Memleketke qyzmet etkenniń mereıi ústem

Máselen, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýlarynda memlekettik basqarýdyń jańa úlgisine qatysty tyń bas­tamalar kóterip, birqatar tapsyrma bergen bolatyn. Sol tapsyrmalardyń qalaı júzege asyp jatqandyǵy jóninde saraptap kórelik.

Osydan tup-týra bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn Alash qaı­rat­keri Álıhan Bókeıhan «Ultqa qyzmet bilimnen emes, minez­den» degen edi. Ataly sóz arada júz jylǵa jýyq ýaqyt ótse de máni men mańyzyn joıǵan joq. Ár­kim ár salada shama-shar­qy jetkenshe qyzmet etip-aq júr. Deı­turǵanmen, sol ma­ńyzdy mindettiń asa bir aýyr jú­gin memlekettik qyzmet­shiler arqalap keledi. Bul rette Pre­zıdent 2019 jyly «Syn­darly qoǵamdyq dıalog – Qazaq­stannyń turaqtylyǵy men ór­kendeýiniń negizi» atty Jol­daýynda mem­lekettik qyz­met­shiler jumy­synyń tıim­diligin arttyrý maq­satynda ar­naıy daıyndyǵy bar jas kadr­­lardy tartý qajettigin alǵa tartyp, «2020 jyldan bas­tap biz memlekettik qyzmet­shi­lerdiń sanyn birtindep qys­qar­týǵa kirisip, únemdelgen qara­jatty neǵurlym paıdaly qyz­metkerlerdi yn­ta­­landyrýǵa jumsaımyz. 2024 jyl­ǵa qaraı mem­lekettik qyzmet­shi­­lerdiń jáne ulttyq kompanııa­lar qyz­met­kerleriniń sanyn 25 pa­ıyzǵa qys­qartý qajet», degen edi.

Sondaı-aq Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qı­­myl kezeńi» atty Jol­daýynda da mem­­­­le­kettik qyz­met salasyn jań­ǵyr­­­tý jumys­taryna toqtalǵan bolatyn. Prezıdent memlekettik apparat pen kvazımemlekettik sektor qyz­met­kerlerin qysqartý merzimin je­del­detýdi tapsyryp, olardyń sanyn 2020 jyly 10 paıyzǵa, 2021 jyly 15 paıyzǵa qysqartqan jón ekenin alǵa tartqan edi. Bul qadam 2021 jyly sheneýnikterdiń sanyn 25 pa­ıyz­ǵa qys­qar­týǵa múmkindik bermek. «Únem­del­­gen qarajattyń esebinen qalǵan qyz­met­kerlerdiń jalaqysyn kóbeıtetin bola­myz. Eńbekaqysy az memlekettik qyz­met­tiń qoǵam úshin paıdasynan zııany kóp», degen edi Prezıdent.

Memlekettik qyzmetshiniń jala­qy­­syn kóterý demekshi, elimizde mem­lekettik qyzmet­shilerge eńbekaqy tóleý júıe­siniń qanatqaqty rejimi engi­zi­lip, oǵan 2018 jyly Memlekettik qyz­met isteri agent­­­tigi, Sybaılas jem­­qo­­r­­lyqqa qarsy is-qımyl agent­tigi, Ádilet mınıstrligi, bir­­qa­tar óńir­diń ákim­dikteri qatys­qan bolatyn. Osy tájirı­beniń ná­tı­jesinde jobaǵa qa­ty­­sý­shy memlekettik organdarda kadr­lar­dyń almasýy 4,9 paıyzdan 3,5 pa­ıyzǵa deıin azaıǵany baıqalady.

So­ny­men qatar memlekettik qyzmettiń de tartymdylyǵy arta tústi (konkýrs

1 orynǵa 3,4 esege artty), ortalyqta jáne aı­maqtarda eńbekaqy tóleý alshaqtyǵy 70 paıyzdan 16 paıyzǵa deıin qysqardy.

Bul rette Prezıdent osy jobany jer­gi­likti atqarýshy organdarda jáne or­talyq memlekettik organdarda júzege asyrýǵa tapsyrma berdi. Osy­laı­sha, memlekettik qyzmetshilerdiń sanyn kezeń-kezeńimen qysqartý jáne memlekettik apparattyń uıymdyq qu­ry­­ly­myn ońtaılandyrý jumysy la­ıyqty jalǵasyn tabady. Joldaýda aı­tylǵandaı, qurylymdy qaıta ózger­tý­diń nátıjesinde únemdelgen qarjyny memlekettik qyzmetshiniń eńbekaqysyn arttyrýǵa baǵyttaý kózdelip otyr.

