Bul jaıynda Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov Facebook paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
«Dıssertasııalyq keńesterdiń quramy halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp jasaqtalady. Doktoranttyń zertteý taqyryptary áralýan bolǵandyqtan, dıssertasııalyq keńes músheleriniń jartysy ýaqytsha taǵaıyndalatyn bolady. Endi keńes músheleri, qorǵaý qorytyndysy boıynsha dıssertasııalyq keńes PhD dárejesin berý (1), PhD dárejesin bermeý (2), dıssertasııany qaıta qorǵaýǵa jiberý (3) nemese doktorant jumysyn pysyqtaýǵa jiberý (4) syndy sheshim qabyldaı alady», dedi ol.
Buǵan deıin keńes músheleri tek eki sheshimniń bireýin qabyldap kelgen.
«Buǵan qosa, endi daýys berýge resmı resenzentter de qatysatyn bolady», dedi Ashat Aımaǵambetov
«Dıssertasııalyq keńesterdiń jumysyna qatysty normatıvtik-quqyqtyq aktilerge tıisti túzetýler engizildi. Bul – ǵalymdar men sarapshylardyń qatysýymen bir jyldan astam ýaqyt boıy júrgizilgen jumystyń nátıjesi.
О́zgeristerge toqtalmas buryn, ǵalymdar buǵan deıin kótergen máseleler týraly aıtyp bereıin. Birinshiden, dıssertasııalyq keńes pen resmı resenzentterdiń jaýapkershiligine qatysty máseleler jıi qozǵalatyn. Máselen, dıssertasııalyq keńes úsh jylǵa ári turaqty múshelerden bekitiletin. Keńes músheleri qatarynda ǵylymı jumystyń taqyryby men mazmunyn jan-jaqty meńgergen maman bolmasa da, jazylǵan dıssertasııaǵa qatysty sheshim qabyldaıtyn. Desek te, ǵylymı jumystardy qorǵaý kóbinese oń nátıjemen aıaqtalyp jatady. Resenzııa kezinde jumystyń keri qaıtarylýy – qalypty jaǵdaı emes. Ulttyq joǵary oqý oryndarynda sońǵy eki jyl ishinde mundaı kórsetkish múldem tirkelmegen dep aıtýǵa bolady. Mysaly ulttyq ýnıversıtetterdegi dıssertasııalyq keńester 2019 jáne 2020 jyldary 266 jumysty qarastyryp, onyń tek ekeýin ótkizbeı qoıǵan. Aıta keterligi, Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý komıteti sońǵy on jyl ishinde 142 doktorantqa ǵylymı dáreje berýden bas tartqan, ıaǵnı olardyń dıssertasııalyq jumysy JOO qabyrǵasynda qorǵalsa da, kóńil kónshitpegen. Halyqaralyq tájirıbege zer salsaq, shetelde dıssertasııalyq keńes árbir ǵylymı jumys boıynsha qurylady jáne negizgi talqylaýlardy sol keńes júrgizedi. Keńes músheleri men resmı resenzentterdiń bedeli de joǵary, olar dıssertasııany qarastyrý barysynda tek túpkilikti sheshim ǵana emes, aralyq sheshimderdi de qabyldaı alady. Kelesi másele. Doktorant dıssertasııany qorǵaý aldynda kóp ýaqytty talap etetin kúrdeli prosedýralardy oryndaýǵa májbúr. Dıssertasııasyn qorǵaý úshin doktorant ártúrli ǵylymı semınarlar men saraptamalyq komıssııalardyń qosymsha talqylaýlaryna qatysýy kerek. Sondaı-aq olar resenzentterdi izdeýmen, dıssertasııany qorǵaý prosedýrasyn uıymdastyrýmen aınalysady. Tipti, keıde ǵylymı keńesshiler men resenzentterdiń pikirlerin doktoranttyń ózi jazatyn mysaldar da bar. Bul máseleler eskerildi. Endi normatıvtik qujattarǵa engizilgen oń ózgerister týraly aıtaıyn. 1. Endi dıssertasııalyq keńesterdiń quramy halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp jasaqtalady. Doktoranttyń zertteý taqyryptary áralýan bolǵandyqtan, dıssertasııalyq keńes músheleriniń jartysy ýaqytsha taǵaıyndalatyn bolady.
Endi keńes músheleri, qorǵaý qorytyndysy boıynsha dıssertasııalyq keńes PhD dárejesin berý (1), PhD dárejesin bermeý (2), dıssertasııany qaıta qorǵaýǵa jiberý (3) nemese doktorant jumysyn pysyqtaýǵa jiberý (4) syndy sheshim qabyldaı alady.
