Ýaqyt ótken saıyn COVID-19 jáne vaksına jaıly jańa tujyrymdar aınalymǵa shyǵyp jatyr. Profılaktıkalyq medısına akademııasynyń prezıdenti, doktor Almaz Sharman búgin jýrnalıstermen kezdesken kezde joǵarydaǵy anyqtama COVID-19-pen aýyryp, vaksına qabyldaǵan azamattarǵa da qatysty, dep jazady Egemen.kz.
Olardyń zertteýleri kórsetkendeı, COVID-19-ten ımmýndyq qorǵanys koronavırýstyq ınfeksııany juqtyrǵandardyń shamamen 80 paıyzynda súıek kemiginde damıtyn ımmýndyq jady jasýshalarynan týyndaıdy. Sonymen qatar, bul antıdeneler deńgeıiniń tómendeýine baılanysty.
Tájirıbe kórsetkendeı, derttiń eń aýyr túrimen aýyryp, basyn kótergender arada jarty nemese bir jyl ótkendeı dertti qaıta juqtyryp alýy ábden múmkin. Sol sebepti vaksına aǵzadaǵy ımmýndyq qorǵanysty 50 ese kúsheıtetin kórinedi. Bul mıdaǵy jadyǵa jaýap beretin jasýshalardyń qyzmetimen júzege asady.
Nature jáne bioRxiv jýrnaldarynda jarııalanǵan bul zertteýlerde súıek kemiginiń jasýshalary alǵash ret COVID-19 pasıentinde taldandy, olardyń keıbireýleri keıinnen vaksınasııalandy. Bul jumystyń biregeıligi súıek kemiginiń jasýshalaryn jınaý óte kúrdeli medısınalyq prosedýra bolyp tabylady. Sonymen qatar, ǵalymdar jadtyń ımmýndyq jasýshalary uzaq ýaqyt qorǵanyp qana qoımaı, qorǵanysty jaqsartýǵa qabiletti ekenin aıqyn kórsetti. Muny koronavırýstyq masaq proteıniniń mańyzdy aımaqtaryn beıtaraptandyratyn jáne sonymen birge koronavırýstardyń mýtasııalanǵan nusqalaryna qarsy spesıfıkasy bar antıdeneler shyǵarý arqyly jasaıdy.
Sonymen qatar, antıdeneler mindetti túrde perıferııalyq qanda anyqtalmady. Jadtyń ımmýndyq jasýshalary 12 aı nemese odan da kóp ýaqyt boıy damıdy jáne jaqsarady, onyń adam aǵzasynda ómir boıy qalyp ketýi de ábden múmkin.
«Bul zertteýler belgili bir dárejede qandaǵy antıdenelerdiń bolýy mindetti túrde COVID-19 ımmýndyq qorǵanysynyń bolýyn kórsetpeıdi degen tezısti qoldaıdy, ony negizinen súıek kemiginde ornalasqan jady jasýshalary anyqtaıdy. Jaqynda, osyǵan baılanysty, antıdenelerge, ásirese vaksınasııadan keıin, zerthanalyq zertteýler júrgizýdiń maǵynasy joq dep jazdym, óıtkeni olar ımmýndyq jaýap tıimdi damıtynymen, biraq basqa jerde, atap aıtqanda súıek kemiginde bolmaýy múmkin», deıdi Almaz Sharman.
Qazirgi koronavırýstyń ımmýndyq qorǵanysy qansha ýaqytqa sozylatyny keıinirek belgili bolady, óıtkeni COVID-19 pasıentterin baqylaý jalǵasýda. Alaıda, aýyryp, sodan keıin koronavırýsqa qarsy vaksına alǵandar barynsha qorǵalatyny anyq. Olardyń ımmýndyq qorǵanysynyń qansha ýaqytqa sozylatynyn eshkim dóp basyp aıta almaıdy.
COVID-19-ben aýyrmaǵan, biraq vaksınasııanyń tolyq jıyntyǵyn alǵandar az qorǵalǵan bolyp shyqty. Olar 12 aıdan keıin qaıta vaksınasııadan ótýi kerek. Alaıda, osy ýaqyt ishinde egilgenderdiń basym kópshiliginde ımmýndyq qorǵanys deńgeıi óte joǵary bolyp sanalady.
«COVID-19-men aýyrǵan, biraq ekpe almaǵan adamdar osal bolyp tabylady. Joǵaryda aıtylǵandaı, olardyń shamamen 20 paıyzy ınfeksııaǵa ushyraýy múmkin. Alaıda, vaksınasııa bul naýqastarda ımmýndyq qorǵanysty tez qalpyna keltiredi.
Aqyrynda, naýqastar emes nemese COVID-19-qa qarsy vaksına almaǵan adamdar osal bolyp qalady. Olardyń denesi koronavırýstardy eshqashan kezdestirgen joq, oǵan qarsy antıdeneler de, jadtyń ımmýndyq jasýshalary da damymaǵan. Koronavırýstyń asa ınfeksııalyq jáne agressıvti bolatyn mýtasııalanǵan nusqalary olar úshin asa qaýipti», dep sózin túıindedi Almaz Sharman.