetkizgen aǵaıyndy Vıtalıı men Vladımır Klıchkolardyń esimderi qalyń kórermenge jaqsy tanys. Ekeýi de kezinde nebir dúleılerdi sulatyp salyp, asa aýyr salmaqta eń beldi nusqalar boıynsha álem chempıony degen mártebeli ataqqa qol jetkizdi. Eń bastysy, olar bizge bóten emes. Kezinde bul otbasy Qazaqstanda turyp, keńpeıil qazaq halqymen aralas-quralas boldy, tonnyń ishki baýyndaı etene aralasty. Keıinnen ózderiniń tarıhı otany – Ýkraınaǵa qonys aýdardarsa da, bizben baılanysyn esh úzgen joq. Ara-tura Alash topyraǵyna taban tirep turdy. Sol kezderi bal dáýren balalyq shaqtaryn qımas sezimmen eske alyp, qonaqjaı halqymyzǵa aq alǵystaryn jaýdyrǵanyna kópshilik kýá.
Dańqty boksshylardyń ákesi – Vladımır Radıonovıch áskerı adam boldy. Sheni – general-maıor. Sol sebepti de olar óz otbasy múshelerimen únemi kóship-qonyp júrdi. Úıdiń úlkeni Vasılıı 1971 jyly Qyrǵyzstannyń Belovodsk qalasynda týsa, Vladımır 1976 jyly Semeı óńirinde dúnıege keldi. Keıinnen Jambyl oblysy men Almaty qalasynda da birer jyl turaqtaǵan eken. Olar jastaıynan sportpen shuǵyldanyp, túrli jarystarda jeńis tuǵyryna kóterildi. Atap aıtsaq, Vasılıı Klıchko alǵashqy qadamyn kıkboksıngten bastady. Eki ret áýesqoılar jáne tórt ret kásipqoılar arasynda álem chempıony atandy. Alaıda sporttyń bul túri Olımpııa oıyndary baǵdarlamasyna enbegendikten, kóp uzamaı boksqa aýysty. Áýesqoılar rınginde ol biraz belesti baǵyndyryp úlgerdi. Asa aýyr salmaqta óner kórsetken Vasılıı Ýkraına birinshiliginde úsh márte bas júldeni utyp, Rımde ótken áskerılerdiń dúnıejúzilik oıyndarynda jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. 1995 jyly Klıchko álem chempıonatynyń kúmis júldegeri atandy.
Vladımır Klıchko 17 jasynda bokstan jasóspirimder arasynda Eýropa chempıony ataǵyn jeńip, Ýkraına birinshiliginde bes márte top jardy. Sondaı-aq áskerılerdiń dúnıejúzilik oıyndarynyń jeńimpazy, Eýropa chempıonatynyń kúmis júldegeri atandy. Vladımır áýesqoılar rınginde óziniń eń zor tabysyna 1996 jyly qol jetkizdi. +91 kılo salmaqta baq synaǵan ýkraınalyq boksshy Atlantada alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynda bas júldeni qanjyǵasyna baılady.
Áýesqoılar arasynda orasan zor tabysqa jetken aǵaıyndylar Olımpıada aıaqtalǵan bette Germanııaǵa attanyp, kásipqoı boksqa myqtap den qoıdy. Eki aıǵa jeter-jetpes ýaqyt daıarlanǵan olar 1996 jyldyń 16 qarashasynda tusaýkeser kezdesýlerin ótkizdi. Gambýrgte jalaýy jelbiregen jarysta Vıtalıı amerıkalyq Tonı Bredhemdi ekinshi raýndta esinen tandyrsa, Vladımır AQSh boksshysy Fabıan Mezany bir jarym mınýtqa jetkizbeı uryp jyqty. Tyrnaqaldy aıqastaǵy aıqyn jeńis Klıchkolardy qanattandyrdy. Sodan keıin eki jyl boıy olar eshkimge ese jibermedi.
1998 jyldyń 14 aqpanynda Vladımır Shtýtgartta WBS nusqasynyń ınterkontınentaldyq kýbogy úshin talasýǵa múmkindik aldy. Úshinshi raýndta ýkraınalyqtyń aýyr soqqylarynan keıin AQSh boksshysy Markýs Makıntaır ornynan tura almady. Al Vıtalıı Lıýbek qalasynda ótken WBO tujyrymynyń táji úshin básekede Dık Raıandy besinshi raýndta nokdaýnǵa jiberdi. Jerlesteriniń jaǵdaıy múshkil ekenderine kózderi jetkennen keıin AQSh bapkerleri rıngke aq oramal tastady.
