Ult tarıhyndaǵy esimderi el esinde qalǵan aıaýly analarymyz ben arý qyzdarymyzdyń keler urpaqqa úlgi-ónege bolarlyq taǵylymdary hám eldik múdde jolyndaǵy ıgilikti isteri baıandalǵan eńbekter qazaq ádebıeti qorjynynda kóp emes. Osy bir súbeli taqyrypta qalam tartyp júrgen Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, jazýshy Shárbaný Beısenovanyń kezekti kitaby – «Urpaǵyna uran bolǵan analar» atty tanymdyq-kópshilik basylym oqyrmanǵa jol tartty.
Parlament Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev feısbýktegi paraǵynda jazýshy Shárbaný Beısenovanyń jańa kitaby týraly óz oıyn bildirdi. Onda bylaı delingen:
«Anam, jazýshy Shárbaný Beısenovanyń «Uly dala arýlary» degen serııamen jaryq kórgen eńbekteri kópshilikke belgili. Osyǵan deıin «Súıinbıke», «Bozoq arýy» atty týyndylary basylyp shyqqan edi. Búgin atalǵan serııa aıasynda «Urpaǵyna uran bolǵan analar» atty úshinshi kitap qalyń oqyrmanǵa jol tartty.
Bul eńbekte tarıhymyzda esimderi erekshe atalatyn aıaýly analarymyz ben arý qyzdarymyzdyń ultqa úlgi, urpaqqa ónege bolatyn taǵylymdary jáne eldik múdde jolyndaǵy ıgilikti isteri keńinen qamtylyp jazylǵan.
Kitaptyń alǵysózinde aıtylǵandaı, «Uly dala arýlary» serııasymen jazylǵan eńbekterde tarıhymyzdaǵy ańyz da abyz analarymyzdyń bári qamtylmaǵany anyq. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta bul baǵyttaǵy jumystar áli de jalǵasady dep senemiz. О́ıtkeni mundaı týyndylar – ult shejiresinen syr shertetin tarıh qana emes, jas býynǵa aıtar ósıeti mol qymbat qazyna. Qazirgideı aqparattar zamanynda ulttyq qundylyqtarymyzdy dáripteý turǵysynan da utymdy dúnıe ekeni sózsiz.
Asyl tekti ázız analarymyz jaıyndaǵy jańa kitaptyń oqyrmany kóp bolsyn».
Al ult rýhanııatyndaǵy asyl analardyń róli talqylanǵan jıynǵa Parlament Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaevpen qatar, Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Nurǵısa Dáýeshov, Májilis depýtaty, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Saýytbek Abdrahmanov, belgili jazýshy Álibek Asqar, Senat depýtaty Lázzat Súleımen, Bilim jáne ǵylym komıtetiniń basshysy Janna Qurmanǵalıeva, jazýshy, ǵalym, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Tursyn Jurtbaı, kórnekti jýrnalıst Janbolat Aýpbaev, t.b. elordalyq zııaly qaýym ókilderi qatysyp, jańa jınaqtyń tusaýkeser rásimin ótkizdi.
«Urpaǵyna uran bolǵan analar» – «Uly dala arýlary» serııasynyń úshinshi kitaby (qurastyrǵandar – Sh.Beısenova men J.Áskerbekqyzy). Budan buryn «Súıinbıke – uly dala arýy», «Bozoq arýy» atty eki kitap jaryq kórgen bolatyn. Jańa jınaq úsh bólimnen turady: «Asyl tekti áziz analar» atty I bólimde Shyńǵys hannyń jary bolǵan Bórte hanymnan bastap, ejelgi zamandardaǵy on ananyń ómiri baıandalǵan. Atap ótsek, Aqsulý – Álpesh ana, Nurıla (Domalaq) ana, Bolǵan ana, Juban ana, Rábı Sultan begim, Jaǵan bıke hanym, Bopaı hanym, t.b. Al «Esimi rý-taıpa ataýyna shyqqan analar» atty II bólim taıpa kósemderi bolǵan – Qyzaı ana, Muryn ana, Abaq ana, Tasbıke, Táttibıke sekildi jeti anaǵa arnalady. «El jadyndaǵy ańyz analar» atty III bólimde el arasynda esimderi ańyzǵa aınalǵan – Qarqabat ana, Maraý, Jupar, Sylandy, Daraboz, Qoısana analar, Qalamqas apa, Bopaı hansha, Aıǵanym ana, Zere áje týraly 12 jazba toptastyrylyp, kitapqa barlyǵy halqymyzdyń 29 áziz anasy týraly áńgime enip otyr.
