Danalyq

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń oqyr­man­dary arqyly barsha Qazaqstan halqyna sá­lem joldaımyn. Dostas Qazaqstanǵa shyn júregimnen ıgilik, ósip-órkendeý já­ne jarqyn bolashaq tileımin. Dana Pre­zı­dent­terińizdiń den­saýlyǵy myqty bolsyn, el ıgiligi jolyndaǵy eńbegi qashanda ta­bys­tylyǵymen erekshelensin.

Germanııanyń kórnekti saıası qaıratkeri, burynǵy Federaldyq ekonomıka jáne jańa tehnologııalar mınıstri Mıhael GLOS «Egemen Qazaqstan» gazetine arnap, Otanymyzdyń damý jáne órkendeý jolyn Elbasy Nursultan Nazarbaevpen tike­leı baılanystyratyn, «Qa­zaqstan joly úlken qurmetke já­ne tańdanysqa laıyq» dep ata­latyn maqala jazǵan eken.

Nemis saıasatkeri óziniń maqalasynda Elbasy – Qazaq­stan Respýblıkasynyń Tuń­ǵysh Prezıdenti Nur­sul­tan Na­zar­baevtyń táýelsiz Qa­zaq elin qalyptastyryp, da­my­tý­daǵy tarıhı róline joǵary baǵa beredi.

Izgilikti áriptester, Qazaqstan men Germanııa arasyndaǵy qa­rym-qatynasqa kózqarasymdy siz­derdiń basylymdaryńyz arqy­ly bólisý múmkindigine rıza­shy­lyǵymdy bildiremin. О́t­ken jıyrma jylda Qazaqstan-Ger­manııa yntymaqtastyǵy qalyp­ty úrdiske aınalsa, bizdi kóp nárse biriktiredi jáne ony biz joǵary baǵalaımyz ári ony odan ármen qaraı keńeıtip, damytýǵa umtylys tanytamyz.

Kóptegen qıyndyqtar men syn-qaterlerden abyroımen ótken Qazaqstan ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýda zor tabystarǵa jetti, halyqaralyq arenada jáne óńirde joǵary bedelge ıe boldy. Táýelsizdikke bastaǵan sizderdiń joldaryńyz jáne batyl reformalarǵa umty­lystaryńyz úlken qurmet pen tańdanys týǵyzady. Qazaqstan bar­lyq ózindik ınstıtýttary men atrıbýttary qalyptasqan ári tu­raqty túrde damyp kele jatqan memleket retinde ornyǵyp úl­gerdi.

Basqalar sııaqty, men de qa­zaq­standyq modeldiń jetistigi bi­rinshi kezekte Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Na­zarbaevtyń úlken tarıhı eńbegimen baılanysty degen pi­kirge qosylamyn. Ol strate­gııalyq baǵyttyń berik irgetasyn qalap qana qoımaı, sonymen qatar, elbasylyq mıssııada saıa­sı kóregendik, erik-jiger jáne batyldyq tanytyp, shetelderde jáne el ishinde joǵary bedel men qurmetke bólendi.

«Erik-jiger bar jerde, baǵyt-baǵdar da bar» degen halyq danalyǵy tekten-tek aıtylmasa kerek. Qazaqstan óz egemendiginiń alǵashqy kúninen bastap ishki damýdy júıeli túrde júrgizýge basa nazar aýdardy. Osy maqsatta jetekshi elderdiń dúnıejúzilik tájirıbesi yqylaspen muqııat zertteldi. «Qazaqstan-2030» Strategııasy eldiń damý jolyna shamshyraq sııaqty sáýle shashyp, aldaǵy kóp jyldar bederinde baǵyt-baǵdardan adastyrmaıtyn naqty is-qımyldar josparyna aınaldy. El óz kúshine degen seniminiń jáne shamshyldyǵynyń arqasynda «qýyp jetý» ekonomıkasy sheginiń qıyndyǵyn eńserip, qýatty serpilis jasady, turaqtylyq pen ósý orta­lyq­tarynyń biri retinde or­nyqty. Tarıhı turǵydan osyndaı az ǵana ýaqytta kóptegen basqa elderde birneshe ondaǵan jyldar jumsalǵan aýqymdy jumys atqaryldy.

