«Adaldyq alańy» – Egemen Qazaqstan gazeti men Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń birlesken jobasynan týyndaǵan jańa aıdar. Aldaǵy ýaqytta basylym betinen jemqorlyqqa qatysty derekter der kezinde jarııalanyp, oqyrman qaýym indetke qarsy kúreste qolǵa alynǵan tyń tásilder týraly aqparattarmen alǵashqylardyń biri bolyp tanysa alady. Sondaı-aq agenttiktiń AntikorLive, «Parasat joly» jobalary aıasynda jasalǵan keleli kezdesýleri, súbeli suhbattary, qoǵamdaǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy quqyqtyq sana men mádenıetti qalyptastyrý taqyrybynda órbigen ashyq dıalogtar da «Adaldyq alańynyń» basty taqyrybyna aınalady. Jańa aıdardyń alǵashqy jarııalanymyn Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń apparat jıynynda talqylanǵan máselelerge arnap otyrmyz. Jıynda qurylǵanyna bir aı bolǵan Jemqorlyqqa qarsy jobalar boıynsha basqarýshy komıtettiń jumys nátıjeleri jan-jaqty sóz boldy.
Quzyrly organdardan qoldaý kóp
Jobalyq qyzmetti júıelendirýge qatysty naqty usynystaryn jetkizgen komıtet jetekshisi Janar Taıjanova elge keńinen taralǵan birqatar jobaǵa jeke-jeke toqtaldy. Al jıynǵa qatysýshylardyń talqysyna túsken ózekti máseleniń ishinde buqarany arnaıy jobalar týraly aqparattandyrý máselesi de bar.
Jyl basynda iske qosylǵan «Adaldyq alańy» aýqymdy jobasyna qazirgi tańda quzyrly mekemeler de qyzý qoldaý bildirýde. Búginde 17 jergilikti jáne 18 atqarýshy organ men «Samuryq Qazyna» AQ-da jobalyq keńseler qurylyp, óz jumystaryn bastap ketken. Janar Taıjanovanyń málimdeýinshe, qazirgi kúni elimizde agenttiktiń muryndyq bolýymen «Adaldyq alańynan» bólek taǵy 10 joba iske asyrylýda. Aldaǵy ýaqytta osy jalpy jobalyq qyzmetterdi bir júıege keltirý maqsaty tur. Bul baǵytta agenttik barlyq jobany bir aýqymdy baǵdarlamaǵa biriktirip, ulttyq joba sheńberinde qarastyrýdy qolǵa almaq.
Sapaly kommýnıkasııa ornatý – jobalyq basqarýdaǵy eń mańyzdy qadamnyń biri. Apparat jıynynda osy másele qyzý talqylandy. Sebebi óńirlik keńselerde bul másele oń sheshimin tapqanymen, mınıstrlikter arasynda jáne ortalyq pen jergilikti atqarýshy organdar deńgeıinde baılanys áli de álsiz. «Aımaq – sala – joba» úshjaqty áriptestik qaǵıdatyn usynǵan komıtet jetekshisi ortalyq deńgeıdegi jobalyq keńseler men óńirlik keńseler arasyndaǵy kommýnıkasııalardy tájirıbe almasý arqyly nyǵaıtýǵa bolatynyn jetkizdi.
Agenttikte kelip túsken usynys-pikirlerdi, suraqtardy tez jáne sapaly túrde qarastyrý maqsatynda júıeli kezdesýler uıymdastyrý kózdelip otyr. «Osy maqsatta naýryz aıynan bastap kún saıyn bir óńirlik jáne bir salalyq jobalyq keńsemen jarty saǵattyq kezdesýlerdi bastaýdy qolǵa aldyq. Mundaı basqosýlarǵa mindetti túrde joba kýratorlary, ıaǵnı oblys ákiminiń orynbasarlary men vıse-mınıstrler nemese apparat basshysy jáne jobalyq top tolyq quramda qatysýy qajet. О́z kezeginde ár kýrator osyndaı kezdesýlerdi aýdan ákimderimen uıymdastyryp, ár mekeme basshysy kúnine joq degende 15-20 mınýt ýaqytyn sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasatqa bólip otyrsa, qolǵa alǵan jumystardyń nátıjesine jetýimiz ábden múmkin», degen Janar Taıjanova sybaılas jemqorlyqqa qarsy jobalardy iske asyrý máseleleri boıynsha aýmaqtyq departamentter basshylary men aımaqtyq baǵdarlama kýratorlarynyń jumys kestesin usynys retinde naqty mysalmen kórsetip ótti.
