Jolaýshylar azaptan qashan qutylady?

Sapaly jol jaıy respýblıka turǵyndary sekildi soltústikqazaqstandyqtardy da qatty tolǵandyrary anyq. О́ńirdegi avtomobıl joldarynyń jelisi 9 myńdaı shaqyrymǵa sozylsa, 1500 shaqyrymy respýblıkalyq, 2400 shaqyrymy oblystyq, 5000 shaqyrymy aýdandyq mańyzǵa ıe. Olardyń jartysyna jýyǵy ǵana asfalttalǵan. Qalǵandary kóterme jáne qıyrshyq tasty joldar sanalady. Buǵan kóp bóliginiń kúrdeli jóndeý kórmegenin qossaq, shetin problemalardyń jetip artylatynyn baıqaýǵa bolady. Ásirese, jolaýshylardyń jaýyndy-shashyndy jáne borandy kúnderi shalǵaıdaǵy eldi mekenderge qatynaýdyń azabyn qatty tartyp júrgeni jasyryn emes. Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Elbasy áleýmettik jańǵyrtý úderisterin odan ári júıeli jalǵastyrýdy atap kórsetip, naqty tapsyrmalar berýi aldymen aýyldyqtardyń qamyn oılaýdan týǵan ıgi shara bolsa kerek. Bul oraıda, joldardy qalypqa keltirý túıini júıeli túrde sheshiletin mańyzdy áleýmettik másele retinde nazarda ustalǵany qýantady.

Iá, eldi mekender men oblys, aýdan ortalyqtaryn baılanystyratyn kúre joldardyń qazirgi aýyr ahýaly aıtpasa da túsinikti. Biz oblystyq avtomobılder joldary jáne jolaýshylar kóligi basqarmasynyń basshysy Beıbit ISMANOVQA jolyǵyp, bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystar jaıly aıtyp berýin ótingen edik.

Sapaly jol jaıy respýblıka turǵyndary sekildi soltústikqazaqstandyqtardy da qatty tolǵandyrary anyq. О́ńirdegi avtomobıl joldarynyń jelisi 9 myńdaı shaqyrymǵa sozylsa, 1500 shaqyrymy respýblıkalyq, 2400 shaqyrymy oblystyq, 5000 shaqyrymy aýdandyq mańyzǵa ıe. Olardyń jartysyna jýyǵy ǵana asfalttalǵan. Qalǵandary kóterme jáne qıyrshyq tasty joldar sanalady. Buǵan kóp bóliginiń kúrdeli jóndeý kórmegenin qossaq, shetin problemalardyń jetip artylatynyn baıqaýǵa bolady. Ásirese, jolaýshylardyń jaýyndy-shashyndy jáne borandy kúnderi shalǵaıdaǵy eldi mekenderge qatynaýdyń azabyn qatty tartyp júrgeni jasyryn emes. Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Elbasy áleýmettik jańǵyrtý úderisterin odan ári júıeli jalǵastyrýdy atap kórsetip, naqty tapsyrmalar berýi aldymen aýyldyqtardyń qamyn oılaýdan týǵan ıgi shara bolsa kerek. Bul oraıda, joldardy qalypqa keltirý túıini júıeli túrde sheshiletin mańyzdy áleýmettik másele retinde nazarda ustalǵany qýantady.

Iá, eldi mekender men oblys, aýdan ortalyqtaryn baılanystyratyn kúre joldardyń qazirgi aýyr ahýaly aıtpasa da túsinikti. Biz oblystyq avtomobılder joldary jáne jolaýshylar kóligi basqarmasynyń basshysy Beıbit ISMANOVQA jolyǵyp, bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystar jaıly aıtyp berýin ótingen edik.