Jahandyq ótkir daǵdarysqa qaramastan, Qazaqstan qıyn­dyq­tarǵa tótep berip qana qoımaı, alǵa umtyldy jáne óziniń josparlaý kókjıegin keńeıtti. Bar jetistikterdi jalǵastyra oty­ryp, asa damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý maqsaty bel­gi­lengen «Qazaqstan-2050» jańa saıası baǵyty jarııa etildi. Pre­zıdent N.Nazarbaev taıaý bola­shaqta Qazaqstandy damyǵan ekonomıkasy, bilimdi adamdary, óz elin súıetin patrıottary bar qýatty da ózine senimdi memleket retinde kóredi. Germanııanyń burynǵy Ekonomıka mınıstri jáne Býndestag depýtaty re­tin­de sizderdiń óńirlerińizde bir­neshe márte bolǵan men Qazaq­stan búginde álemdik qoǵam­das­tyqtaǵy berik ornyn laıyq­ty ıelenip otyr dep esep­teı­min. Sizder sońǵy jyldary alǵan qarqyndaryńyzdy jo­ǵalt­pa­ǵandaryńyzdy shyn júrekten tileımin.

Qazaqstan jańǵyrýynyń sım­voly, sizderdiń Prezı­dent­terińizdiń týyndysy ári maq­ta­nyshy – Astana bolyp sanalatyny maǵan jaqsy málim. Astanany kóshirý kópshilik úshin jańalyq jáne synaq bolǵany, biraq munsyz táýelsizdik pen demokratııany qurý, kópultty halyqty jańa jetistikterge jumyldyrý múmkin emes bolǵany da jasyryn emes. Astanada sáýlet óneriniń, mádenıet pen ǵylymnyń eń zamanaýı ıdeıalary is júzine asyrylǵany, onyń ústine qalanyń ózi ınnovasııalar men shabyttyń bastaýy bolyp otyrǵany mańyzdy.

Astana men eldiń damýyna Astana ekonomıkalyq forýmy sııaqty aýqymdy sharanyń qosymsha serpin berip otyrǵany taǵy anyq. Ortalyq Azııada alǵash ret álemdik saıasatkerlerdiń, bıznesmenderdiń, ǵalymdar men sarapshylardyń pikir almasatyn ózindik únqatysý alańy paıda boldy. Germanııa forýmnyń qyzmetine belsendi úles qo­syp keledi. О́ıtkeni, Berlın kó­keıkesti óńirlik jáne jahandyq úrdisterden habardar bolyp otyrýdy tıimdi sanaıdy. О́zim joǵary deńgeıde uıymdastyrylýymen, kún tárti­biniń mazmundylyǵymen jáne pikirtalastarynyń utym­dy­lyǵymen esimde qalǵan AEF jumysyna eki ret qatysý múm­kindigine ıe boldym.

Qazaqstannyń G-Global ınfo­kom­mýnıkatıvtik alańy álem­dik qoǵamdastyqtyń keń qol­daýyna ıe bolyp otyr. Asta­na ekonomıkalyq forýmy arqaý­yn­daǵy bul jahandyq únqatysý alańy, qazirgi daǵdarysty qosa alǵanda, kún tártibindegi álemdik kókeıkesti problemalarǵa jaý­ap izdeý úshin túrli saladaǵy ǵa­lymdar men oıshyldardy, saıa­satkerler men sarapshy­lar­dy biriktirdi. Mundaı basta­ma­shylyqty Eýrazııanyń jú­reginde ornalasqan Qazaqstan tanytpaǵanda, basqa qaı el tanytýy tıis?

Biz Germanııada da qazirgi daǵdarys aıaqtalýdan áli de alys jatyr dep paıymdaımyz. Batys elderindegi qolaısyz ekonomıkalyq konıýnktýra jaǵdaıynda álemdik damýdyń ortalyǵy álemdegi asa damyǵan básekege qabiletti memleketter qataryna qosylý jónindegi mindetti tıimdi júzege asyryp kele jatqan, Azııadaǵy asa tabys­ty ekonomıka retinde kórinetin Qazaqstan oryn tepken Shyǵysqa aýysa bastaǵandaı.

Germanııa da Qazaqstandy óńirdegi sheshýshi áriptesi retinde qarastyrady. Bizderdiń aramyzda berik saıası únqatysý ornyqqan jáne saýda-ekono­mıkalyq yntymaqtastyq keńeıip keledi. 2012 jyly ózara taýar aınalymy daǵdarysqa deıingi kórsetkishterge, ıaǵnı 6 mlrd. eýroǵa jetip, qazirgi tańda turaqty túrde ulǵaıa túsip otyr. Taıaý jyldary saýda-sattyq kólemi budan da joǵary deńgeıge kóteriletinine senimim zor. Bul úshin bıznes-qaýymdastyq tarapynan úlken jumys, dástúrli baǵyttarda, sondaı-aq, ınnovasııa salasynda birlesken jobalar talap etiledi. Biz mazmuny ár jyl saıyn sapalyq turǵydan molyǵa túsip kele jatqan ekijaqty áriptestiktiń jańa deńgeıine ótip otyrmyz.

