Fıgýdyń «satqyndyǵyna» – 20 jyl!

Transferge deıin

2016 jyly Berlındegi záýlim ǵımarattyń birinde Fıgý jáne Karles Pýıoldiń qatysýymen keńeıtilgen baspasóz máslıhaty ótip jatqan-dy. Suraq kezegi jıynda otyrǵan áıel jýrnalıs­ke kelip, ol katalon tilinde saýal qoıa bastady. Birinshi bolyp sóz alǵan Fıgý álgi jýrnalıske qarap: «Men ádette katalonııalyq jýrnalısterdiń suraǵyna jaýap bermeımin. Biraq sizge bulaı isteı almaımyn, óıtkeni siz sulý ekensiz», dep jaýap qatady.

Berlındegi shaǵyn dıalogtyń artynda úlken tarıh jasyrylǵan edi. Bul ýaqytta Lýıshtiń «Real» klýbyna aýysqanyna – 16 jyl, karerasyn aıaqtaǵanyna 7 jyl bolǵan. Biraq ol Katalonııa baspasózi jankúıerler men óziniń arasynda daý týǵyzǵanyn eshqashan umytpaıdy. Dese de Fıgýdyń ózi jankúıerlerdiń munshalyqty narazylyǵyna laıyq emespin jáne buǵan BAQ ókilderi kináli dep sanaıdy.

Kúmán men kúdikke toly daýly transferdiń júzege asqanyna 20 jyl ótse de, álige deıin túrli pikirler aıtylyp júr. Osy istiń basy-qasynda bolǵan Fıgýdyń jaqyn dosy Paýlý Fýtreniń aıtýynsha, fýtbolshy bul transferge úzildi-kesildi qarsy bolǵan. Munyń bári Florentıno Perestiń uıymdastyrǵan quıtyrqy áreketi dep esepteıdi. Sol ýaqytta Peres «Real» prezıdenttigine saı­laýǵa túsip jatsa da, onyń pre­zı­dent ataný múmkindigi óte tó­men edi. О́ıtkeni «Realǵa» uzaq (30 jyl) úzilisten keıin eki már­te Chempıondar lıgasynyń kýbo­gyn alyp bergen Lorenso Sans kezeń-kezeńimen klýbty da­mytyp, jankúıerlerdiń seni­mine, qoldaýyna ıe bolyp jatqan-dy. Biraq kútpegen jerden Peres paıda bolyp, eger «Real­ǵa» prezıdenttikke saılan­sam, komandaǵa Fıgýdy alyp ke­lemin dep ýáde beredi. Alaı­da buǵan sený qıyn edi. Bul qazir­gi ýaqytpen salystyrǵanda «Lı­verpýl» prezıdenttiginen úmitker adamnyń Kevın De Brıýı­neni («Manchester Sıtı») alyp kelemin degenimen birdeı. Iá, buǵan eshkim sene qoımaıdy.

Biraq Peres transferge erte qamdanǵan eken. Fıgýdy «Realǵa» ákelemin dep jalǵanǵa jar salýdan buryn ol fýtbolshynyń ózimen de, agentimen de sóılesip, máseleni aldyn ala kelisip qoıǵan. Ekeýara kelisim bylaı bolǵan: Eger Peres jeńiske jetetin bolsa, fýtbolshy «Realǵa» aýysa­dy jáne jylyna 6 mln eý­ro kóleminde jalaqy alady (Fı­gýdyń «Barselonadaǵy» jala­qysynan 6 ese kóp). Saılaýda jeńi­letin bolsa, onda Fıgý «Bar­se­­lonada» qalyp, Peres oǵan qosym­sha 2 mln eýro syıaqy tóleıdi. Al eger Peres saılaý­da jeńiske jetip, biraq Fıgý «Real­ǵa» aýysýdan bas tartsa, onda portýgalııalyq fýtbolshy 35 ml­n eýro kóleminde Pereske ótemaqy tóleýi kerek bolady.

– Bul jaıttan múlde beıhabar «Real» jankúıerleri Pereske senbese de, «prezıdenttikten úmitker retinde aıtqanyn oryn­dap, jigittik sózinde tura ma eken?» degen oımen bári ony qoldaǵandy jón kóredi. Saılaýǵa úsh kún qalǵanda Fıgý jaǵdaıdyń durys baǵytta órbip jatpaǵanyn túsine bastaıdy, – dedi dosy Paý­lý Fýtre. – Oǵan jáne onyń qyzdaryna ólim qaýpi tóndi. Lýısh óziniń agenti Joze Veıg­ke «Realǵa» barmaıtynyn bir­neshe ret qaıtalap aıtsa da, keli­sim­sharttyń sońǵy tarmaǵynda kór­setilgen 35 mln eýro aıyp­pul týraly múlde oılaǵan joq.