– Jyl ótken saıyn oblystyq mańyzy bar joldardy jaqsartýǵa baǵyttalǵan memlekettik shara­lardyń aýqymy ulǵaıyp, qarjylyq demeý júıeli kórsetilip keledi. Mundaı qoldaýdyń tıimdiligin aýyldyqtar qazirdiń ózinde aıqyn sezinip otyr. О́ńirdegi avtomobıl joldarynyń deni ótken ǵasyr­dyń 70-80 jyldary salynǵandyqtan ári tııanaqty jóndeý júrgizilmegendikten tozyǵy jetken. Onyń ústine sol kez­­­­de­gi standarttar boıynsha 8 tonnadan aspaıtyn salmaqqa negizdelse, qazir 30-50 tonnaǵa deıin tartatyn júk kólikteri paıda boldy. Olardyń sal­maǵyna shydas berý ońaı emes. Jasal­ǵan saraptamaǵa sáıkes oblystaǵy avto­joldardyń 69 paıyzy búliný jaǵda­ıynda tursa, 40 paıyzy kúrdeli, 30 paıyzy ortasha jóndeýdi qajet etedi. Kúre joldardyń boıynda ornalasqan 1500 sý ótkizetin qubyrlardyń 230-y aqaýmen jumys isteıdi. 36 kópirdiń 12-si qalpyna keltirýdi kútip tur. 2010-2012 jyldar aralyǵynda joldardy salýǵa, jóndeýge 7,5 mıllıard teńge, onyń úshten biri jergilikti qazynadan jumsaldy. Kellerovka – Chkalov, Pres­nov­ka – Arhangelka, Býlaevo – Vozvy­shenka – Molodogvardeısk baǵyttarynda kóp sharýa tyndyryldy. Saýmalkól – Imantaý – Lobanovo baǵyttary boıynsha joldardy qalpyna keltirý jónindegi aıyrtaýlyq turǵyndardyń ótinishteri qanaǵattandyryldy. 2200 shaqyrym avtomobıl joldaryna ortasha, aǵymdyq jóndeý qajettiligi týyndaǵandyqtan, oblystyq bıýdjetti naqtylamas buryn aımaq basshysy Samat Eskendirov osy salaǵa qosymsha qarajat kózin tartý jaıyn oılastyrýdy tapsyrdy. Ile-shala Samat Saparbekulynyń usynysy oblystyq máslıhattyń HII sessııasynda qaralyp, 2013-2015 jyldardy qamtıtyn bıýdjetke engizilgen ózgeristerge oraı qosymsha kiris esebinen tozyǵy jetken joldardy jóndeý jumystaryna 2,5 mıl­lıard teńge bólinip, respýblıkalyq qazynadan qarastyrylǵan qarjydan asyp tústi. Buǵan deıin jol jóndeýge munsha qarjy bólingen emes. Sóıtip, qarjy kólemin 3 esege deıin ulǵaıtýǵa múmkindik týdy. Birinshi kezekte Lav­­rov­­ka – Kellerovka – Taıynsha – Chkalov, Ar­­­­yq­­balyq – Saýmalkól – Antonovka – Lav­­rovka – Gornoe – Pokrovka – Pet­ro­­­pavl, Pres­­­novka – Blagoveshenka – Qaı­­rankól – Tı­mırıazev – Aqsýat – Mı­chý­­­­­­rı­­n­o baǵyttary bo­ıynsha avtojoldardy jón­­deý odan ári jalǵastyrylatyn bolyp she­­shildi.

Sessııada Ǵ.Músirepov aýdanyna qaras­ty «Raısovskoe» JShS-niń dırektory Vladımır Kovalenko bir top halyq qalaýlylary atynan barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń depýtattaryn, aýylsharýashylyq qurylymdarynyń, kásiporyndar men kommersııalyq uıymdardyń basshylaryn jol jóndeý isine qatysýǵa úndep, memlekettik-jeke­menshik áriptestikti óristetýge shaqyrdy. Bul qozǵalysqa Aıyrtaý aýdanyndaǵy Aryqbalyq eldi mekenine qarasty kásipkerler alǵashqylardyń qatarynda qoldaý kórsetti. «Taıynsha Astyq» agro­fırmasy «Áleýmettik áriptestik» baǵdar­lamasy sheńberinde Zelenyı Gaı, Vısh­nevka arasyn jalǵastyratyn tasjol­­­­­dardy jóndeý shyǵyndaryn óz moınyna aldy. Teńdik aýylynan Taıynsha stan­sasyna deıingi 25 shaqyrym joldy «Qara­tomar» JShS qalpyna keltirdi. Ýaqyt ót­­­ken saıyn olardyń qatary kóbeıip keledi.

