Ulttyq banktiń monetarlyq operasııalar departamentiniń dırektory Nurjan Týrsýnhanov syrtqy jáne ishki naryqtardaǵy oqıǵalar teńgeniń álsireýine áseri bary týraly aıtyp berdi, dep jazady Egemen.kz.
7 sáýirdegi bırjalyq saýda-sattyqta ulttyq valıýta aldyńǵy kúngi ortasha saýda baǵamynan 0,37%-ǵa álsireı otyryp, bir dollarǵa 430,80 - 430,85 teńge aralyǵynda saýdalanady. 30 naýryz ben 7 sáýir aralyǵynda ulttyq valıýtanyń baǵamy 6,8 teńgege nemese 1,6% tómendedi.
Qazaqstandyq valıýtanyń álsireýi syrtqy jáne ishki faktorlardyń áser etýi aıasynda júrýde, bul jolǵy ózgeristerge munaı baǵasy men Reseı rýbliniń dınamıkasy sebep bolyp otyr.
О́tken aptanyń basynan bastap Brent markaly munaı baǵasy 4,1% tómendedi. Teńgerimsizdik táýekelderi munaı naryǵynda saqtalady, bul birqatar eýropalyq elderde karantındik shekteýlerdi kúsheıtý jaǵdaıynda usynystyń suranystan asyp ketýine baılanysty. Germanııada, Avstrııada jáne Fransııada kúrdeli epıdemıologııalyq jaǵdaı qalyptasýda, onda aýrýhanaǵa jatqyzylǵan adamdar sany tez ósýde.
Munaıdyń qubylmalylyǵy alıansqa múshe elder aldaǵy 3 aıda óndiris kvotasyn táýligine 1,15 mıllıon barrelge kóbeıtý týraly sheshim qabyldaǵan 1 sáýirdegi otyrystan keıingi OPEK + sheshiminen keıin kúsheıe tústi. Sonymen qatar, Saýd Arabııasy óz erkimen táýligine 1 mıllıon barrelge óndiristi qysqartýdan bas tartty. Iranǵa salynǵan sanksııalardyń yqtımal alynyp tastalýy, sodan keıin naryqqa usynystyń ulǵaıýy jáne AQSh-tyń taqtatas sektoryndaǵy burǵylaý qondyrǵylarynyń sanynyń artýy da munaı baǵasyna qysym jasaýda.
Geosaıası jáne sanksııalyq táýekelderdiń ósýi jáne sheteldik ınvestorlardyń rýbldik oblıgasııalardan qashýynyń jalǵasýy jaǵdaıynda ımport boıynsha negizgi saýda seriktesi - Reseı rýbliniń aıyrbas baǵamynyń kúrt álsireýi teńgege qysymnyń qosymsha faktory boldy. Rýbl damýshy naryqtaǵy valıýtalar arasyndaǵy eń nashar kórsetkishti kórsetip otyr, ótken jyldyń qarashasynan beri alǵash ret dollar úshin 78-den asty. О́tken táýlikte rýbldiń aıtarlyqtaı álsireýi Ýkraınanyń ońtústik-shyǵysyndaǵy jaǵdaıdyń shıelenisýi aıasynda oryn aldy. Nátıjesinde ótken aptanyń basynan bastap Reseı rýbli shamamen 3%-ǵa arzandady.
Reseıdiń memlekettik oblıgasııalaryndaǵy rezıdent emesterdiń úlesi 2015 jyldyń tamyz aıynan bastap alǵash ret 20%-dan tómendedi, bul sanksııalar qaterine baılanysty sheteldik ınvestorlardyń jańa shyǵarylymdarǵa qatyspaýymen baılanysty. Sonymen birge, RF Qarjy mınıstrligi bıýdjettik ereje sheńberinde shetel valıýtasyn satyp alý kólemin aǵymdaǵy jyly maksımaldy kólemge deıin kóbeıtedi. 7 sáýirden 7 mamyrǵa deıingi aralyqta bıýdjettik ereje sheńberinde shetel valıýtasyn satyp alýǵa 185,7 mıllıard rýbl bólý josparlanyp otyr, bul 2,4 mıllıard dollarǵa teń bolady.
Jalpy alǵanda, damýshy elderdiń valıýtalaryna AQSh memlekettik baǵaly qaǵazdarynyń kiristiliginiń ósýine jáne epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń nasharlaýyna baılanysty belgisizdiktiń artýyna baılanysty qysym jalǵasýda. Sonymen qatar, jedel damyp kele jatqan ınflıasııa men jekelegen damýshy elder úshin erekshe kúızelisterdi kútý aqsha-nesıe saıasatynyń jumsartý sıkliniń aıaqtalýyna ákeledi.
Syrtqy faktorlarmen birge teńge baǵamyna qysym jasaýǵa yqpal etetin ishki faktorlar da bar. PMI ındeksi oń aýmaqqa kóship, naýryz aıynda 50,6-ǵa jetti jáne 2020 jyldyń basynan beri alǵash ret 50 mejeden asyp tústi. Kásipkerlik qyzmettiń qalpyna kelýi kásiporyndardyń operasııalyq jáne ınvestısııalyq qyzmeti sheńberinde valıýtaǵa suranystyń ósýine yqpal etedi.
Sonymen qatar, sáýir aıynyń basynan bastap qazaqstandyq kompanııalar dıvıdendter tóleı bastady, ony aksıonerler ishinara aıyrbastaıdy jáne valıýta naryǵynda qosymsha suranys týdyrady.