Buqaramen berik baılanys kerek
Halyqpen jumys isteý, el-jurtqa jobaǵa qatysty aqparatty tolyq jáne ýaqtyly jetkizý. Apparat jıynynda sóz bolǵan mańyzdy máseleniń biri – osy. Agenttik ókilderi bul baǵytta kommýnıkasııalyq jospar quryp, onyń naqty oryndalýyn qadaǵalaýdy usynsa, jıynǵa qatysýshylar qarapaıym halyqpen baılanys ornatýdyń ýaqyt tezinen ótken tásilderin qaıta jańǵyrtý qajet dedi.
Máselen, jıynda sóz alǵan «Parasat joly» ortalyǵynyń basshysy, qoǵam qaıratkeri Sádibek Túgel «Adaldyq alańynyń» halyqtyń, sonyń ishinde zııaly qaýymnyń qyzý qoldaýyna ıe bolyp otyrǵanyn jetkizdi. «Adaldyq alańy» – jemqorlyqqa buryn-sońdy bolmaǵan joıqyn soqqy. Qazirgi tańda bul bastama jalpyulttyq sıpatqa ıe bolyp keledi. Biz óz kezegimizde bul jobaǵa aqyn-jazýshylardy kóptep qatystyrýdamyz. Alaıda jobany odan ári jetildirý úshin bizge aldaǵy ýaqytta qosymsha anyqtamalyq materıaldar qajet», dedi ol.
«Qazirgi tańda agenttiktiń muryndyq bolýymen iske qosylǵan 13 joba bar. Ár jobanyń ózindik kótergen júgi men jaýapkershiligi jetip artylady. Al «Parasat joly» – eki bedeldi qurylymnyń bastamasymen qolǵa alynǵan biregeı joba. Biz osy erekshelikterdi utymdy paıdalanýymyz qajet. Mundaı joba bizde buryn-sońdy bolǵan joq. Bizge ár jobanyń maqsat-muraty, mańyzy jóninde tolyqqandy aqparat beretin broshıýra qajet. Aýqymdy bastamaǵa bir kisideı qatysyp júrgenderdiń aldyńǵy qatarynda aqyn-jazýshylar tur. Al Jazýshylar odaǵynda 800 jazýshy bar. Olar – 800 álem. Sondyqtan aqyn-jazýshylardy elge, halyqtyń ortasyna jiberý qajet. Aldymen olarǵa agenttiktiń osy jobalary týraly tolyqqandy aqparat beretin tolyqqandy materıal kerek», degen jazýshy Jemqorlyqqa qarsy jobalar boıynsha basqarýshy komıtet jetekshisine taǵy bir máseleni ashyp kórsetti. Ol – sybaılas jemqorlyqty aýyzdyqtaýǵa qatysty qysqa, biraq óte maǵynaly, halyqtyń kúdigin seıiltip, kózqarasyn ózgertetin beınerolıkter daıyndaýǵa qatysty. Bul jóninde ortalyq basshysy: «Aýdıtorııa beınerolıkterdi óte jaqsy qabyldaıdy. Aınalasy 1-2 mınýttyq maǵynaly rolıkter halyqqa uzyn-sonar jasalǵan baıandamadan góri paıdalyraq. Halyq kóp jınalatyn jerlerge osyndaı sıýjetti beınerolıkterdi jıi kórsetýdiń tárbıelik máni zor. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta jemqorlyqqa tusaý bolar qysqa ári psıhologııalyq áseri mol maqsatty rolıkter túsirýdi myqtap qolǵa alǵan jón. Sebebi agenttiktiń atqaryp jatqan jumystary aýqymdy. Alaıda sol atqarylyp jatqan is-sharalardyń jartysynan kóbi qarapaıym halyqqa jetpeıdi. Eger qolǵa alynǵan osyndaı qajetti jumystar buqaraǵa jetpese, onyń paıdasy qansha?! Osy máselege erekshe kóńil bólgen durys», dedi S.Túgel.
Júıege kúıe jaqqan jazasyz qalmaıdy
Basqosý barysynda J.Taıjanova agenttik tóraǵasy Alık Shpekbaevtyń nazaryn eldik múddeden buryn qara basyn kúıttep júrgenderdiń áli de az emes ekenine aýdardy. «Qazirgi tańda qoǵam belsendileriniń barlyǵy birdeı shynaıy jumys atqaryp júr dep aıta almaımyz. Tipti keıbir joba basshylary «Adaldyq alańynyń» maqsaty men mindetin, jobanyń aýqymy men ózderiniń jeke rólin áli kúnge deıin túsinbeı, óz jeke múddesin joǵary qoıyp júrgender bar», dep máseleni ashyq jetkizdi. Bul máselege keńinen toqtalǵan Alık Shpekbaev, ókinishke qaraı, agenttiktiń atyn paıdalanyp, búkil júıege kúıe jaǵyp júrgenderdiń bar ekenin joqqa shyǵarmady. Agenttik tóraǵasynyń málimdeýinshe, sońǵy 1-2 jyldyń ishinde «qoı terisin jamylǵan» osyndaı 5 alaıaq áshkerelengen.
