Aqmola oblysynyń Aqkól, Selınograd jáne Ereımentaý aýdandarynda aýyz toltyryp aıtarlyq tolymdy ister bar. Birligi bekem óńirdiń berekesi molaıýyna birqatar memlekettik baǵdarlamanyń septigi tııýde. Nátıjesinde, áleýmettik-ekonomıkalyq ahýal kóp-kórim jaqsaryp, ásirese aýyldyq jerlerdiń ajary kirip keledi.
Sapar barysynda aldymen «Aqkól-Gorkomhoz» kommýnaldyq kásipornyna qarasty jańadan salynǵan «Vostochnyı» bý qazandyǵymen tanystyq. Kásiporyn dırektorynyń mindetin atqarýshy Muratbek Álimbaevtyń aıtýyna qaraǵanda, munda Shýchınskidegi zaýytta jasalǵan «KVTS-3,5» markaly 4 qazandyq ornatylypty. Qýaty mol qazandyq 22 kópqabatty turǵyn úı, 535 tutynýshy jáne birqatar áleýmettik nysandy ótken qysta jylýmen qamtamasyz etken. Jumystyń barlyǵy avtomattandyrylǵan.
Keńes aýyldyq okrýgine qarasty Dombyraly aýylynda taýarly sút fermasynyń qurylysy júrgizilýde. «Aqkól AGRO» seriktestiginiń bas dırektory Mádı Esqaraev 300 bas saýyn sıyrǵa arnalǵan nysan bıylǵy tórtinshi toqsanda iske qosylady dep sendirýde.
– Býrabaı aýdanyndaǵy jeke kásipker Ábdirahmanovtan 40 bas sımmental tuqymdy iri qara satyp aldyq. Qazir Germanııadan asyl tuqymdy saýyn sıyr men qondyrǵylar jetkizý qolǵa alynyp otyr. Memleket tarapynan sýbsıdııa jáne jeńildetilgen salyq arqyly qoldaý kúshti. Tolyq iske qosylǵan kezimizde jylyna 500 tonna tabıǵı sút óndirip, Nur-Sultan, Kókshetaý, Pavlodar qalalarynyń sút zaýyttaryna ótkizýge múmkindik týady. Búgingi kúni 20 jumys orny ashylyp otyr, deıdi bas dırektor.
Dombyraly aýylyndaǵy dárigerlik ambýlatorııa tóńirektegi 5 eldi mekende turatyn 1576 adamǵa qyzmet kórsetedi. Jedel járdem kóligi kelisim boıynsha jalǵa alynypty. Ambýlatorııa qajetti medısınalyq qural-jabdyqtarmen, dári-dármekpen qamtamasyz etilgen.
Selınograd aýdanyndaǵy «Sıvka-Býrka» sharýa qojalyǵy – isi nátıjeli ujymnyń biri. 2016 jyly «Qulan» baǵdarlamasy aıasynda nesıe alyp, úıirli jylqy satyp alypty. Qojalyq basshysy Igilik Talkenov keıin «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly 138 bas saýyn sıyr, gereford tuqymdas 6 buqa satyp alǵan. Malsaq qaýym berekeli eńbek etýiniń nátıjesinde túlik tólinen ósip, 400 basqa jetken.
– Jergilikti maldy sińire býdandastyryp, tuqymyn asyldandyryp jatyrmyz. Byltyr qasaphana saldyq, keleshekte et óńdeý jumysyn jolǵa qoımaqpyz. Mal azyǵyn ózimiz daıyndasaq, tabys ta molaıa túser edi. Aldaǵy jyly mal azyǵy daqyldaryn egýdi uıymdastyrmaqshymyz. Jaıylym, shabyndyq jetkilikti. Sondyqtan maldy óz tóli esebinen kóbeıtýge múmkindik ábden bar. Qojalyqtaǵy qara maldyń basyn 1 myńǵa jetkizgimiz keledi. Osy arada aýylda turyp, ıgilikti kóbeıtemin degenderge memleket tarapynan kóp kómek kórsetilip otyrǵanyn aıta ketýge tıistimiz. Aýylda qazir jumys emes, jumysshy jetispeıdi, – deıdi qojalyq basshysy.