Soǵan deıingi óz jekpe-jekteriniń barlyǵyn Germanııada ótkizgen Klıchkolar 1998 jyldyń jazynda AQSh-ta óner kórsetýge shaqyrtý aldy. Bul tákappar amerıkalyqtardyń olardyń myqtylyǵyn moıyndaýmen para-par edi. О́ıtkeni ekiniń birine kásipqoı bokstyń otanynda óner kórsetý baqyty buıyra bermeıdi. Vladımır Lýızıana shtatynyń Marksvıl qalasynda Karlos Monrony altynshy raýndta, al Vladımır Maıamıde Rıkardo Kennedıdi birinshi raýndta-aq nokaýtpen jeńdi. AQSh-tan basqa jerde ótken básekelerge asa mán bermeıtin jergilikti mamandar osyndaı ádemi jeńisterden soń Eýropada tamasha boksshylar ósip kele jatqandyǵyn eriksiz moıyndady.
Sportta jeńis pen jeńilistiń qatar júretini belgili. Erte me, kesh pe tórt tuıaǵyn teń basqan tulparlardyń da súrinetin kezi bolady. Sol jyldyń jeltoqsan aıynda Vladımır Kıevte óz jerlesteriniń kóz aldynda ońbaı utyldy. WBS nusqasynyń ınterkontınentaldyq kýbogy úshin aıqasta ol amerıkalyq Ross Pıýrıttıdi kógala qoıdaı sabap jatyp, 11 raýndta abaısyzda qatty soqqy aldy. Klıchkonyń esi aýyp qalǵanyn kórgen bapkeri dereý jekpe-jekti toqtatyńdar dep tóreshige ótinish aıtty. «Bul sátsizdik men úshin úlken sabaq boldy. Bapkerimniń aqylyn tyńdaǵannyń ornyna men qyzbalyqqa salyndym. Jankúıerler aıqaılaǵan saıyn alǵa umtylyp, qarsylasymdy uryp jyǵýǵa asyqtym. Kórermenderdi erekshe shattandyrǵym keldi. Al onyń aqyry osyndaı jaǵdaıǵa ákelip soqtyrdy», dep básekeden keıin Vladımır aǵynan jaryldy.
Al Vıtalıı bolsa, qarsylastaryn birinen soń birin utyp jatty. Áýeli ıtalııalyq Franchesko Spınellıdi utyp, Eýropadaǵy teńdessiz boksshy ekenin taǵy bir dáleldese, 1999 jyly ulybrıtanııalyq Herbı Haıdty ekinshi raýndta esinen tandyryp, WBO nusqasynyń chempıondyq tájin ıelendi. Maýsymnyń sońyna deıin Vıtalıı Klıchko sol ataǵyn taǵy eki márte qorǵady.
Atalǵan boksshylardyń bir ereksheligi – jeńilip qalǵan jaǵdaıdyń ózinde olardyń jigeri jasymady. Kelesi joly esesi ketken qarsylasyn sabamaı tynbady. Máselen, 2000 jyldyń aqpanynda Vıtalıı Berlınde Krıs Berdtan utyldy. Utylǵanda qolynan jaraqat alyp, toǵyzynshy raýnd aıaqtalǵan soń jekpe-jekti jalǵastyrýdan bas tartty. Sol kezde jankúıerler men jýrnalıster ony AQSh boksshysynan qulap qalýdan qorqyp, osyndaı qadamǵa bardy dep aıyptady. Tipten, «qorqaq», «sýjúrek» degen sózder de aıtyldy. Al óziniń bul sheshimin Klıchko «Ár adam úshin eń basty baılyq – densaýlyq. Al densaýlyǵyń syr bergende jeńiske jetý óte qıyn. Sol sebepten de WBO-nyń chempıondyq belbeýin óz erkimmen Berdke berdim. Sonyń qyzyǵyn ýaqytsha kóre tursyn. Chempıondyq ataq qaıda keter deısiz, jaraqatym jazylǵan soń belbeýdi qaıta qaıtaryp alamyn ǵoı» dep túsindirdi.
Qos myqtynyń joly rıngte áli qıysqan joq. Alaıda sol jyldyń qarasha aıynda inisi Vladımır Keln qalasynda Krıs Berdti eki ret eseńgiretip, aıqyn basymdyqpen jeńdi. Sóıtip arada segiz aı ótken soń WBO-nyń chempıondyq belbeýi Klıchkolardyń shańyraǵynyń tórinen oryn tapty.
Aǵasy da qarap qalǵan joq. Bir kezderi Kıev qalasynda Ross Pıýrıttıge inisi jibergen esesi esine túsip, sol boksshymen judyryq túıistirýdiń amalyn qarastyrdy. Araǵa úsh jyl salyp olardyń joldary qıysty. Dortmýndta uıymdastyrylǵan básekede Vıtalıı Pıýrıttıdiń bet-aýzyn qanǵa boıady. Bul oqıǵa jaıynda baıandalǵan «Aǵaıyndylardyń kegi», «Qanǵa – qan, janǵa – jan» atty qulash-qulash maqalalar kezinde baspasóz betterinde jaryq kórgeni de esimizde.
