Karantın bilim alýǵa kedergi emes

Erekshe bilimdi qajet etetin balalar úshin 15 uıym jumys isteıdi

«Úzdiksiz bilim berý úderisin qam­ta­masyz etý maqsatynda mektep qory­nan oqýshylarǵa 9 700 kompıýterlik teh­nıka bólindi. Jergilikti bıýdjetten qo­symsha 8 000 tehnıka satyp alyndy. Buǵan qosa respýblıkalyq bıýdjetten 4 087,1 mln teńge somasyna 26 472 kom­pıýterlik tehnıka satyp alynýda. Qazir­gi ýaqytta onyń 6 772-si jetkizildi, 19 700 tehnıka qazan aıynyń sońynda jetkizildi. Eń bastysy, az qamtylǵan, kópbalaly otbasylardan shyqqan balalar, jetim jáne múgedek balalar kom­pıýtermen qamtamasyz etildi. Osy ret­te ata-analardyń nazaryna aıta ke­te­ıin, eger de kompıýterlik tehnıkaǵa qa­tysty suraqtaryńyz bolsa, mektep ákim­sh­iligimen habarlasyńyzdar. Qazirgi ýa­qytta 1-4 synyptarda barlyǵy 3 246 synyp, onda 46 557 bala bilim alýda», dedi Nur-Sultan qalasy Bilim basqar­ma­synyń basshysy Sholpan Qadyrova.

Qalanyń bas sanıtarlyq dárigeriniń aq­paraty boıynsha, bilim berý uıym­da­rynda COVID-19 juqtyrýdyń 35 jaǵdaıy tirkelgen, onyń ishinde 31-i – balalar arasynda (qashyqtan – 24, oflaın – 7) jáne 4 jaǵdaı – pedagogter arasynda (qashyqtan – 2, oflaın – 2). Nur-Sultan qalasynyń Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qa­ýipsizdigin baqylaý departamentiniń qyz­metkerleri synyptarda dezınfeksııa júrgizdi. Karantın rejiminiń merzimi ótkennen keıin, ıaǵnı 14 kúnnen soń synyptar burynǵy rejimge kóshedi. Bul másele – bilim basqarmasynyń erekshe baqylaýynda.

«Arnaıy bilim berý uıymdarynyń ju­mysyna erekshe toqtalǵym keledi. Erek­she bilimdi qajet etetin balalar úshin qalamyzda 15 uıym jumys is­teıdi. Arnaıy uıymdardyń beseýi – psı­hologııalyq-medısınalyq-pedagogı­ka­lyq konsýltasııa (PMPK), beseýi – psı­hologııalyq-pedagogıkalyq túzetý ka­bıneti (3 fılıal), ekeýi – ońaltý orta­ly­ǵy, úsheýi – arnaıy mektep. Ar­naıy bilim berý uıymdarynda 1-den 18 jasqa deıingi erekshe bilim berýdi qajet etetin 10 myńnan asa bala tirkelgen. Eń aldymen, PMPK qorytyndysy arnaý­ly uıymdarǵa qabyldaý úshin negiz bolady. Qabyldaýǵa aldyn ala jazylý ata-analar úshin yńǵaıly formatta, ıaǵnı tikeleı júgingen kezde, telefon arqyly, sonymen qatar osy jyldyń tamyz aıynan bastap egov.kz elektrondy úkimet portaly arqyly júzege asyrylady», dedi basqarma basshysy.

Búgingi tańda PMPK shtattyq rejim­de jumys isteıdi, sonymen qatar ata-ana­l­ardyń ótinishi boıynsha onlaın-tekserý múmkin. Damý erekshelikterine baılanysty emosıonaldy-eriktik sala­sy men minez-qulqy, sondaı-aq estý jáne kórý qabileti buzylǵan balalar shtat­tyq rejimde qabyldanady. Tirek-qımyl qozǵalysy buzylǵan jáne psı­hı­kalyq damýy kesheýildegen balalar onlaın rejimde tekserýden óte alady. Qashyqtan jumys isteý formaty keze­ńin­de 1 767 bala onlaın tekserýden ótti, onyń nátıjeleri boıynsha árbir ba­la­nyń jeke bilim berý marshrýty ázir­len­di.

Arnaıy bilim berý uıymdarynyń arnasy keńidi

Nur-Sultan qalasy Bilim bas­qar­ma­synyń málimetinshe, psıho­lo­gııalyq-pe­­da­­gogıkalyq túzetý kabı­net­te­ri (PPTK) men ońaltý ortalyqtary da­mý­y­nda aýytqýy bar balalar men jasóspirimderdi ońaltý jáne áleýmettik beıimdeý úshin keshendi qoldaý kórsetedi.