Sharýasy ońynan ońǵarylǵan eldi mekende jelkildep ósip kele jatqan jas urpaqtyń jaıy da aıta keterlik eken. Osyndaǵy «Zerek bala» ıntellektýaldyq damytý ortalyǵynyń jumysy kádimgi qalalyq jerlerdegi mektepke deıingi mekemelerden synyqsúıem kem emes.
– Ortalyqta 72 bala tárbıelenýde. Ártúrli pánder boıynsha tereń bilim nárin sińirýge tyrysýdamyz. Aǵylshyn tili páninen shetel azamaty dáris beredi. Jaman tumaý jaılaǵan karantın kezinde onlaın rejiminde jumys istedik, – deıdi ortalyq dırektory Aqbota Sanjarova.
Eldi mekende dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni salynýda. «Meıir-M» kompanııasy kurylys ýchastogynyń basshysy Saǵyntaı Kenjetaev óz sózinde sport nysany «Aýyl – el besigi» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda salynyp jatqanyn, onyń qurylysy 840 mln teńgege baǵalanǵanyn aıtty.
– Qurylystyń materıaldary Novosibir qalasynan ákelindi. Búgingi kúni syrtqy jumys aıaqtalyp qaldy. Ishki árleý, abattandyrý jáne ınjenerlik jumystary qolǵa alyndy. Qazir qurylysta 70 adam jumys isteıdi. Sport kesheninde basseın, eki jattyǵý zaly, dámhana bolady. Nysan bıyl úshinshi toqsanda tolyq paıdalanýǵa beriledi, – deıdi ýchaske basshysy.
Ereımentaý aýdanynda bolyp, birqatar áleýmettik-ekonomıkalyq nysandy aralap kórdik. Aldymen, Ereımentaý qalasyndaǵy eki 45 páterlik jalǵa beriletin kommýnaldyq turǵyn úı qurylysynyń alańynda boldyq. Aýdandyq qurylys bóliminiń basshysy Hamıt Dáýlettiń aıtýyna qaraǵanda, «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha úsh turǵyn úıdiń qurylysy júrgizilip jatyr eken.
– Bıyl qurylysy aıaqtalatyn nesıelik turǵyn úı kezekte turǵan otbasylarǵa beriledi. Ekinshi turǵyn úıdiń qurylysy ótken jyly bastalǵan. Shilde aıynda paıdalanýǵa beriledi. Sondaı-aq 60 páterlik jalǵa beriletin turǵyn úıdiń qurylysy bastaldy. 2025 jylǵa deıin 17 kópqabatty turǵyn úı salý josparlanyp otyr. Aýdanda 700-den astam adam páter kezeginde tur. Qurylys qarqyny osy deńgeıde bolsa, birer jyldyń ishinde kezekte turǵandardy tolyq qamtamasyz etýge múmkindik bar, – deıdi bólim basshysy.
О́tken jyly «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda oblystyq bıýdjetten 734 mln teńge qarjy bólinip, Ereımentaý qalasynda ornalasqan №5 bý qazandyǵyn jáne jylý qubyry júıesin qalpyna keltirý jumysy bastalǵan bolatyn. Bıyl «Kókshetaý Hlebstroı» seriktestigi bul jumystyń ekinshi kezeńin júrgizýde. Búgingi kúni barlyq jumystyń 80 paıyzy atqarylypty. Nysandy qalpyna keltirý jumysy 1 shildede tolyq aıaqtalady.
Qýaty 30 MVt Golden Energy Corp jel elektr stansasynyń septigi mol.