Meniń Astanaǵa Federaldy ekonomıka mınıstri retindegi 2007 jylǵy saparym kezinde, sondaı-aq, Prezıdent N.Na­zar­baevtyń Berlınge 2009 jyl­ǵy sapary barysynda biz qazaqstandyq áriptesterimizben GFR-diń Qazaqstandy jańǵyrtýǵa ınvestısııalyq, tehnologııalyq jáne ıntellektýaldy úlesiniń perspektıvalary týraly kóp aıttyq. Kelissózderdiń asa mań­yzdy qorytyndysy «shıkizat pen ınvestısııalar almasý» formýlasy boıynsha yntymaqtastyqqa qol jetkizý týraly ýaǵdalastyq boldy. 2012 jyldyń aqpanynda Shıkizattyq, óndiristik jáne tehnologııalyq salalardaǵy árip­testik týraly kelisimge qol qoıyldy. Bul qujattyń mańy­zy sonda, Germanııanyń Qazaq­stanmen uzaq merzimdi ynty­maq­tastyqqa úlken mán beretinin kórsetedi.

Tabıǵat ulan-baıtaq qazaq dalasyna mıneraldy resýrstardy – munaıdy, gazdy, kómirdi, metaldardy jomarttyqpen bere salǵan. Bul iri shetel ınvestısııalaryn tartyp, ónerkásip pen ekonomıkanyń ósimin qamtamasyz etýge járdemdesti. Endi Qazaqstan qaıtalama energetıkany, qýat únemdeý tehnologııalaryn belsendi endirý jolymen «jasyl ekonomıkaǵa» ótetinin jáne qorshaǵan ortany qorǵaý jóninde sharalar qabyldaıtynyn jarııalady. Germanııa mundaı umtylysty qoldaıdy jáne Qazaqstan jasyl tehnologııa salasynda úlken áleýetke jáne múmkindikterge ıe dep esepteıdi.

Atap aıtqanda, bul jerde áńgime Qazaqstan úshin mańyzy zor oqıǵa – Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi týraly bolyp otyr. Biz Germanııada bul jańalyqty úlken qýanyshpen jáne zor serpilispen qabyldadyq. О́ıtkeni, bul Qazaqstannyń «Bolashaqtyń energııasy» taqyrybynyń álemdik deńgeıde tanylǵanynyń belgisi edi. Prezıdent N.Nazarbaev el halqyn kezekti márte Qazaqstan damýynyń jańasha paraǵyn ashqan ortaq jeńis tóńiregine toptastyra bildi. Sanaýly jyldardan keıin-aq Astananyń jaılylyqtyń, ınfraqurylymdardyń jáne ómir sapasynyń barlyq talaptaryna jaýap beretin «jasyl» jáne «aqyldy» megapolıs bolatynyna jáne álemge tamasha úlgi taratatynyna senimim zor. 2017 jyly Qazaqstan astanasyna barý múmkindigi týyp jatsa, ony zor qýanyshpen paıdalanatyn bolamyn.

Meni sizderdiń bolashaqqa umtylǵan elderińizge ekonomıka men tehnologııa ǵana tartpaıdy. Qazaqstan meniń janyma baı tarıhy, kóp ǵasyrlyq mádenıeti men qazirgi zamanǵy kópultty rýhy bar memleket retinde jaqyn. Qazaqstan-Ger­manııa qarym-qatynasynda qashanda halyqtarymyz ara­syndaǵy dostyq, senim jáne ózara túsinistik basym sıpat alyp keledi. Búginde GFR-de turatyn júz myńdaǵan adam Qazaqstandy ózderiniń ekinshi otandary sanaıdy. Mine, tabysty ótken Qazaqstannyń Ger­ma­nııadaǵy jáne Germanııanyń Qa­zaqstandaǵy jyldary dál osyn­daı rýhanı jaqyndyqqa baǵyt­talǵan edi.

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń oqyrmandary arqyly barsha Qazaqstan halqyna sálem joldaımyn. Dostas Qazaqstanǵa shyn júregimnen ıgilik, ósip-órkendeý jáne jarqyn bolashaq tileımin. Dana Prezıdentterińizdiń den­saýlyǵy myqty bolsyn, el ıgiligi jolyndaǵy eńbegi qashanda ta­bystylyǵymen erekshelensin.