Agenttiktiń abyroı-bedelin betke ustap, aram oıyn iske asyryp júrgen ákkiler týraly oıyn ashyq ári ótkir bildirgen sala basshysy: «Bul – óte salmaqty másele. Qoǵamda qalyptasqan osyndaı kózqarasty túbirimen ózgertý qajet. Biz tipti kez kelgen zańsyzdyqtary úshin qatarymyzdaǵy áriptesterimizdi de qylmystyq jaýapkershilikke tartýdan taısalyp júrgen joqpyz. Muny kópshilik jaqsy biledi», dep zań aldynda bári birdeı ekenin taǵy bir eske salyp ótti. «О́tken aptada ǵana agenttik qyzmetkeriniń atyn jamylyp, alaıaqtyqpen aınalysqandardy anyqtadyq. Mundaı ákkiler de «antıkor» dese kóptiń aıylyn jııa qoıatynyn jaqsy bilip alǵan. Bul qurylymnan biraz jurttyń qaımyǵatynyn óz paıdalaryna sheship otyrǵan. Sondaı aram pıǵyldylardyń aldy jeti jylǵa deıin jaza arqalap ketti. Qatarymyzda qara basynyń qamyn ǵana oılaǵandar kóp emes, árıne. Ilýde bireý kezdeser. Biraq taǵy da qaıtalap aıtamyn – qyzmettik laýazymyn paıdalanyp, halyqtyń muń-muqtajy men múddesinen qara basynyń paıdasyn joǵary qoıǵandarǵa jaza qashanda qatal. Bul másele, ásirese, agenttiktiń jergilikti jerlerdegi konsýltatıvti-keńesshi organdaryna qatysty. Agenttiktiń aımaqtardaǵy qurylymdaryna kadr irikteýde óte muqııat bolý kerek. Erteń óz atymyzǵa kir kelmeýi úshin bul máselege úlken jaýapkershilikpen qaraǵan durys. Al qandaı da bir keleńsizdik bolsa, ol úshin eń birinshi konsýltatıvti-keńesshi organnyń jetekshisi, túptep kelgende men de jaýap beremin. Sondyqtan qatarymyzǵa kimder kelip jatyr, qandaı mamandarmen áriptes bolyp júrmiz degen suraqtarǵa tııanaqty qaraǵan jón», degen agenttik tóraǵasy jıynǵa qatysyp otyrǵan óńirlik qurylym basshylaryna júıedegi jemqorlyqqa barlyǵynyń jaýapty ekenin qatań eskertip ótti.
«Agenttiktiń abyroıyna syzat túsirmeý – osynda otyrǵan árqaısymyzdyń basty mindetimiz. Sebebi osy júıeniń mamanyna qarap ózgeler boıyn da, oıyn da túzeýi qajet», dep oıyn túıindedi agenttik tóraǵasy. Al baıandamasyn jyl basynan beri jobalyq menedjment taqyrybynda onlaın ótkizilip jatqan oqý kýrstary jónindegi aqparatpen aıaqtaǵan Janar Taıjanova belsendi qatysýshylar retinde Ádilet, Ulttyq ekonomıka, Energetıka, Mádenıet jáne sport mınıstrlikterin atap ótti. Ol sondaı-aq «barlyq jobaǵa qatysýshylar oqytýdan bólek, Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda jıi ótkizilip turatyn semınarlarǵa qatysyp, joba menedjeri sertıfıkatyn alsa, quba-qup bolar edi» degen oıyn da jetkizdi.
Sóziniń sońynda ol agenttiktiń jobalyq qyzmeti biryńǵaı júıe retinde qalyptassa, ár qazaqstandyqqa yńǵaıly jaǵdaı jasalǵan, qoljetimdi ári sapaly qyzmet alýǵa múmkindigi bar qoǵam qurýǵa bolatynyn aıtty. «Joba tolyǵymen júzege assa, elimizdegi kez kelgen memlekettik mekeme qarapaıym halyqpen keri baılanys ornatqan ashyq organǵa aınala alady. Para berý men alýǵa 100 paıyz jol berilmeıtin ýaqyt ta keledi. О́ıtkeni qazirdiń ózinde «Adaldyq alańy» jaı ǵana joba degen uǵymnyń sheńberinen shyǵyp, jalpyulttyq ıdeıaǵa aınalyp keledi», dedi ol.