«Qazirgi ýaqytta 1 413 bala psıho­lo­gııalyq-pedagogıkalyq kómek alýda. Qashyqtan oqytýǵa kóshýge baılanysty balalardy túzetý-damytý qyzmetimen qamtý 10%-ǵa artqany baıqalady. So­ny­men birge vızýaldy jáne emosıonaldy baılanystyń bolmaýynan, aýtı­zm sektory buzylǵan balalar men kórý qabileti buzylǵan balalar úshin qashyqtan oqytý qıyndyqtar týǵyzdy. Sondyqtan olar shtattyq re­jimge aýystyrylyp, jeke sabaq kes­tesi jasaldy. Ata-analarǵa keńes berý onlaın rejimde ótýde. Bıyl arnaıy bilim berý uıymdarynyń jelisi ul­ǵaı­dy. Shildede №5 «Asyl Mıras» psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzetý kabıneti ashyldy, onda halyqaralyq sertıfıkaty bar mamandar jumys isteıdi. Jańa 2 mekteptiń (№8, 89) bazasynda árqaısysy 30 oryndyq ınklıýzııany qoldaý kabınetteri ashyldy. №3 psıhologııalyq-medısınalyq-pedagogıkalyq keńes jáne №2 psıho­lo­gııalyq-pedagogıkalyq túzetý ka­bı­net­teri úshin Shyńǵys Aıtmatov kóshesi 41/A mekenjaıynan keń ǵımarat qaras­ty­rylǵan. Bul óz kezeginde balalardy qam­týdy 50%-ǵa arttyrýǵa múmkindik berdi», delingen basqarma aqparatynda.

Búginde qalada zerde buzylystary bar (ıntellekt) balalarǵa arnalǵan arnaıy mektepter jumys isteıdi, onda 876 oqýshy qamtylǵan. Sonymen qatar synyptardaǵy oqýshy sany 12-den aspaıdy. Bıyl №3 arnaıy mektep ınternat ashyldy, al №1 mektep-ınternat bazasynda úıde oqıtyn balalardy túzetý úshin resýrstyq ortalyq jumys isteı bas­tady. Ortalyqta balalar túzetý-damytý jáne jeke sabaqtarǵa, emdeý-saýyqtyrý shara­laryna (basseın, EDSh, massaj, fızıo­terapııa) qatysady. Sondaı-aq jetim balalar men ata-anasynyń qam­qor­lyǵynsyz qalǵan balalarǵa arnalǵan eki ınternat mekemeleriniń jumysyn atap ótken jón. Bul – ómirlik qıyn jaǵ­daıda júrgen «Balalardy qoldaý or­ta­lyǵy» jáne «SOS Astana balalar aýy­ly». Atalǵan uıymdarda 129 bala tár­bıe­lenýde, onyń 107-si – mektep oqý­shylary. Internattyq mekemelerge barý COVID-19 anyqtamasyn usynǵan kezde júzege asyrylady.

«Qazir karantın sharalarynyń qatań­datylýyna baılanysty jalpy bilim beretin mektepterde ornalasqan qosym­sha bilim berý uıymdary fılıaldarynyń jumysy toqtatyldy, biraq qosymsha bilim berý uıymdary óz jumysyn jal­ǵas­tyrýda. Toptaǵy oqýshy sany 10-nan aspaıdy. Prezıdenttiń Joldaýynda kórsetilgen balalar úıirmeleri men sek­sııa­larynyń qyzmetin jandandyrý ba­ǵy­­ty boıynsha qarasha aıynan bastap 2 ortalyq jumysyn bastaıdy. Atap aıtsaq, «Arqa ALAN» ulttyq sport túrleri ortalyǵynda balalar qazaq kú­re­si, asyq atý, bes asyq, toǵyzqumalaq jáne shahmat sport seksııalarynda tegin aınalysa alady. Ortalyq 600-ge jýyq balany qamtıdy. Ekinshisi – «Art Tumar» sándik-qoldanbaly óner ortalyǵy. Onda kórkem toqýdy, aǵash­ty kórkem óńdeýdi, zergerlik óner, shyǵar­mashylyq quraq tigýdi, ilmektep kes­te tigýdi jáne teri men sazdy kórkem óń­deý­di úırenýge múmkindik beriledi. Or­ta­­lyq 300-ge jýyq balany qamtıdy. Eki ortalyqtyń da sol jaǵalaýda, Qaıym Muqamedhanov pen Shyńǵys Aıtmatov kósheleriniń qıylysynda orna­lasqanyn atap ótkim keledi. Sondaı-aq E-496 kóshesi, 10/1 jáne 10/2 mekenjaıy boıynsha ornalasqan turǵyn úı­ler­diń birinshi qabattarynda Balalar kórkemóner mektebi men Ál-Farabı atyn­daǵy Oqýshylar saraıynyń fılıaldary ashyldy», dedi Sh.Qadyrova.

