Ulttyq bank usynǵan derekterge súıene otyryp, Pandemııa ekonomıkalyq belsendiliktiń tómendeýine yqpal etkenin, 2020 jyldyń basynda COVID-19 koronavırýsynyń taralý geografııasynyń edáýir keńeıýi baıqalǵanyn, bul Qazaqstan men eksporttyń negizgi tutynýshylary jáne Qazaqstannyń ekonomıkalyq damý perspektıvalarynyń nasharlaýynyń negizgi faktoryna aınalǵanyn habarlaıdy Egemen.kz.
Jyl saıynǵy baǵanyń ósýi, Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetteri boıynsha, qyrkúıek aıynan bastap, bul kórsetkish 7% -dy quraǵan kezde jedeldeıdi. Qazan aıynda 7,1%, qarashada 7,3% jetti. 2020 jyly azyq-túlik taýarlary 11,3% -ǵa, azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar - 5,5% -ǵa, qyzmetter 4,2% -ǵa ósti. Tolyǵyraq aıtsaq, bir jyl ishinde azyq-túlik jáne alkogolsiz sýsyndar 11,3%, alkogoldik ishimdikter men temeki ónimderi - 10,8%, turmystyq zattar - 7,6%, kıim men aıaq kıim - 4, 8%.
Densaýlyq saqtaý salasynda jyldyq ınflıasııa 7,4%, meıramhanalar men qonaq úılerdiń qyzmetteri - 6,9%, kólik - 3,8%, demalys pen mádenıet - 3,5%, baılanys - 2,6% qurady. Sonymen birge turǵyn úı qyzmetteri, sý, elektr energııasy jáne basqa otyn túrleri 3,5% -ǵa ósti.
Aı saıynǵy baǵanyń ózgerýine keletin bolsaq, jeltoqsanda qarasha aıymen salystyrǵanda ınflıasııa 0,9% qurady. Bir aıda azyq-túlik taýarlary 1,5%, azyq-túlik emes taýarlar 0,5%, qyzmetter 0,4% qymbattady.
Buǵan deıin 2020 jylǵa arnalǵan ınflıasııanyń ártúrli boljamdary jarııalanǵan bolatyn.
2020 jyldyń sońynda jyl saıynǵy konferensııa barysynda Ortalyq aımaq, Shyǵys Eýropa jáne TMD boıynsha S&P taldaýshysy Karen Vartapetov, Qazaqstannyń naqty IJО́ ósimi 2020 jyly -2,2% quraıdy, biraq qazirdiń ózinde 2021 jyly IJО́ ósimi 3,9%, 2022 jyly - 3,6%, 2023 jyly - 3,9% quraıtyny sol kezde aıtylǵan.
«IJО́-niń ósýine shekteý sharalaryn jeńildetý, álemdik ekonomıka men taýar naryqtaryn qalpyna keltirý, sondaı-aq osy jyly ekonomıkany qoldaý boıynsha mańyzdy sharalar yqpal etedi», dedi ol.
Sonymen birge, ınflıasııa 2020 jyly 7,7% deńgeıinde bolatynyn, aldaǵy úsh jylda ol 5,5% -ǵa deıin tómendeıdi degen boljamy shyndyqtan alystaý ketken joq.
Sonymen qatar, Brent markaly munaıdyń baǵasy 2020 jyldyń 9 naýryzynda OPEK + otyrysyna qatysýshylardyń munaı óndirisin azaıtý týraly mámile sharttary boıynsha kelisimge kele almaýynyń saldarynan kúrt tómendedi. «Osy jaǵdaılarda 2020 jylǵy 10 naýryzdan bastap Ulttyq Bank bazalyq stavkany jyldyq 12% -ke deıin aıtarlyqtaı kóterý týraly sheshim qabyldady, bul týyndaıtyn ınflıasııalyq táýekelderdi shekteýge jáne teńge aktıvteriniń qunyn qorǵaýǵa múmkindik berdi», dep habarlady Ulttyq bank.
