Qarǵyn sýdan qaýip bar

Adamdardy alańdatpaı qoımaıtyn osy aǵyndy sý máselesi týraly Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııa­lar qyzmetiniń alańynda aıtyldy. «Qam­danǵannyń qapy qalmaıtynyn» jurt jaqsy biledi. Bul rette Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdarmen birle­sip, kóktemgi sý tasqyny kezinde oqys oqı­ǵalardyń qaýpin azaıtý maqsatynda birqatar keshendi sharany qolǵa alyp jatyr.

– О́tken jyldardaǵy tájirıbege súıe­nip, bıylǵy sý tasqyny kezeńine daıyn­dyq maqsatynda 2020 jyly jazda eli­mizdiń aımaqtarynda shamamen 150 sha­qyrym (148,9 shaqyrym) qorǵaý bóget­terin salý jáne jóndeý, jaǵalaýdy nyǵaı­tý, sý tasqyny qaýpi bar ózenderdiń 400 sha­qyrymǵa jýyq (374,7) arnasyn tereńdetý, 15 myń shaqyrym sý burý arnalaryn ornatý, 5 myń arnalardy jáne 7 myń aryqtardy, sý ótkizý qurylystaryn tazalaý boıynsha jumystar júrgizildi, – deıdi Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi Tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý departamentiniń bastyǵy Rýstambek Amrın.

Departament bastyǵynyń aıtýynsha, memlekettik azamattyq qorǵanys júıe­sin kóktemgi kezeńdegi tótenshe jaǵdaılardy joıýǵa daıyndaý, sondaı-aq qaýip tóngen jaǵdaıda halyqty jáne el aýmaǵyn qorǵaý boıynsha is-sharalar ázir­leý maqsatynda bıylǵy 4-5 naýryz kún­deri «Kóktem – 2021» respýblıkalyq koman­dalyq-shtabtyq jattyǵý ótkizilipti. Ákim­dikter bolsa, 27,2 mln tekshe metr qar shyǵardy. Bul jumystar áli de jalǵasyp jatyr.

– Sonymen qatar ózender arnalar­yn­daǵy muz, seń keptelisi oryn alatyn ýchas­kelerde muzdy usaqtaý, úgitý maqsat­ynda muz jarý jumystary da aldyn ala júrgiziledi. El aýmaǵynda osy kúnge deıin 119 márte muz jarý jumysy qolǵa aly­nyp, ol úshin 18 tonnadan astam jaryl­ǵysh zat paıdalanyldy, – deıdi R.Amrın.

Erigen qar sýyn sorý, qorǵaý bógenderin nyǵaıtý jáne topyraq salynǵan qaptardy tóseý, ózenderdegi muzdy tilý jumystary da nazardan tys qalǵan joq. Sý tasqyny jaǵdaıyn jedel baqylaý maqsatynda «Qazaqstan Ǵarysh sapary UK» AQ ǵarysh monıtorıng derekteri paıdalanylady. О́zen basseınderiniń sý tasý qaýip bar ýchaskelerinde turaqty túrde aerovızýaldy zertteý júrgiziledi.

– О́rt sóndirý-qutqarý bólimsheleri­niń, ishki ister organdarynyń, azamattyq qorǵanys jáne Ulttyq ulan áskerı bólim­deriniń kúshteri men quraldary ázirlikke keltirildi. Jeke quramnyń jalpy sany búginde 10 myńnan astam adamǵa jáne 1,8 myńnan astam tehnıkaǵa jetip otyr. Osy jyly 27 naýryzda Shyǵys Qazaqstanda sý tasqynyna qarsy is-sharalar júrgizý úshin 52859 áskerı bóliminiń toby (50 adam, 8 birlik tehnıkalyq, 4 qaıyq jáne 10 motopompa) jiberilip, belgilengen oryn­darǵa bólindi, – dedi departament bastyǵy.

Sonymen qatar azamattyq qorǵanys salasy qyzmetkeriniń aıtýynsha, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń aýmaqtyq bólim­sheleriniń rezervtik toptary da ázir­likke keltirilgen. Iаǵnı sý basý qaýpi az óńirlerden qosymsha toptar jasaq­taldy. Olardyń jalpy sany 1047 adam­dy, 121 birlik tehnıkany, 47 júzý qura­lyn jáne 127 motopompany qurap otyr. Sondaı-aq Kókshetaý tehnıkalyq ınstı­tý­tynyń jıyntyq jasaǵyndaǵy 55 ofıser men kýrsanttar, 3 tehnıka joǵary daıyndyqqa keltirilgen. Zardap shekken turǵyndardy shuǵyl evakýasııalaý kezinde kúshter men quraldardy jetkizý úshin «Qazavıaqutqarý» AQ-nyń 17 tikushaǵy kezekshilik etedi.