Aıta ketetin jaıt, 250-den asa balany qamtıtyn Tehnıkalyq shyǵarmashylyq or­talyǵynda ashylatyn tehnıkalyq ba­ǵyttaǵy úıirmeler óskeleń urpaq ara­synda úlken qyzyǵýshylyq týdyrýda. Ortalyqtyń bul fılıalynyń jeke turǵan ǵımaratta ornalasýy mańyzdy. Fılıal Jeleznodorojnyı turǵyn aýda­ny, Jambyl Jabaev kóshesi №27 meken­­­jaıynda ornalasady. Qalanyń bar­­lyq tórt aýdanynda balalar men jas­ós­pirimderdiń deneshynyqtyrý klýb­tary jumys isteıdi. Fýtbol, voleıbol, bas­­­ketbol, kópsaıys jáne ulttyq sport túrleri sport seksııalarynda 576 bala shuǵyldanady. Osy jyldyń sońyna deıin taǵy da Tehnıkalyq shyǵar­ma­shy­lyq ortalyǵynyń 2 fılıaly men № 90 mek­teptiń janynan bir Community center ashý josparlanýda.

Kásiptik bilim berý jandanyp jatyr

Qazirgi tańda qala boıynsha 33 kolledj (10 memlekettik, 23 jekemenshik) tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıe­sinde qyzmet kórsetip, 26 myń stýdentti qamtyp otyr. Onyń ishinde 14 myńnan asa stýdent memlekettik bilim berý tapsyrysy boıynsha oqıdy. 77 maman­dyq jáne 122 biliktilik boıynsha kadr­lardy daıarlaý júzege asyrylady.

«2017 jyldan beri «Barshaǵa arnal­ǵan tegin tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý» jobasy eki baǵyt boıyn­sha jú­zege asyrylýda. Birinshisi jergi­likti bıýd­jet esebinen jumysshy maman­dyq­taryn jáne orta býyn boıynsha kadrlar daıarlaý bolsa, ekinshisi Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda qolǵa alynǵan. Joba boıynsha osy oqý jylynda mem­leket­tik bilim berý tapsyrysy men­shik nysanyna qaramastan 21 kolledjde 4 652 orynǵa ornalastyryldy, onyń ishinde «Eńbek» memlekettik baǵ­dar­la­ma­sy boıynsha – 1 050 oryn. Jo­ba­ǵa oqý oryndaryna túspegen 9-11 synyp túlekteri, jumys izdep júrgen tulǵalar, az qamtylǵan otbasylardyń jáne kópba­laly otbasylardyń balalary, son­daı-aq ózge de sanattaǵy azamattar kire­di», dedi Nur-Sultan qalasy Bilim bas­qar­ma­sy­nyń basshysy.

«Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha oqıtyn stýdentterge ystyq tamaqpen qamtamasyz etý, shákirtaqy jáne jylyna eki rettik tegin jolaqy, ıaǵnı qysqy jáne jazǵy kanıkýldar keze­ńinde qalaaralyq temirjol jáne av­tomobıl kóliginde jol júrý quny sııaq­ty áleýmettik kómek kórsetiletinin atap ótý mańyzdy.

Taǵy bir mańyzdy is-sharanyń biri – WorldSkills qozǵalysynyń damýyna erekshe kóńil bólý. Atalǵan chempıonatqa 2015 jyly 5 quzyrettilik boıynsha 6 stýdent qatysqan bolsa, al 2020 jyly 37 quzyrettilik boıynsha 167 qatysýshy bolǵan.

«2019 jyly ulttyq chempıonatta komandalyq esep boıynsha 8-oryn al­dyq, endi aldymyzǵa kóshbasshylardyń alǵashqy úshtiginiń qataryna kirýge min­det­­ter qoıyp otyrmyz. Osyǵan baı­la­nys­­ty kásibı bilim berý sapasyn arttyrý boıynsha tájirıbe almasýǵa jáne WSK qozǵalysyn damytýǵa baǵyttalǵan. WSK qatysýshylary men sarapshylaryn daıarlaýda birlese jumys jasaý maqsatynda Qazan qalasyna kolledj basshylarynan quralǵan top jiberildi. Mamandardy daıarlaý sapasyn jaqsartý úshin qala kolledjderi Tatarstan, Reseı, Belarýs, Ýkraına, Italııa, Fransııa, Chehııa, Ulybrıtanııa, Koreıa, Túrkııa, Ger­manııa jáne taǵy basqa elderdiń tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıym­darymen yntymaqtasa otyryp, Worldskills halyqaralyq standarttaryn engizýde. Bıyl demonstrasııalyq em­tıhan­dar alǵash ret ótkizildi. Emtıhan tap­­syr­­malary bilim alýshylardyń ká­si­bı deńgeıin rastaıtyn WorldSkills chem­pıo­na­tynyń tapsyrmalaryna uqsas», dedi Bilim basqarmasynyń basshysy.