Sondaı-aq Prezıdent ótken jylǵy Jol­­daýda 2021 jyldan 1 shilde­den bas­­tap elimizde memlekettik qyzmet­shi­lerge qatysty faktorly-baldyq júıe engi­zilýge tıis ekenin aıtqan bola­tyn. Mem­leket basshysynyń aı­týyn­­sha, mundaı qadam memlekettik qyzmet­shi­ler­diń qulshynysyn arttyryp, ja­ýap­ker­shiligin nyǵaıta túsedi. Memleket bas­shy­synyń bul tapsyrmasy da nazar­dan tys qalǵan joq. Búginde elimizde fak­tor­ly-baldyq shkala engizýge qatysty jumystar júıelenip, tıisti qadamdar jasalynyp jatyr.

Faktorly-baldyq shkalaǵa kóshý jó­nindegi qanatqaqty jobaǵa jasalǵan tal­daý qyzmetshilerdiń memlekettik qyz­­metke degen qyzyǵýshylyǵyn artty­ryp, kadr turaqtylyǵyna oń dına­mı­ka bergenin kórsetti. Osylaısha, fak­torly-baldyq shkala engizilgeli beri bir bos orynǵa úmitkerler sany orta­sha eseppen 2,6 esege ósken. Bul rette Pre­zıdent faktorly-baldyq shkala engi­zý­ge fýnksıonaldyq taldaý ju­mys­ta­ryn jalǵastyrý qajettigin jet­ki­zip, bul jumysty júıelendirýge basa mán be­rip otyr.

Sonymen qatar elimizde memlekettik qyzmetshilerdiń úzdiksiz bilim alý júıesi men kelisimshart boıynsha qyzmetke alý ınstıtýtyn engizý, memlekettik qyzmet kórsetýdiń sapasyn baqylaý jumystary da jolǵa qoıyldy. Budan bólek, kadrlyq prosesterdi sıfrlandyrý máselesi de erekshe nazarǵa alyndy. Sıfrly she­shim­der­di júzege asyrý arqyly qu­jat­tar sanyn 83 paıyzǵa tómendetýge, kún­delikti ónbeıtin jumystardy 53%-ǵa azaıtýǵa, qaǵaz qujat aınalymynan to­lyq arylýǵa bolady. Sondyqtan mem­le­­­kettik qyzmet júıesin sıfrlandyrý ju­mysy áli de jalǵasa bermek. Bul qadamdy Memleket basshysy da qol­daıdy.

Prezıdenttiń tapsyrmasy eń aldy­men elimizdegi Memlekettik qyzmet iste­ri agenttigine júktelgen. Búginde atal­­ǵan agenttik Memleket basshysynyń alǵa qoıǵan maqsattaryn eskere otyryp, strategııalyq, ınnovasııalyq mem­lekettik qyzmet qalyptastyrýdy kóz­dep otyr. Iаǵnı elimizde memlekettik qyz­met­ti kásibılendirý jumysy jalǵasyp jatyr degen sóz. Sapalyq quramdy je­t­i­ldirý men merıtokratııa qaǵıdatyn saq­taý jáne kadr turaqtylyǵy kórset­ki­shin jaqsartý máselesi basty nazarǵa alyndy.

Osylaısha, 2019 jylmen salys­tyr­ǵanda 2020 jyly sheteldik bilimi bar memlekettik qyzmetshilerdiń sany 7%-ǵa, memlekettik basqarý akademııasyn bitirýshilerdiń sany 8%-ǵa artty. Sondaı-aq memlekettik qyzmettiń tar­tym­dylyǵyn arttyrý isi kadrlardyń ju­mystan ketý deńgeıin shtattyq sannan 5%-ǵa deıin tómendetýge múmkindik berdi. Osylaısha, bir qyzmet ornyna degen konkýrs el aýmaǵynda 17%-ǵa artyp, 7500 memlekettik qyzmetshiniń man­saby ósti. Bul kórsetkish barlyq kon­kýrstyń qorytyndysy boıynsha jańa qyzmetke taǵaıyndalǵandardyń 60%-yn quraıdy.

Memleket basshysy ótken jylǵy Joldaýda memlekettik qyzmetti jetil­di­rýge, kadr saıasatyn qaıta qarý­ǵa, she­­shim­derdi qabyldaý júıesine jáne onyń oryndalýyna qatysty jaýap­ker­shilik jóninde birqatar tapsyrma bergen edi. Osy maqsattarǵa jetý – eń aldymen zańnamany jetildirýdi jáne praktıkalyq sharalardy iske asyrýdy talap etedi.

