Qorshaǵan orta qamy qoǵamǵa ortaq

Sońǵy jyldary elimizdi álem­­degi ekologııalyq saıasatty júıeli júrgizetin memleketter qataryna qosý talaby qoǵamnyń kóńilinen shyǵyp otyr. Memleket basshysy Qasym-Jomart To­qaev tabıǵatty qorǵaýdy mem­le­kettegi eń mańyzdy ister qa­ta­ryna jatqyzyp, elimizde eko­belsendiler qyzmeti qarqyn ala tústi.

Árıne, qorshaǵan ortany qor­ǵaý qaı óńir úshin de mańyzdy. Onyń mysalyn alystan izdeýdiń keregi joq. Ásirese aıdyny kepken Aral, oǵan ilese tartylyp ketken júzdegen kól, jyl saıyn arnasy tómendep kele jatqan Syrdarııa syrboıylyqtar úshin tabıǵattyń quny men qadirin sezdirip turǵandaı.

Qyzylorda oblysy boıyn­sha ekologııa departamenti ma­man­darynyń málimetinshe, ót­ken jyly qorshaǵan ortany qor­ǵaý salasynda 41 sýbektige ba­qy­laý jasalǵan. Onyń 18-i pro­fılaktıkalyq shara bolsa, 23 márte jospardan tys tek­serý júrgizildi. Baqylaý qory­tyn­dysynda ekologııalyq zańnama talaptaryn buzýdyń 96 faktisi anyqtalyp, kemshilikterdi joıý úshin tıisti nusqama berildi.

Ekologııalyq kodeks talaptaryn óreskel buza otyryp sha­rýashylyq qyzmetin júzege asyr­ǵan zańdy tulǵalarǵa qa­tysty sotqa talap-aryzdar jol­danyp, sot sheshimi negizinde kem­shi­lik­terdi joıǵansha 4 nysannyń qyz­meti ýaqytsha toqtatyldy.

Memlekettik ekologııalyq ba­­qylaý barysynda qorshaǵan or­taǵa keltirilgen zalaldy óndirý úshin tabıǵat paıdalanýshylar­ǵa 753,6 mln teńge kóleminde 22 nusqama berilip, 21 nusqama bo­ıynsha 181,2 mln teńge memleket paıdasyna óndirildi. Ekologııaǵa keltirgen zalaly 572,4 mln teńge dep baǵalanyp otyrǵan taǵy bir kásiporynnyń isi sotta qaralyp jatyr.

Oblys kóleminde «Zańsyz ka­­rerlerdi anyqtaý, zertteý, mo­nı­torıng jumystaryn júrgi­zý, tıisti sharalardy qabyldaý úshin quqyq qorǵaý jáne múddeli memlekettik organdardyń birles­ken is-qımyldary» baǵdar joly qabyldanǵan. Osynyń aıasynda departament jer qoınaýyn zańsyz paıdalanýdyń jolyn kesý baǵytynda aýqymdy jumys atqarýda.

Osy baǵytta byltyr aımaq­ta keń taralǵan paıdaly qaz­ba­lardy óz betinshe zańsyz ón­dirý derekterin anyqtaý úshin júr­gizilgen reıdtik is-sharalarda 10 zań buzýshylyq anyqtalyp, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 139-babyna sáı­kes ákimshilik is qozǵaldy. Keń taralǵan paıdaly qazbalardy zańsyz óndirý kezinde paıda bol­ǵan oryndardy tehnıkalyq jáne tehnologııalyq is-sharalar arqyly qaıta qalpyna keltirý jumystary júrgizilýde.

О́ńir úshin ózekti bir másele – qatty qaldyqtardyń suryptalyp, óńdelýi. Elimizdiń «Jasyl eko­­no­mıkaǵa kóshý jónindegi» tujy­rymdamasyna sáıkes 2030 jylǵa qaraı bul baǵyttaǵy is 40 paıyzǵa deıin jetýi kerek.

– Oblysta munymen turaq­ty túrde 3 kásiporyn aınalysyp otyr. «Ibraıhan ı K LTD» JShS qala irgesindegi qoqys polı­gonynda jınaqtalǵan shyny, plas­tık, mata, qurylys, tamaq qal­dyqtaryn suryptaýmen aınalysady. Al Smart Rubber serik­testigi avtokólikterdiń jaramsyz dóńgelekterin qaıta óńdep, tamshylatyp sýarýǵa ar­nal­ǵan tútikter óndirýde. Quramynda sy­nap bar jaramsyz shamdardy zalalsyzdandyrýdy «Eko-N Servıs» JShS qolǵa aldy, – deı­di departament basshysynyń min­detin atqarýshy Nurjan О́mir­serikuly.

Ekologter paıdaly qazbalar­dy zańsyz óndirýshilermen, qor­shaǵan orta zańdylyǵyn buz­ǵandarmen kúreste elektrondy qor­ǵaý sharalarynyń tıimdiligin aıtady. Byltyr geoportal júıesi boıynsha áýeden jasalǵan monıtorıng arqyly Qyzylorda qalasynyń mańaıyndaǵy radıý­sy 50 shaqyrymdyq aýmaqtan ruqsatsyz qoqys tógilgen 136 oryn anyqtalyp, onyń 131-i jo­ıyldy.

Oblysta 145 polıgonǵa jer ýchaskesi belgilenip berilgenimen, onyń jeteýi ǵana talapqa saı bolyp otyr.

Byltyr Ekologııa, geolo­gııa jáne tabıǵı resýrstar mınıs­trligi men oblys ákimdigi birlese otyryp, Aımaqtyń ekologııalyq máselelerin keshendi sheshý jó­nindegi jol kartasyn bekitken edi. Onda turaqty kózderden at­mosferaǵa lastaýshy zattar emıs­sııasyn qysqartý, jyljymaly kózderden atmosferalyq aýaǵa lastaǵysh zattardyń shy­ǵa­ryndylaryn azaıtý, sý resýrs­taryn retteý, «Jasyl bel­deýdi» damytý, kógaldandyrý já­ne kórkeıtý, qorshaǵan orta jaı-kúıine monıtorıng jasaý sekildi mańyzdy máseleler top­tas­tyrylǵan. О́tken jylǵa belgi­lengen 6 sharanyń beseýi, bıylǵy is-sharalardyń bireýi tolyǵymen oryndaldy.