Dese de «Barselona» bas­shy­lyǵynyń «Realǵa» joǵarydaǵy 35 mln eýro ótemaqyny tó­lep, portýgalııalyq fýtbolshy­ny ózderinde saqtap qalýǵa tolyq múmkindigi bar edi. Alaıda saılaýda jeńiske jetken Djoan Gas­par «Realǵa» atalǵan somany tó­leýge úzildi-kesildi qarsy bol­­dy. Sóıtip, portýgalııalyq fýt­­bol­shy óz erkinen tys, biraq keli­sim boıynsha Katalonııadan Mad­rıdke qonys aýdarýǵa májbúr boldy.

Transferden keıin

2000 jyldyń 21 qazanynda «Kamp Noý» trıbýnalaryndaǵy jankúıerler ádettegiden kóbirek ashýǵa býlyqty. О́ıtkeni Fıgý Katalonııaǵa «Realdyń» kapıtany retinde keldi. Al osydan nebári alty aı buryn, ıaǵnı 26 aqpandaǵy «El Klassıkoda» ol «Barselona» kapıtany bolyp alańǵa shyqqan-dy. Fıgý «Real» oıynshysy retinde birin­shi ret Katalonııaǵa kelgende «Bar­selona» jankúıerleri oǵan: «Sendeı satqyn kez kelgen jazaǵa laıyq, qalaısha uıalmaı jer basyp júrsiń», degen syńaıdaǵy renishterin ǵana aıtyp shyǵaryp saldy. Qyzyqtyń kókesi eki jyldan keıin boldy. 2000 jyldan keıin­gi eki «El Klassıkoǵa» Fıgý jaraqatyna baılanysty qatysa almady. Arada eki jyl ótse de «Bar­selona» jankúıerleriniń oǵan degen ókpe-renishi áli basyl­maǵan edi. Sondaı-aq narazy eke­nin bildirý maqsatynda jergilikti jankúıerler eki jyl boıy Fıgýǵa «tosynsyı» daıyndaýmen boldy.

Match aldynda jankúıerlerdiń Fıgýge qarata aıtylǵan sóz­deri men ysqyryqtan qulaq tuna­tyn. Tipti, sol oıynnan keıin «Realdyń» sol ýaqyttaǵy qorǵaý­shysy Ivan Kampo dárigerlerge qula­ǵynyń aýyratyny týraly shaǵymdanǵan. «Men ómirimde mun­daı shýdy eshqashan estigen emespin. Biraq jankúıerlerdi de túsinýge bolady. Keshe ǵana klýb­tan ketpeımin dep ýáde ber­gen fýtbolshy búgin basty qar­sy­lasynyń jeıdesinde buryn­ǵy komandasyna qarsy oı­nap jatyr. Mundaı jaǵdaı árı­ne jan­kúıerlerdiń ashýyn týǵy­zad­y», deıdi ol.

Oıyn ádettegideı óte tartys­ty bastaldy. Bul kezdesýde Lýısh­ti qorǵaý tasqamal qorǵaýshy Karles Pýıolge júkteldi. Oıyn­daǵy qarbalas sáttiń birinde Fıgý Fılıpp Kokýdyń aıaǵyn abaısyzda teýip jiberip, tóreshi tarapynan sary qaǵazben jazalandy. Oıyndaǵy alǵashqy buryshtama dobyn oryndaý úshin alańnyń shetine kelgen Fıgýge jankúıerler eki jyl boıy daıyndaǵan «syılyqtarynyń» ishin­­degi eń negizgisi – shoshqanyń qýyrylǵan basyn laqtyryp ji­berdi. Tóreshi Alfonso Peres Býr­rýl dereý oıyndy toqtatyp, «Real» oıynshylaryn ózimen bir­ge alańnyń qaýipsiz aımaǵyna alyp ketedi. Al Karles Pýıol bol­sa, «Barselona» fanattaryn sabyr­ǵa shaqyryp, nátıjesinde oıyn 12 mınýttan keıin qaıta jal­ǵasty.

Fıgýge qarata atylǵan shosh­qanyń basy áli kúnge deıin «Bar­selona» klýbynyń mýzeıinde saqtaýly tur. Bul – fýtbol tarıhynda «Altyn dop» júldesin ıelengen áıgili fýtbolshyǵa atyl­ǵan eń ekzotıkalyq buıym. Biraq eń qaýiptisi emes. Fıgýǵa shoshqa basynan bólek, túrli buıymdar da laqtyrylǵan. Atap aıtar bolsaq, olardyń arasynda tıyn, telefon, ájethana qaǵazy, vıskı bótelkesi jáne pyshaq ta bar. Abyroı bolǵanda oǵan bótelke de, pyshaq ta tımegen.