Osyǵan qaramastan, Qazaqstanda syrtqy kúızelisterdi júzege asyrý nátıjesinde ınflıasııalyq prosesterdiń joǵarylaýy baıqaldy. 2020 jylǵy naýryzdan bastap ınflıasııa belgilengen maqsatty dálizdiń 4-6% sheginen asyp, Ulttyq Banktiń 2020 jylǵa arnalǵan boljamdaryn qaıta qaraý qajettiligine ákeldi. Kelesi aılarda bazalyq mólsherleme ınflıasııanyń 2021 jyly belgilengen maqsatty dıapazonǵa 4-6% jetýi úshin qajetti deńgeıde saqtaldy. 2020 jylǵy 3 sáýirde Ulttyq Bank bazalyq mólsherlemeni jyldyq 9,5% -ǵa deıin tómendetý týraly kezekten tys sheshim qabyldady. 2020 jyly bazalyq mólsherlemeni tómendetý týraly sońǵy sheshim 21 shildede qabyldandy. Ulttyq bank ony 9% deńgeıinde belgiledi.
Sheshim ınflıasııaǵa qarsy táýekelderdiń álsireýimen jáne 2020 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda ekonomıkalyq belsendiliktiń kútilgennen de qysqarýymen baılanysty boldy. Bazalyq stavkanyń tómendeýi karantındi kúsheıtý jónindegi sharalar áseriniń ony birtindep qalpyna keltirý prosesin qoldaı otyryp, Qazaqstan ekonomıkasyna áserin azaıtýǵa múmkindik berdi. Barlyq keıingi sheshimderde bazalyq mólsherleme 9% deńgeıinde qaldy. Ulttyq Banktiń baǵalaýy boıynsha, bul deńgeı ınflıasııa deńgeıiniń birtindep tómendeýine jáne kelesi jyly belgilengen 4-6% deńgeıine jetýge múmkindik beretin ınflıasııalyq táýekelder balansyna sáıkes keledi.
Ulttyq Banktiń boljamdary boıynsha 2020 jyldyń aıaǵynda ınflıasııa 7,3-7,5% aralyǵynda bolady.
2021 jyly ınflıasııanyń ishki suranystan týyndaǵan dezınflıasııalyq áseriniń saqtalýy jáne boljamdy kezeńniń sońyna deıin osy dálizde qalyptasýy aıasynda 2021 jyldyń aıaǵyna qaraı jyldyq ınflıasııanyń 4-6% deńgeıiniń joǵarǵy shegine deıin birtindep báseńdeýi kútilýde.
2020 jylǵy naýryzdan bastap jyldyq ınflıasııa belgilengen maqsatty dálizden 4-6% asyp tústi, 2020 jyldyń qarasha aıynyń sońynda 7,3% deńgeıinde saqtalady.
Inflıasııaǵa negizgi úles azyq-túlik taýarlaryna baǵanyń ósýine baılanysty. Azyq-túlik emes taýarlar men qyzmetter baǵalarynyń jyldyq ósimi 2020 jylǵy qarashada sáıkesinshe 5,7% jáne 4,1% qurady.
Qyzmet ınflıasııasynyń qalypty ósýiniń negizgi faktory tótenshe jaǵdaı kezeńinde retteletin kommýnaldyq qyzmetter tarıfteriniń ýaqytsha tómendeýi, sondaı-aq áýe kóligi men týrıstik qyzmetter baǵalarynyń tómendeýi boldy.
Sonymen qatar, sońǵy aılarda retteletin kommýnaldyq qyzmetterge tarıfterdiń ósýi jedeldeýde. 2020 jylǵy qarashada qoqys shyǵarý qyzmetteri (20,5% deıin), elektr energııasy (6,6% deıin) boıynsha jyldyq ınflıasııanyń jedeldeýi baıqaldy.
«Koronavırýstyq daǵdarys kezindegi ınflıasııalyq prosesterdiń jedeldeýin tejeýge úkimettiń tótenshe jaǵdaılar kezinde keıbir taýarlyq zattardyń eksportyn shekteý, birqatar áleýmettik mańyzdy azyq-túlik taýarlaryna shekti baǵalardy belgileý jáne osy taýarlar tobyna QQS-ty ýaqytsha tómendetý jónindegi sharalary yqpal etti», dedi Ulttyq bank.
Buǵan deıin Ulttyq bank keıbir eski banknottardy aıyrbastaýdy qaıta bastaǵany týraly habarlanǵan bolatyn. Sebebi keıbir azamattar sol sebepti eski banknotalardy ýaqytynda aıyrbastaı almady. 2021 jyldyń 1 aqpanynan keıin bul banknottardy aýystyrý múmkin bolmaıdy.