Jıynda S.Abdrahmanov atalǵan eńbektiń negizgi rýhy – anaǵa degen qurmet ekenin atap ótti. «Qazaqqa Abaıdaı tulǵany syılaǵan Uljan anany alsaq, Arqanyń sińirli atasy Qarakesekten shyqqan Shansharlardyń aıtqyshtyǵy men sheshendigi Abaıǵa qondy. Iаǵnı Abaı ulylyǵynda tekti analardan sińgen qasıet kóp. Bunyń ózi adam boıyndaǵy asyl qasıetter anadan darıtynyn kórsetedi. Máselen, myna kitaptaǵy Qyzaı ana týraly áńgimeniń ózi qandaı móldir. Menińshe, jınaqtaǵy ár ana týraly baıandarda bolashaq povesterdiń ıdeıa-taqyryptary jatyr», dedi.
Al L.Súleımen: «Jınaqta qalmaq analardy qosqanda otyzdan asa áıel-tulǵalar ómiri sýrettelgen. Oqyp otyryp, osy analarǵa ortaq qasıet qandaı dep oıladym. Sondaǵy qazaq analarynyń negizgi qasıeti – «Yrys baqqan – daý baqpas» degen ataly sózge keledi. Iаǵnı oshaq basy – otbasy birliginen bastap, aýyl, rý, el birliginiń jaıyn oılaý. Ultty saqtaǵan ulaǵatty analardyń ómir tarıhyndaǵy shashyrap júrgen túrli derekterdi jınap, júıeleý – úlken eńbek», deı kele, bul kitaptyń qazirgi jahandaný kezeńinde qazaq qyzdaryn, qazaq áıelderin tárbıeleıtin rýhanı qural ekenin aıtty.
Jazýshy Shárbaný Beısenova qalam terbegen áıel-ana taqyryby – máńgilik taqyryp. Bul týraly T.Jurtbaı áńgimeledi. «Qolymyzǵa tıgen jańa jınaq – eshqashan aıaqtalmaıtyn hám qasıetti taqyryp. Avtor júzge kelse de, qalamynyń ushynda bir tamshy jazylmaǵan qazaq áıeliniń taǵdyry turady. Al kitap mazmunyna kelsek, el tarıhynda bir ózinen bir qaýym el taraǵan analar bar. Máselen, Muryn anadan toǵyz bolys, Maqta anadan segiz bolys Baıjigit taraǵan. Qazirgi Tarbaǵataı, Aqjar, Aqsýattyń jartysy, Aqjar, Maqanshy túgel osy Muryn ananyń eli. Ol kezdegi toǵyz bolys degeniń – kishigirim bir memleketke teń. Aıpara degen myqty áıel bolǵan. Búkil tobyqtynyń anasy. Eger Aıpara qalmaqtarǵa baryp, ólgen túıeniń astyna balalaryn tyǵyp, Jandos pen Jigitekti alyp ketpegende, Tobyqty qaıdan shyǵar edi?.. Tobyqty joq bolsa, Qunanbaı men Abaı da týmas edi. Al Abaı týmasa, qazaq ne bolar edi?..» dedi ol.
Jıyn barysynda N.Dáýeshov avtorǵa mınıstrdiń Alǵys hatyn tapsyryp, atalǵan jobanyń jalǵasyn tabýyna barynsha qoldaý kórsetetinin jetkizdi.
Senat Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev is-sharany uıymdastyrǵan Jazýshylar odaǵy Nur-Sultan qalalyq fılıalynyń dırektory Dáýletkereı Kápulyna, «Folıant» baspasynyń dırektory Nurlan Isabekovke jáne jıynǵa qatysqan barsha zııaly qaýymǵa alǵys bildirdi.
Aıta keteıik, jańa jınaq «Folıant» baspasynan júz danamen jaryq kórip otyr. Aldaǵy ýaqytta tıraj sany kóbeıip, qaıta basylýy múmkin.