– Zardap shekken halyqqa palatkaly lager tigip berý maqsatynda TJM-nyń jedel rezerviniń múlki men tehnıka­sy daıyn tur. Olardy jetkizýge, tigýge qajet kúsh pen quraldardyń esebi jasaldy. Jergilikti atqarýshy organdar da aýmaqtyq azamattyq qorǵanys qyzmet­teriniń kúshteri men quraldarynyń esebin ázirledi. Esep 38 myńnan astam adamǵa, 12 myń birlik tehnıkaǵa, 535 júzý jáne 2 myń sý sorǵysh qondyrǵylarǵa júrgizildi. Sý resýrstary komıtetimen jáne Qazgıdrometpen birlesip jedel aqparat alý jáne basqarý sheshimderin qabyldaý boıynsha birlesken is-sharalar jospary jasaldy. Elimizdiń ońtústik aımaǵyndaǵy jazyqtar men ózender qardan, muzdan bosaǵandyqtan, tasqynnyń qaýpi azaıdy. Alaıda Almaty, Shyǵys Qazaqstan, Jambyl jáne Túrkistan oblystaryndaǵy taýlarda áli de qar bar. Sondyqtan qardyń kóptep birden erýi taýdaǵy ózenderdi tasqynǵa ulastyrýy múmkin, – dedi R.Amrın.

Aýa raıynyń qubylǵanyna qaraı Batys Qazaqstan, Qostanaı, Aqmola, Shyǵys Qazaqstan, Aqtóbe, Soltústik Qazaqstan oblystaryndaǵy 171 eldi mekendi sý basý qaýpi tónip tur. Olarda 43 myńnan astam adam turady. Tipti Aqmola, Almaty, Atyraý, Shyǵys Qazaqstan, Batys Qazaqstan, Jambyl jáne Qostanaı oblystarynda, Nur-Sultan qalasynda jekelegen sý basý oqıǵalary oryn aldy. Sonyń saldarynan 15 eldi mekende kósheler men aýlalardy, 3 turǵyn úıdi sý basty. Nur-Sultan qalasy men Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Borodýlıha aýdanynyń Orlovka aýylynda, Aqmola oblysynyń Qoıandy aýylynda erigen qar sýy soryldy.

Bul rette bıylǵy 1 sáýirden bas­tap Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń ahýaldyq ortalyǵynda respýblıkalyq jedel shtab jumys istep jatyr. Mundaı shtabtar Aqmola, Aqtóbe, Shyǵys Qazaq­stan, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Qos­tanaı, Pavlodar jáne Soltústik Qazaq­stan oblystarynda da iske qosylǵan. Sý tasqynyna baılanysty máseleler týyndaǵan jaǵdaıda TJM jedel shtabyna 559637, 323286 telefondary, sondaı-aq 112 biryńǵaı baılanys nomeri boıynsha habarlasýǵa bolady.

– Sý resýrstary komıtetinde 2021 jylǵy sý tasqyny kezeńine arnalǵan sý tasqynyna qarsy komıssııa quryldy. Osyndaı komıssııalar «Qazsýshar» respýb­lıkalyq memlekettik kásiporny men onyń fılıaldarynda qurylǵan. Gıdro­tehnıkalyq nysandardy paıdalaný qaǵıdalaryna sáıkes, árbir sý qoı­masy úshin sý qoımalaryn toltyrýǵa jáne kútiletin túsimderge baılanysty sý tasqynyn ótkizý kestesi ázirlendi. Sý tasqyny kezeńi bastalǵanǵa deıin tasqyn sýlardy jınaqtaý jáne qarqyndy sý tasqyny kezindegi manevrleý úshin sý qoımalarynda bos syıymdylyqtar qory qamtamasyz etildi, – dedi Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Serik Qojanııazov.

Alaıda jaýǵan qardyń kólemin eskersek, sý qoımalarynan aǵyzylatyn sý kólemi edáýir artatyny anyq. Sondyqtan jergilikti atqarýshy organdar eldi mekenderge jaqyn ornalasqan sý qoımalarynan aǵyzylatyn sýdy burýǵa qajet arnalardyń ótkizý qabiletin ulǵaıtý jónindegi ju­mys­tardy jedeldetýi jáne kúsheıtýi qajet-aq. Sebebi sý qoımalarynyń syıymdylyǵy qalyptastyrylyp, arnalar tazalanǵan jaǵdaıda ǵana sý tasqynyn apatsyz ótki­zýge bolady.

Tasqyn kezinde joldar da buzylady. Osyǵan oraı jumystardy ýaqtyly ári tıimdi uıym­das­tyrý úshin barlyq qajetti jol materıaldary ázirlenipti. Atap aıtqanda, 631 tonna janar-jaǵarmaı (97%), 7,3 myń tekshe metr qum (100%), 12,2 myń tekshe metr tas (100%), 14,5 myń tekshe metr qıyrshyq tas (100%), 44,6 myń qap (82%) jáne 24 temirbeton kons­trýk­sııa­sy (100%) saqadaı saı tur eken.