Orasan mol qarjyny talap etetin atalmysh sharalardy oryndaýdyń tizbesi júıelenip, aýmaqtyq damytý baǵdarlamasyna tolyqtyrýlar engizildi. Lavrovka – Kellerovka – Taıynsha – Chkalov baǵyttary boıynsha jańartylyp jatqan jol jaıymen tanysý barysynda oblys ákimi tıisti merdigerler men vedomstvo jetekshilerimen kóshpeli keńes ótkizdi. Ol óz sózinde bıyl kúrdeli jáne ortasha jóndeý jumystaryna 12,5 mıllıard bólingenin, onyń 6,9 mıllıardy respýblıkalyq joldardy qalpyna keltirýge baǵyttalatynyn jetkize kelip, jumystyń sapaly jáne tolyq kólemde atqarylýyn jeke baqylaýyna aldy. Bıýdjettegi kiristiń biraz bóligin joldardy qalpyna keltirýge baǵyttalatynyn atap kórsetti. Kóp uzamaı ákimdiktiń keńesinde jergilikti mańyzy bar joldardy damytý máselesi arnaıy talqylanyp, 13 aýdan boıynsha 5100 shaqyrym avtomagıstraldy qalpyna keltirý mindeti qoıyldy.

Byltyr oblystyń avtojoldaryn qal­pyna keltirýge 2,8 mıllıard teńge jum­salyp, qarajat tolyǵymen ıgerildi. Ná­tıjesinde Lavrovka – Kel­le­rovka – Ta­­ı­ynsha avtojoly qaıta jańǵyrtyl­dy. Pres­novka – Arhangelka – Troıskoe, Bý­­laevo – Vozvyshenka – Mologvardeısk – Kı­rov – Qııaly – Ro­shıns­koe, Pokrovka – Kor­­neevka – Gornoe, Stanovoe – Novo­mı­haı­lovka – Meńgeser, Borkı – Tash­kent­ka – Dol­matovo avtojoldaryna kúrdeli jón­­deý júrgizilip, sý ótetin qubyrlar aýys­ty­ryldy. Budan tysqary 2500 shaqy­rym avto­joldarǵa aǵymdyq jóndeý atqa­ryl­dy.

Bıyl jergilikti qazynadan bólingeni – 5 mıllıard teńge ǵana. Munyń ózi 90 myńnan astam turǵyny bar 146 eldi mekenniń kólik qatynasyn jaqsartýǵa septigin tıgizedi. Bul oraıda, jergilikti ákimderdiń turǵyndarmen dástúrli kezdesýlerinde aıtylǵan usynys-tilekterimen qosa eldi mekenderdiń ornalasý, adamdardyń qonystaný jaǵdaıy jete eskerildi. Kellerovka – Taıynsha – Chkalov avtojoly 2010 jyldan beri jańǵyrtylyp keledi. Úsh jylda 1,6 mıllıard teńge jumsalyp, keńeıtildi. Jol jóndeý qymbat ekeni belgili. Sol sebepti qarjyny tıimdi ornalastyryp, durys ıgerilýine jaýaptylyqty kúsheıte tústik. Onyń bir shaqyrymyna shamamen 140-150 mıllıon teńge jumsalady. Al, asfalt-betondy joldarǵa kúrdeli jóndeý shyǵyny 70-80 mıllıon teńgeni quraıdy. Joǵarydaǵy avtojoldyń mańyzdylyǵy Ýálıhanov, Aqjar jáne Taıynsha aýdandaryn Petropavl – Astana baǵytymen baılanystyratyndyǵynda. Sol sııaqty Presnovka – Blagoveshenka avtojoly ortasha, Blagoveshenka – Qaırankól avtojoly kúrdeli jóndeýdi qajet etetini jáne 8 myńnan astam turǵyny bar 18 eldi mekendi aýdan ortalyǵymen toǵystyratyny ári Qaırankól stansasyndaǵy elevatorǵa astyq tasymaldaıtyny oılastyrylyp, birinshi kezekte basymdyq berildi. Pokrovka, Korneevka, Gornoe kentterin jalǵastyratyn tasjoldyń jartysyna jýyǵy jańartyldy. Bıyl 260 mıllıon teńge bólindi. Tutastaı alǵanda, oblystyq, aýdandyq mańyzǵa ıe joldardy qalpyna keltirý úshin 12 joba júzege asyrylatyn bolady.

Jol qurylysynda «Petropavl joldary», «SÝ-808», «Kókshetaý joldary», «Dorojnık Ashyq Aspan», «Tıan Sever» JShS-leri basty merdigerler sanalady. Asa mańyzdy ýchaskelerde 250-deı arnaıy tehnıkalar men 800-ge jýyq qurylysshylar jumyldyrylǵan.

Jyl aıaǵyna deıin 150-ge jýyq eldi mekenniń jol qatynasy jaqsarady degen úmittemiz.

Jazyp alǵan

О́mir ESQALI,

«Egemen Qazaqstan».

Soltústik Qazaqstan oblysy.