Buǵan deıin keńes músheleri tek eki sheshimniń bireýin qabyldaıtyn edi. Buǵan qosa, endi daýys berýge resmı resenzentter de qatysatyn bolady. 2. Doktoranttar zertteý jumystaryn júrgizý barysynda jarııalaýy tıis ǵylymı maqalalardyń sany 7-den 4-ke deıin qysqarǵanyn bilesizder. Al bir nemese eki ǵylymı maqalasy reıtıngi óte joǵary, bedeldi jýrnaldarda jaryqqa shyqqan bolsa, doktorant dıssertasııasyn qorǵaýǵa múmkindik alady. Bul sanǵa emes, sapaǵa baǵyttalǵan ózgeris ótken jyly engizilgen bolatyn. Bıyldan bastap, keıbir doktoranttar dıssertasııalyq jumysty jazbaı-aq ǵylymı ataqty qorǵaı alatyn bolady. Ol úshin doktorant bedeli myqty basylymda bir aýqymdy sholý jáne Q1-Q2 WoS tizilimindegi jýrnaldarda kem degende eki ǵylymı maqalasyn avtor retinde jáne korrespondensııa avtory retinde jaryqqa shyǵarýy kerek. Bul ǵylymı zertteý jumystarynyń nátıjesi men sapasyna qandaı da bir nuqsan keltirmeı-aq zertteý júrgizý múmkindikterin edáýir keńeıtedi. Mundaı tájirıbe kóptegen sheteldik joǵary oqý oryndarynda burynnan qoldanylyp keledi. Degenmen, bul balama ádis retinde paıdalanylady. Doktorant burynǵydaı óz qalaýy boıynsha dástúrli túrde dıssertasııa jazyp, zertteý jumystaryn qorǵaı alady. 3. Ǵylymı jumysty qorǵaý prosedýrasy ınternet jelisi arqyly tikeleı efırde júrgiziledi. Iаǵnı dıssertasııany qorǵaý rásimi tolyǵymen ashyq formatta ótedi. Endigi kezekte ǵylymı jáne akademııalyq qaýymdastyqty belsendi bolýǵa shaqyramyn. Endi kez-kelgen ǵylymı zertteýlermen tanysyp, doktoranttardyń jumysyna ashyq pikir qaldyra alasyzdar. 4. Doktoranttyń dıssertasııasy tolyq daıyn bolǵan kezde kafedranyń keńeıtilgen otyrysynda ǵylymı jumys bir ret talqylaýdan ótedi.
Negizgi talqylaý jumystary dıssertasııany qorǵaý kezinde júrgiziledi. Osylaısha qorǵaý sapasy jaqsaryp, dıssertasııalyq keńesterdiń jaýapkershiligi artady. 5. Erekshe mártebesi bar joǵary oqý oryndary úshinshi jyl qatarynan PhD dárejesin ózderi taǵaıyndap, jeke úlgidegi dıplomdar berip jatyr. Endi ulttyq joǵary oqý oryndary doktoranttardyń jarııalanymdaryna óz sheshimderi boıynsha, qosymsha, joǵary talaptar qoıa alady. 6. Endi el azamattary dıssertasııany onlaın formatta qorǵaı alady. Bul – álem boıynsha keńinen paıdalanylyp jatqan tájirıbe. Pandemııa kezinde Kalıfornııadaǵy Berklı ýnıversıteti, Oksford, Kembrıdj, Garvard, Sıngapýr Ulttyq ýnıversıteti jáne basqa da oqý oryndary alǵashqylardyń biri bolyp dıssertasııany qorǵaýdy onlaın formatta ótkizgen edi. Bul ózgeristerge deıin bolǵan qosymsha talaptardy esterińizge salyp óteıin.
О́tken jyly joǵary oqý oryndaryndaǵy akademııalyq adaldyqtyń negizgi qaǵıdattary normatıvtik qujattarda bekitilgen bolatyn. Jarııalanymdarǵa qoıylatyn talaptar kúsheıtildi.
Sákesinshe otandyq ǵylymı jýrnaldar da kontent sapasyna erekshe nazar aýdara bastady. Bul sheshim byltyr sáýir aıynda qabyldanǵanymen, jýrnaldarǵa qoıylatyn jańa talaptar 2021 jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine endi. Iаǵnı, baspalarǵa óz jýrnaldaryn jańa sapaly talaptarǵa beıimdeı alýy úshin jetkilikti ýaqyt berildi. Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý Komıteti qabyldaǵan basylymdarynyń jańa tizilimine 31 jýrnal kirdi. Bul jýrnaldardyń qatary áli de artatyn bolady. Qoryta aıtqanda, engizilgen jańa ózgerister dıssertasııany qorǵaý jáne dıssertasııalyq keńes qyzmetine qatysty túrli aspektilerdi qamtydy. Qabyldanǵan basqa da ózgeristermen qatar bul jańashyldyqtar dıssertasııalyq keńester jumysynyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, ǵylymı zertteýlerdiń sapasyn arttyrýǵa negiz bolady dep senemin», delingen jazbada.