QR Ulttyq bankiniń tólem balansy departamentiniń dırektory Azat О́skenbaev Qazaqstannyń syrtqy qaryzynyń jaǵdaıy týraly aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz
Bul IJО́-ge shaqqanda 90,7 paıyz.
Azat О́skenbaevtyń aıtýynsha bul qaryz bıýdjettiń nemese halyqtyń qarajaty esebinen tólenbeıdi, óıtkeni syrtqy boryshtyń shamamen 80%-y memleket te, qarapaıym azamattar da jaýap bermeıtin jeke uıymdardyń mindettemelerine tıesili.
«Memlekettik syrtqy qaryz el boryshynyń bar joǵy 8,2%-yn nemese 13,2 mlrd dollar, al kvazımemlekettik sektordyń syrtqy qaryzy – 12,5% nemese 20,1 mlrd dollardy quraıdy. Bul jalpy IJО́-ge shaqqanda 18,8% jáne halyqaralyq tájirıbege sáıkes, qaýipsiz deńgeıge jatady», deıdi Azat О́skenbaev.
UB málimetinshe Qazaqstannyń tikeleı jáne shartty syrtqy mindettemeleri sońǵy úsh jyl ishinde kvazımemlekettik sektor uıymdarynyń syrtqy boryshyn óteý esebinen 6,2 mlrd dollar nemese 15,7%-ǵa azaıyp, 2020 jyldyń 1 qazanynda 33,3 mlrd dollardy quraǵan.
Eldiń syrtqy qaryzynyń qurylymynda eń kóp bólikti jeke sektordyń fırmaaralyq bereshegi alyp otyr. Onyń kólemi 101,3 mlrd dollar nemese 62,9%. Bul somanyń mańyzdy bóligi sheteldikterdiń qatysy bar úsh iri joba – Qashaǵanǵa jáne TShO men Qarashyǵanaqqa tıesili. Mundaı jobalardy iske asyrý úshin sheteldik ınvestorlar Qazaqstanda tirkelgen óz tobynyń kompanııalaryn qarjylandyrady. Halyqaralyq ádisnamaǵa sáıkes, osyndaı ınvestısııalar da eldiń syrtqy qaryzy bolyp sanalady.
Azat О́skenbaevtyń aıtýynsha Qazaqstannyń syrtqy qaryzyna Úkimet pen Ulttyq Bank tarapynan turaqty túrde monıtorıng jasalady jáne baqylaýda. Jańa bıýdjettik saıasat tujyrymdamasymen jáne Ulttyq qor qarajattaryn qalyptastyrý men qoldaný tujyrymdamasymen eldiń boryshtyq turaqtylyǵyn anyqtaıtyn ındıkatorlar bar. Ol boıynsha memlekettik jáne kvazımemlekettik boryshtyń ara-qatynasy – IJО́-niń 60%-nan aspaýǵa tıis.
Al eldiń syrtqy boryshynyń ara-qatynasy – IJО́-niń 100%-nan aspaýy kerek. Úkimet pen kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń syrtqy qaryzynyń kólemi – Ulttyq qordaǵy valıýtalyq aktıvterdiń jalpy mólsherinen aspaıdy. Osy úsh kórsetkish boıynsha deńgeı óz qalpynda. Sonymen qatar syrtqy borysh – bul mindetti túrde ekonomıkaǵa jáne eldiń halqyna salynatyn júkteme emes.
Syrtqy mindettemeler olardy rasıonaldy túrde óteýge múmkindik bar bolǵan kezde ınvestısııalardyń qosymsha kózi bolyp tabylady.
«Syrttan qarjy tartý – jańa tehnologııalar aǵynyn qamtamasyz etedi, jańa jumys oryndary paıda bolady, tikeleı salyq túsimderin qamtamasyz etedi, álemdik óndiristik tizbekterge ıntegrasııalanýǵa jáne ótkizý naryqtaryn keńeıtýge septigin tıgizedi», deıdi Azat О́skenbaev.