Tabıǵatqa zalal keltirýshiler kóbeıgen

13 qarashada «Semeı ormany» memlekettik orman tabıǵı rezervaty Taý-Dala fılıalynyń Jarma ormanshylyǵynyń aýma­ǵynda jer qazý jáne qoparý ar­qyly altyn óndirý jumystary júr­gizilgeni anyqtaldy. Jer qoı­naýyn paıdalanýshy­lar Byl­qyldaq ózeniniń jaǵa­la­ýyn­da ózen aǵysymen 50-100 m qa­shyq­tyqta, ıaǵnı tikeleı erek­she qorǵalatyn tabıǵı aýmaq­tar­da jáne onyń qorǵaý aıma­ǵynda topyraqtardy qazyp alý jumystaryn júrgizgen. Aza­­mat­tardyń bul áreketi orman jáne erekshe qorǵalatyn ta­bı­ǵı aýmaqtar salasyndaǵy zań­na­­malardy buzǵan bolyp esep­teledi.

Jer qazyp, olja tappaq bol­ǵan kúdiktiler topyraqtyń jo­ǵary qunarly qabatymen tómengi qabatyn aralastyryp jibergen. Nátıjesinde, topyraqtyń qu­narly qabaty, onda ósip turǵan shóptesin jáne buta ósimdikteri tolyǵymen joıylǵan. Maman­dardyń baǵalaýynsha, tabıǵatqa keltirilgen zalaldyń jalpy somasy 2,6 mlrd-tan asa teńgeni qurady.

Sonymen qatar Ulan aýda­nyn­da zańsyz aǵash kesýdiń eki faktisi anyqtalǵan. Reıdtik sha­ra barysynda О́skemen – Se­meı respýblıkalyq kúre joly­nyń Ýkraınka aýylynyń bu­ry­lysynan Saratov eldi mekenine deıingi 14-21 shaqyrymdardaǵy terek, qaraǵash jáne úıeńki aǵash­tarynyń tomarlary, kesilgen butaqtar, aǵash daıyndaǵan izder anyqtalǵan. Alaıda atalǵan ýchaskelerde 2019-2020 jyl­da­ry aǵash kesýge ruqsat beril­me­gen. Tabıǵatqa zııan keltirgen kú­­dik­tiler 336 aǵash kesip úlger­gen. Onyń ishinde 232 terek, 79 qara­aǵash, 25 úıeńki joıylyp ket­ken. Esep-qısap boıynsha kel­tiril­­gen shyǵyn – 314 myń 103 teńge. Ekin­shi fakti de Ulan aýdany­nyń ákim­shilik aýmaǵynda, Sibe óze­niniń jaǵasynda anyqtalǵan. Bul jerde zańsyz kesilgen 19 dana terek aǵashy jáne tomar tabyldy.

Budan ózge aǵash kesý faktisi Altaı aýdanynyń «Zyrıan orman sharýashylyǵy» KMM ­Osı­­novskoe ormanshylyǵynyń aýma­­ǵynda oryn alǵan. Altaı aýdanynyń rezervtik qorynda or­na­lasqan «Belaıa gora» ań­shy­­lyq sharýashylyǵynyń aýma­ǵ­yn­da ań aýlaý erejesi de bu­zyl­ǵan. Zańsyz ań aýlaǵan azamat tez arada anyqtalyp, ákimshilik jaýap­kershilikke tartyldy.

Atalǵan basqa faktiler bo­ıynsha toltyrylǵan materıal­dardyń barlyǵy is qozǵaý úshin quqyq qorǵaý organdaryna be­rildi. Al tabıǵat janashyr­lary turǵyndardy orman sharýa­shy­lyǵy jáne janýarlar dúnıesi salasyndaǵy zań talaptaryn saqtaýǵa, sondaı-aq qandaı da bir jumystardy júrgizbes buryn, onyń zańdylyǵyna kóz jetkizip alýǵa shaqyrady.

Shyǵys Qazaqstan oblysy