Álem chempıondary Qazaqstanǵa keledi

Qazaqstan fýtbol federasııasy 1994 jyly FIFA quramyna engeli beri búginge deıin alty ret álem chempıonatynyń irikteý kezeńinde baq synaǵan. Onyń ekeýine Azııa fýtbol konfederasııasynda (AFK) júrgeninde qatyssa, qalǵan tórteýinde ÝEFA aıasynda óner kósetip keledi. Jahandyq dodanyń irikteýine alty ret qatyssaq ta, ókinishke qaraı, barlyǵynda sátsiz oınadyq. Eń bir aýyz toltyryp aıtarlyqtaı nátıjemiz dep 2002 jylǵy Ońtústik Koreıa men Japonııada ótken birinshiliktiń irikteýin aıta alamyz. Azııa qurlyǵyndaǵy irikteýdiń ekinshi aınalymynda Irak quramasymen birdeı upaı jınap, jeke kórsetkish boıynsha qarsylastarymyzǵa jol berip, kelesi aınalymnan qur qalǵan bolatynbyz.

Endi, mine jetinshi irikteý kezeńine de aıaq bastyq. Bálkim, kıeli sannyń kezeginde fýtbolshylarymyz jahandyq dodanyń negizgi kezeńine joldama almasa da, álem fýt­bolyn dúr silkindirip qalar dep senemiz. Bıylǵy irikteýde D tobyna túsken jer­lesterimiz Fransııa, Ýkraına, Bosnııa jáne Gersegovına, Fınlıandııa quramalarymen álem chempıonatynyń joldamasyn sarapqa salady. Bizdiń toptaǵy Fınlıandııadan basqa quramalardyń barlyǵy álem chempıonatynyń fınaldyq kezeńine shyǵyp, fýtbol toıynyń kýágerine aınalǵan. Máselen, Fransııa quramasynyń 2018 jyly Reseıde ótken álemdik birinshilikte jeńimpaz atanǵanyn fýtbol jankúıerleri jaqsy biledi. Sondaı-aq Ýkraına mundaı iri jarysqa eń alǵash 2006 jyly qatyssa da, sol jyly qanatyn keńge jaıyp shırek fınalǵa deıin jetken. Bosnııa jáne Gersegovına – Brazılııadaǵy dodaǵa qatysýshy.

Al joǵarydaǵy tórt quramanyń tek ekeýi ǵana qazaqstandyq fýtbol jankúıerlerine jaqsy tanys. Sebebi álem chempıonatynyń ár jyldardaǵy irikteý kezeńderinde otandas­tarymyz Ýkraına jáne Fınlıandııa qurama­larymen jasyl alańda kezdesken. Al Fransııa jáne Bosnııa jáne Gersegovınamen alǵash ret oınaǵaly turmyz.

Fransııa. Eń keıingi álem chempıondaryn tanystyryp jatýdyń ózi artyq bolar. Quramy Kıllıan Mbappe, Pol Pogba, Antýan Grızmann, Rafael Varan sekildi kil myqty fýtbolshylarmen jasaqtalǵan «úsh jolaqty» el ázirge álem fýtbolynda qarsylas shydatar emes. Resmı matchtarda eń sońǵy ret 2020 jylǵy Eýropa chempıonatynyń irikteý kezeńinde Túrkııa fýtbolshylarynan jeńilgen. 2019 jyldyń maýsym aıynda ótken kezdesýde túrik aǵaıyndarymyz 2:0 esebimen basym túsken-di. Fransııamen ótetin eki oıynda da jerlesterimiz upaı ala almaıtyny belgili. Tek Qazaqstan qyzdar quramasy sııaqty bir oıynda 12 gol ótkizip alyp, álem aldynda taǵy da masqara bolmasaq ıgi edi.

Ýkraına. Áıgili shabýylshy Andreı Shevchenko jattyqtyratyn Ýkraına quramasy Fransııadan keıingi basty qarsylasymyz sanalady. Bizdiń jigitter Ýkraına fýtbolshylarymen búginge deıin jasyl alańda tórt ret jolyqty. Barlyǵy da álem birinshiliginiń irikteý oıyndary. Eki ret 2006 jylǵy, eki ret 2010 jylǵy álem chempıonatynyń irikteý kezeńindegi toptyq kezeńniń básekeleri. Eki quramanyń eń alǵashqy «tanystyǵy» 2004 jyly bastaldy. 8 qyrkúıekte Almatydaǵy Ortalyq stadıonda ótken oıynnyń birinshi taımynda jerlesterimiz 1:1 nátıjesimen teń túskenimen, ekinshi taımda taǵy bir gol ótkizip alyp 1:2 esebimen jol berdi. Kelesi jyldyń maýsym aıynda jerlesterimiz Ýkraınaǵa sapar shegip, Kıevtegi Olımpıadalyq stadıonda alań ıeleri bizdiń qaqpaǵa jaýapsyz eki gol soǵyp, kezekti jeńisine qol jetkizdi. Araǵa úsh jyl salyp qos quramanyń joly álem chempıonatynyń toptyq kezeńde taǵy da túıisti. О́kinishke qaraı, bul irikteýdiń de eki kezdesýinde ýkraınalyqtardyń mereıi ústem boldy. Alǵash Almatydaǵy matchta 3:1 ese­bimen, Ýkraınada 2:1 nátıjesimen jeńildik.

Aleksandr Zınchenko («Manchester Sıtı», Anglııa), Andreı Iаrmolenko («Vest Hem», Anglııa), Rýslan Malınovskıı («Atalanta», Italııa) sekildi shoq juldyzdary bar Ýkraına quramasy qazirgi tańda FIFA reıtınginde 24-orynda keledi.