Kásipqoı rıngke aýysqaly bergi jeti jyl aralyǵynda azýly boksshylarǵa aınalǵan aǵaıyndylar úshin 2003 jyl asa sátsiz boldy. WBO tujyrymy boıynsha álem chempıony ataǵyn altynshy márte qorǵaýǵa shyqqan Vladımır oıda-joqta 38 jastaǵy Ońtústik Afrıka Respýblıkasynyń ókili Korrı Sandersten ekinshi raýndta oısyraı utyldy. Bul jeńilis onyń bedeline eleýli nuqsan keltirdi. Al Vıtalıı «qulasań nardan qula» dep, WBS nusqasynyń táji úshin ataqty Lennoks Lıýıstiń ózimen judyryqtasty. Bul ýkraınalyq jigittiń kásipqoı rıngke taban tiregeli beri ańsap júrgen armany edi. Endi sol armandy aqıqatqa aınalyrý úshin Klıchko baryn salyp aıqasty. Ekinshi kezeńde Vıtalııdiń aýyr soqqysynan álem chempıony qulap qala jazdady. Jalpy statıstıkaǵa súıensek, Klıchkonyń árbir tórt soqqysyna Lıýıs bir ǵana soqqymen jaýap qaıyryp otyrǵan. Alaıda bul keshte álem chempıony ataný baqyty Vıtalııge buıyrmady. Báseke barysynda Klıchkonyń qabaǵy jarylyp, dáriger altynshy raýndtan soń oǵan aıqasty ári qaraı jalǵastyrýǵa ruqsat bermedi. Biraq sodan keıin Vıtalıı Klıchkonyń qanshalyqty myqty ekenin sezgen ulybrıtanııalyq qarymta matchta ońbaı utylatynyn sezse kerek, bokspen qosh aıtysty.
Qýanysh pen ókinish almasqan kúnder ótip jatty. Al aldaryna bıik maqsat qoıǵan aǵaly-inili Klıchkolar jankeshti jattyǵýlaryn jalǵastyryp, kóz arbaǵan belesterge kóz tikti. Aqyry Vıtalıı irikteý saıysynda Kırk Djonsondy, al sheshýshi básekede Korrı Sandersti aıqyn basymdyqpen utyp, eń beldi tujyrym – WBS boıynsha álemdik tájdi ıelendi. Ile-shala úlken Klıchko Dennı Ýılıamsty segizinshi raýndta esinen tandyryp, asa aýyr salmaqtaǵy tórtkúl dúnıedegi eń myqty boksshy ekenin taıǵa tańba basqandaı etip dáleldedi.
Kásipqoı rıngtegi Vıtalıı Klıchkonyń karerasy 16 jylǵa (1996-2012 jyldary) sozyldy. Sol aralyqta 47 jekpe-jektiń tek ekeýinde ǵana utyldy. 41 qarsylasyn esinen tandyrdy. Ol tek Krıs Berd pen Lennoks Lıýıske ǵana ese jibergenin joǵaryda aıttyq. Vladımır 20 jylǵa jýyq ýaqyt boıy (1996-2017 jyldary) kásipqoılarmen kúsh synasty. Semeı óńiriniń týmasy 69 márte sharshy alańǵa kóterilip, 64 ret jeńis toıyn toılady. 54 básekede qarsylastaryn esinen tandyrdy. Ekeýi de eń beldi nusqalar boıynsha chempıondyq belbeýdi ıelenip, ózderiniń myqtylyǵyn túbegeıli moıyndatqan sańlaqtar ekeni esh daý týǵyzbaıdy.
Aǵaıyndy Klıchkolardyń rıngten tys ómirleri de ózgelerge úlgi bolarlyq. Olar basqa boksshylar sekildi bos ýaqyttaryn oıyn-saýyq ortalyqtarynda, kazınolar men meıramhanalarda ótkizbeıdi. Janjal men daý-damaıdan da boılaryn aýlaq ustaýǵa tyrysady. Ekeýi de kezinde bilim nárine sýsyndap, biri – fılosofııa ǵylymdary boıynsha, ekinshisi – sport taqyrybynda kandıdattyq dıssertasııa qorǵady. Túrli uıymdar men qorlarda basshylyq qyzmetter atqardy. Qaıyrymdylyq sharalaryn da jıi qatysyp júr. Aǵaıyndylardy saıası dodalarda da jıi kórip júrmiz. Bul rette Vıtalıı erekshe belsendilik tanytýda. Kezinde ol Ýkraına prezıdentiniń keńesshisi bolsa, bul kúnderi Kıev qalalyq ákimshiliginiń basshysy qyzmetin atqarýda. Ekeýi de túrli marapattan kende emes. Inisi birneshe orden men medaldy keýdesine taqsa, aǵasynyń «Ýkraına batyry» degen asa mártebeli ataǵy bar. Mine, Vıtalıı men Vladımır osyndaı jandar. Olar tek sportta ǵana emes, kúndelikti ómir men saıasatta da tek bıikten kórinýde.