«Jas maman» jobasy jańǵyrtýdy kózdeıdi

Qazirgi ýaqytta kolledjderdi ne­ǵur­lym suranysqa ıe 100 kásip bo­ıyn­sha jańǵyrtý jáne bilikti maman­dar daıarlaýdyń halyqaralyq tájirı­be­sin engizý maqsatynda «Jas maman» res­pýblıkalyq jobasy iske asyrylýda. Maqsatqa qol jetkizý úshin she­tel­­dik áriptestermen birlesip, bilim be­rý baǵdarlamalary, onyń ishinde halyq­aralyq salalyq standarttar men WorldSkills standarttaryn eskere otyryp jańar­tylady.

Osy joba aıasynda polıtehnıkalyq kolledj, qoǵamdyq tamaqtaný jáne ser­vıs kolledji, sondaı-aq kásiptik-teh­nı­­kalyq kolledjdi jańa formattaǵy sheberhanalarmen jáne zerthanalarmen jabdyqtaý júrgizilip jatyr. Res­pýb­­lıkalyq bıýdjetten 969,9 mln teńge bólindi, jergilikti bıýdjetten jab­dyq­tar­dy satyp alýǵa 5% (48,5 mln teńge) kóleminde qosa qarjylandyrý jasaldy. Búginde 79 oqytýshy men óndiristik oqytý sheberleri jańa jabdyqtar bo­ıynsha oqýdan ótip, sertıfıkattar aldy. Nátıjesinde atalǵan kolledjderdiń baza­synda halyqaralyq standarttarǵa sáı­kes zamanaýı qondyrǵylarmen, jab­­dyqtarmen quzyrettilik ortalyq­tary quryldy. Olar óz stýdentterin ǵana emes, IT, servıs jáne qyzmet kórsetý, turǵyn úı-turmystyq jáne kom­mý­nal­dyq sharýashylyq baǵyt­tary bo­ıynsha bilim beretin basqa kol­ledj­der­diń stý­dent­­terin, óndiristik oqytý she­ber­lerin daıarlaýǵa beıimdelgen alań bolady.

«Jas maman» baǵdarlamasyn iske asyrý eńbek naryǵy úshin bilikti kadr­lar­dy daıarlaý prosesine jańa serpin be­redi. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarynda oqý prosesi qa­shyq­­tan júrgiziledi. Osyǵan baılanys­ty qajetti ádistemelik usynymdar ázirlendi. Internet resýrstarda jalpy bilim beretin pánder boıynsha 7 014 beınesabaq, arnaıy pánder boıynsha 6 177 beınesabaq, 19 415 ádistemelik usy­nym­dar, 40 763-ten asa tájirıbelik tapsyrmalar júkteldi. 1 000-nan asa pedagog IT quzyrettilik boıynsha biliktilikti arttyrý kýrstarynan ótti.

Bilim berýdi jańǵyrtý ortalyǵy kolledj pedagogteriniń oqý prosesin jetildirý maqsatynda apta saıyn, ár beısenbide vebınarlar men keńester ótkizedi. Búgingi tańda qalanyń barlyq kolledjinde dırektordyń vırtýaldy qabyldaý bólmesi jáne oqytýshylarǵa, stý­dent­terge jáne ata-analarǵa onlaın-keńes berý shtaby quryldy. Kolledj­der­diń 100%-y Platonus, Google Classroom, Edu page, sonymen birge Moodle, Sova aqparattyq bilim resýrstarynda jumys isteýde. Sanıtarlyq nor­ma­­lardy saqtaý boıynsha kolledjder men jataq­hanalarda sanıtaızerler, tonnelder ornatylǵan. Búginde dezınfek­sııa­lyq quraldardyń qory jetkilikti.

Kompıýterleri joq oqytýshylar men stý­dentter kolledjder tarapynan ýa­qytsha paıdalanýǵa berilgen kom­pıý­ter­lermen qamtamasyz etilgen. Basqa qa­ladan kelgen stýdentter kolledj jataqhanalary men hostelderge orna­l­astyryldy, onda olarǵa oqý úshin qo­laıly jaǵdaılar jasalǵan.