2020 jyly Agenttik saıası memleket­tik qyzmetti kásibılendirý jumysyn bastady. Sıngapýrdyń Lı Kýan Iý memle­k­ettik saıasat mektebimen birlesip Memle­kettik basqarý akademııasy men Nazar­baev Ýnıversıtetinde saıası qyz­met­­shilerdi oqytýdyń baǵdarlamasy engizildi. О́tken jyly baǵdarlamaǵa 50 saıası qyzmetshi 10 aptalyq kýrs ba­rysynda negizgi qyzmetterinen qol úzbeı, úsh negizgi quzyrettilik blogy boıynsha biliktiligin arttyrdy. Sabaq­tardy otandyq bıznes-trenerler men koýchtar ótkizdi. Osy jyly da 50 saıa­sı qyzmetshini oqytý jos­par­lanýda. Sondaı-aq basshylardyń bas­qarý­shy­lyq tájirıbesin tıimdi paıdalaný maq­satynda Memleket basshysynyń 2020 jylǵy 13 qarashadaǵy Jarlyǵyna sáı­kes saıası qyzmetshi rotasııasy en­gizildi. Osylaısha, saıası qyzmetshiler belgili bir laýazymǵa taǵaıyndalǵan kúnnen bastap ár tórt jyl saıyn rota­­sııa­­dan ótedi. Bıyl 67 memlekettik saıası qyzmetshi rotasııalanady.

Aýyldaǵy memlekettik qyzmettiń tar­­­­tym­dylyǵyn arttyrý, bilikti ka­dr­­­­­­lar­dy tartý maqsatynda 2019 jyly «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmeti týraly» zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgen bolatyn. Máselen, aýyldyq eldi meken­der­de turyp, jumys isteýge «B» kor­pýsynyń memlekettik ákimshilik qyz­met­shilerine áleýmettik qoldaýdyń qo­sym­sha sharalaryn usyný týraly norma kózdeldi. Bul norma 2020 jyly iske asa bastaldy. «Dıplommen – aýylǵa!» jobasy aıasynda 100 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde kóterme járdemaqy tóleý jáne 1500 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde eshqandaı paıyzsyz turǵyn úıge bıýdjettik nesıe berý túrinde qoldaý sharalary aıqyndaldy.

Sonymen qatar elimizde memlekettik qyz­­metti jetildirýge, qujat aınalymyn azaıtýǵa ákeletin bıznes-proses­ter­di ońtaılandyrý boıynsha bir­qatar shara qabyldanýda. Memle­ket­­tik qyz­metshilerdiń jumysyn ońtaı­lan­dyrý maqsatynda 13 aqparattyq júıe biriktirilip, memlekettik qyzmet júıesin sıfrlandyrý jumysy iske asyp jatyr. Budan bólek, elektrondy for­matta memlekettik qyzmetter kórse­tý kórsetkishi de elimizde 2 ese ósti. BUU reıtıngisine sáıkes (UN Global E-GovernmentDevelopmentIndex) ótken jyly elimizde «elektrondy úkimettiń» damý kórsetkishteri 10 pozısııaǵa jaq­sar­­ǵanyn baıqaýǵa bolady. Osylaı­sha, Qazaqstan 193 eldiń reıtıng kór­set­ki­shin­de 29-orynǵa turaqtady.

Memlekettik qyzmet, memlekettik qyz­­metshi týraly aıtqan kezde osy mem­le­kettik qyzmetshilerdiń arasyndaǵy genderlik teńdik máselesine de toqtala ketýge bolady. Búginde elimizdegi mem­le­kettik qyzmetshilerdiń naqty sany 88 409 adamdy qurasa, sonyń 49 031-y, ıaǵnı 55,5%-y – áıel adamdar. Sondaı-aq memlekettik qyzmette basshylyq laýa­zymdardy atqaratyn áıelderdiń sany 9 531 adamdy nemese 39,8%-dy quraıdy. Bul rette memlekettik qyz­met­­tegi jalpy basqarýshy laýazymdy atqa­ratyndardyń jalpy sany – 23 961 adam­dy qurap otyr. Al jergilikti mem­­le­­kettik organdardaǵy áıelderdiń úlesi 21 744 adamǵa nemese 51,9%-ǵa teń. Úzdik úshtikte – Aqmola (63,3%), Sol­tústik Qazaqstan (61,5%) jáne Shyǵys Qazaqstan (61,4%) oblystary orna­las­qan.