Daýly transferden alty aı ótken soń Fıgý «Altyn dop» ıege­ri atanady. Sebebi kóktemdegi Eýro­kýbok oıyndarynda ol erek­she ónerimen mamandardyń kózi­ne túsip, jankúıerlerdiń ys­tyq yqylasyna ıe bolǵan-dy. Týr­nırdiń sol jylǵy shırek fına­lynyń alǵashqy oıynynda «Barselona» Londonda «Chelsı­den» 3:1 esebimen jeńildi. Katalo­nııada ótken qarymta matchta Fı­gýdyń goly men eki nátıjeli pasy úlken ról oınap, «Barselona» eki oıyn qorytyndysy boıynsha 6:4 nátıjesimen jartylaı fınalǵa shyqqan edi. Al Eýropa chempıonatynda ol Portýgalııa quramasynda alty oıyn ótkizip, 8 gol Fıgýdyń tikeleı qatysýymen soǵylǵan-dy. Sonymen birge ol «Real» klýbyna tez boı úıretip, kúzde de babyn joǵaltpaı, ózi de gol soǵyp, áriptesteriniń de gol soǵýyna múmkindik jasap bergen bolatyn.

Jalpy Fıgý «Real» klýbyn­da ótkizgen La Lıganyń alǵashqy maý­symynda jáne Chempıondar lıgasynda 27 márte áriptesterine nátı­jeli pas asyrǵan. Bul tań­ǵa­jaıyp nátıje edi. Saýalda­malarda ol Zı­dandy artqa tastap, 35 jyldan keıin «Altyn dop» ıelengen portýgalııalyq fýtbolshy atandy.

Fıgýdyń keıingi karerasy sol transferdiń durys bolǵanyn dáleldese kerek-ti. О́ıtkeni «Realda» da, «Barselonada» da bes maýsym ishinde birdeı oıyn ótkiz­gen. Máselen, «Barselonada» oına­ǵan bes jylda 248 match ótkiz­se, «Real» jeıdesinde 245 márte jasyl alańǵa shyqqan. Sondaı-aq klýbtyq júlde sany boıynsha da nátıje uqsas. Eki klýbta da 7 kýbok ıelengen. Degenmen «Realdaǵy» júldeniń bási joǵarylaý. О́ıt­keni jeti júldeniń ekeýi – Ispa­nııa chempıondyǵy, bireýi – Chempıondar lıgasynyń «qos qulaqty» kýbogy.

Al jeke nátıjelerine toqta­lar bolsaq, Fıgý «Barselonaǵa» qara­ǵanda «Realda» táýir oıyn kór­setken. Máselen, gol sany boıynsha «Barselonada» – 45, «Realda» – 56 gol. Nátıjeli pas boıynsha kórsetkish – 75:46, «Real» paıdasyna. Árıne Fıgý­dyń Madrıdte balamasy joq jo­banyń bir bóligi bolǵanyn umytpaý kerek. «Galaktıkos» qura­mynda tek juldyz fýtbol­shylar oınasa da, árbiri óz «me­nin» jeńip, bir komanda bolyp jumyla dop tepti.

2000 jyly Fıgýdy 60 mln eýroǵa satyp alǵan Peres, jyl saıyn komandaǵa bir sýper­juldyz oıynshy qosyp otyrdy. 2001 jyldyń jazynda «Realǵa» Zıdan («Iýventýs»), 2002 jyly Ronaldo («Inter»), 2003 jyly Bekhem («Manchester Iýnaı­ted») keldi. Fıgý jańadan kelgen fýtbolshylarǵa qaraǵanda ja­sy egde bolsa da (28 jas), ol sol quramanyń negizgi fýtbol­shy­sy bolyp qala berdi. Biraq Fıgý «Galaktıkostyń» eń jar­qyn juldyzy emes edi. Dese de ko­mandadaǵy óte paıdaly fýtbol­shynyń biri bolǵany jasyryn emes. Sebebi ol 32 jasynda da Chem­pıondar lıgasynyń 8 oıy­nynda 9 goldyń soǵylýyna múm­kindik jasady jáne ózi de ma­ńyzdy goldar soqqanyn aıta ke­teıik. «Barselona» jankúıer­leri­niń «qaharyna» ushyrasa da, «Real­daǵy» bes jyly úshin Fıgý bul transferge ókinbegen bolýy kerek.

«Realdaǵy» kelisimsharty mer­zimine jetken soń keıipkerimiz Italııaǵa qonys aýdaryp, 2005-2009 jyldary Mılannyń «In­ter» komandasynda taǵy tórt maý­sym dop tepti.