– Bul nysannyń qurylysy 2019 jyly bastaldy. Jobanyń quny 7,2 mlrd teńgeni quraıdy. Qarjynyń 30 paıyzy jekemenshiktiki. О́tken jyly jobanyń birinshi kezeńin, bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynda 30 MVt jel parkin iske qostyq, – deıdi kásiporynnyń bas energetıgi Vıktor Zýlın. – Qazir barlyq týrbına jumys isteıdi, 17 jel generatory ornatyldy. Onyń árqaısysy – 1,8 MVt. Máselen, jel parkiniń qýaty Ereımentaý aýdanynyń turǵyndaryn elektr energııasymen qamtamasyz etýge jetedi. Qazir óndirilgen elektr qýaty biryńǵaı respýblıkalyq júıege beriledi. Kompanııa qala bıýdjetine salyq tóleıdi, jańa jumys oryndaryn ashýda. Torǵaı aýyly mańynda jel parki salynady dep josparlanýda. Búginde 3 jel generatory satyp alyndy, – deıdi bas energetık.
Jol Torǵaı aýylyna jeteledi. Shoq juldyzdaı shaǵyn aýylda da ıgiliktiń izi bar. Jeke kásipker Aleksandr Shevchenko qatty irimshik qaınatatyn seh ashypty.
– Alǵashynda synyptasym ekeýmiz jumys istedik. Úsh jyldan beri alty adam jumys isteımiz. Qatty irimshiktiń 12 túrin shyǵaryp, Nur-Sultan qalasyndaǵy saýda sórelerine jetkizemiz. Turaqty tutynýshylar qalyptasty. Táýligine 450 lıtr sútti óńdep, 40 kılo qatty irimshik daıyndaımyz, – deıdi kásipker.
Novomarkovka aýylynyń mańynda ornalasqan «Jańa bereke» seriktestigine qarasty «Aıdar» sharýa qojalyǵynyń jumysy aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń shyǵymdylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Buryn olar 400 gektar alqapty sýaratyn. Bıyl sýarmaly jerdiń kólemi 600 gektarǵa ulǵaıtylǵan. Qazir kóktemgi egis jumysy júrgizilýde. Qojalyq bıyl 300 gektar alqapqa júgeri, 150 gektar jerge sýdan shóbin, 150 gektarǵa jońyshqa ekken. Sý shashatyn qondyrǵy satyp alynypty. Mal azyǵy «Jańa bereke» seriktestiginiń mal bordaqylaý alańynda turǵan 3 myń bas iri qara maly úshin daıyndalady. Aýylda «Novomarkovka Agro fırmasy-2010» seriktestigi jumys isteıdi. Seriktestik dırektory Serik Izbasarov bıyl 12 myń gektar alqapqa dándi daqyldar tuqymyn sińirgen.
– Kóktemgi egis jumysynda 30 adam jumys isteýde. Qazir tuqym qyrmandaǵy ashyq alańda keptirilip, zalalsyzdandyrylýda. Dala jumystary úshin 5 K-700, 2 traktor, tuqymsepkishter, júk avtokóligi tárizdi qajetti tehnıkalardyń barlyǵy bar. Byltyr dándi daqyldardy tazalaıtyn jáne keptiretin qondyrǵylar ornattyq. Qyrmanǵa asfalt tósedik. Astyq qoımalaryn jóndedik. Memleket sýbsıdııa túrinde qoldaý kórsetedi, – dedi seriktestik dırektory.
Aýyl aýyldy aralap, turǵyndarmen tildeskende eńbekke degen yntanyń óskenin, qolynan is keletin adamdardyń tyrmysa tirshilik etip jatqanyn aıqyn ańǵardyq. Aýyldyq jerde jumysqa yntasy, kásipke nıeti bar adamnyń aınalysatyn isi az emes eken. Memleket tarapynan da mol qamqorlyq kórsetilýde. Qalǵany sharýanyń ózine baılanysty. Isi ońynan ońǵarylsa, týǵan jeriniń tósin túletip, berekesin kirgizýge ábden bolady. Al bereke baılanǵan bosaǵa baqyt qushaǵynda bolady emes pe?!
Aqmola oblysy