Fınlıandııa. Bul eldiń ulttyq quramasy da, Eýrokýbokta baq synaıtyn komandalary da qazaqstandyq jankúıerlerge jaqsy tanys. Ázirge eki eldiń fýtbolshylary tarıhta úsh ret kezdesken. Eń alǵash Qazaqstan men Fınlıandııa 2006 jyly aqpanda Kıprde ótken halyqaralyq týrnırde jolyǵyp, negizgi ýaqytta jeńimpaz anyqtalmaǵan. Al oıyn­nan keıingi penaltı serııasynda qarsy­lastarymyzdyń joly boldy. Esep – 3:1. Keıinnen eki qurama 2008 jyly Aýstrııa men Shveısarııada ótken Eýropa chempıonatynyń irikteý kezeńi aıasynda bir topqa tústi. 2006 jyldyń qazan aıynda Almatyda ótken oıynda qonaqtar 2:0 esebimen jeńiske jetti. 2007 jyly syrt alańdaǵy kezdesýde de jerlesterimiz qarsylastaryna jol berdi. Bul jolǵy match 2:1 esebimen alań ıeleriniń paıdasyna sheshildi. Qazirgi tańda Fınlıandııa FIFA reıtınginde 54-orynda tur.

Toptaǵy sońǵy qarsylasymyz – Bosnııa jáne Gersegovına. Ázirge eki eldiń ulttyq quramalary jasyl alańda kezdespese de, Balqan túbegindegi elderdiń oıyny bizge jaqsy tanys. Árıne, qazir Bosnııa jáne Gersegovınanyń kórsetip júrgen oıyny asa máz emes. Keıingi jeti oıynnan beri jeńis ne ekenin bilmeı keledi. Tek ótken jyldyń qarasha aıynda ǵana Ulttar lıgasy aıasynda syrt alańda Lıhtenshteın quramasyn 3:0 esebimen jeńgen.

Qazaqstan ulttyq quramasynyń match­tarynyń kúntizbesi

28.03.2021 Qazaqstan – Fransııa

01.04.2021 Ýkraına – Qazaqstan

01.09.2021 Qazaqstan – Ýkraına

04.09.2021 Fınlıandııa – Qazaqstan

08.09.2021 Bosnııa jáne Gersegovına – Qazaqstan

09.10.2021 Qazaqstan – Bosnııa jáne Gersegovına

12.10.2021 Qazaqstan – Fınlıandııa

14.11.2021 Fransııa – Qazaqstan

Qarsylastar ne deıdi?

Jerebe tartý rásiminen keıin bizdiń toptaǵy ulttyq quramalardyń bas bapkeri men ataqty fýtbolshylary qarsylastardyń qarymy týraly óz oılaryn ortaǵa saldy.

Dıde Desham,

Fransııa ulttyq quramasynyń bas bapkeri:

– Biz búginge deıin Qazaqstan qura­masymen birde-bir oıyn ótkizgen joqpyz. Qazaqstan men Bosnııa jáne Gersegovınaǵa qaraǵanda Ýkraına men Fınlıandııa fýtbolshylary bizge biraz qıyndyq týdyrady. Ony jerebede ornalasqan sebetine jáne keıingi oıyndaryna qarap aıtyp otyrmyn. О́tken oıynda Fınlıandııa bizge qarsy óte jaqsy oınady. Biraq bul ujymdy ábden zerttep úlgerdim.

Andreı Shevchenko,

Ýkraına ulttyq quramasynyń bas bapkeri:

– Birden aıtaıyn, biz óte qıyn qarsy­lastarǵa tap boldyq. Álem chempıonymen ótetin eki oıynda upaı alýǵa tyrysamyz. Bosnııa jáne Gersegovına komandasyn tórtinshi sebettegi eń myqty ujym dep ataýǵa bolady. Fınlıandııa da bizge beıtanys qurama emes. 2018 jylǵy álem chempıonatynyń irikteý kezeńinde de bir topta oınadyq. Qazir bul komanda alǵa jyljyp keledi. Keler jylǵy Eýropa chempıo­natyna qatysýǵa múmkindik alǵanynyń ózi ilgerileýiniń dáleli. Qazaqstandy esten de, esepten de shyǵarýǵa bolmaıdy.

Markký Kanerva,

Fınlıandııa quramasynyń bas bapkeri:

– Jerebe biz úshin sátti tústi dep aıta almaımyn. Ár túrli shekteýlerge baılanys­ty qarsylastar únemi toptan topqa aýy­syp otyrdy. Kelesi jyl biz úshin ońaıǵa soqpaıyn dep tur. Naýryz aıynda álem birin­shiliginiń irikteýin bastasaq, jaz mezgilinde Eýropa chempıonatynda baq synaımyz. Toptaǵy barlyq qarsylas myqty, osaly joq. Tipti Qazaqstan quramasy da bizge ońaılyq­pen upaı bermeıtini anyq. Degenmen biz álem chempıonatyna qatysqymyz keledi. Sol maqsatta alańǵa shyǵyp, armanymyzǵa qol jetkizemiz dep oılaımyn.

Edın Djeko,

Bosnııa jáne Gersegovına quramasynyń kapıtany:

– О́kinishke qaraı, óte qıyn topqa tústik. Fransııa – topta birinshi orynǵa úmit­ker jalǵyz qurama. Keıingi jyldary jaqsy oıyn órnegin kórsetip kele jatqan Ýkraına men Fınlıandııa quramalary da bizge laıyqty qarsylyq kórsetedi. Qazaq­stan quramasy da osy toptaǵy eń qıyn qar­sylastyń biri.