Táýelsizdigimizge táýbe deımiz. Keńes ókimeti tusynda aýyldan attap baspaǵan qara taban bala Sibirdiń qoıyn-qolatynda áskerı boryshyn óteıtin. Qazir she – óz eli, óz jeri. Burynǵydaı álimjettik te azaıǵan kórinedi. Bir jaǵynan halyq arasynda mádenıet qalyptasyp kele jatsa, ekinshiden, áskerı mekemelerde tártip kúsheıgen. Deıturǵanmen, quqyq buzýshylyq joq emes, ishinara bolyp turady. Alda-jalda áskerıler arasynda qylmys oryn alsa, áskerı tergeýshiler iske kirisedi.
Shyǵys óńirlik áskerı tergeý basqarmasy О́skemen bóliminiń bastyǵy podpolkovnık Darhan Qasenovtyń aıtýynsha, áskerimiz alǵash KSRO quramynan bólinip shyqqanda qylmys kóp bolǵan eken.
«Búginde áskerı polısııa, qarsy barlaý, áskerı tergeý bólimderi jumys isteıdi. Dál burynǵydaı álimjettik kórsetý kóp emes. Esesine, ekonomıkalyq, sybaılas jemqorlyq qylmystarǵa jol berilip jatady. Máselen, tender ótkizgen kezde qyzmetkerler qatelikterge urynýy múmkin. Sonymen qatar qyzmetin asyra paıdalaný, jymqyrý, kıim-keshek satý faktileri kezdesedi», deıdi Darhan Bolatbekuly.
Aıtqandaı, áskerı bólimderdiń birinde aqsha jymqyrý faktisi áshkerelengen. Bólim basshysy qolastyndaǵy qyzmetkerlerdiń shotyna aqsha aýdarǵan. Anyqtaý jumystary kezinde kúdikti azamat kinásin tolyq moıyndap, qarjyny qaıtardy. Alaıda jazadan qutylǵan joq.
Bir qyzyǵy, temirdeı tártipte júrgenderdiń arasynda aragidik esirtki satý faktisi kezdesedi eken. Mysaly, aımaqtaǵy áskerı bólimderdiń birinde qyzmet etip júrgen azamat esirtki satyp, ony saqtaǵany úshin quryqtalyp, tergeldi. Sottyń úkimimen temir tordyń arǵy jaǵyna attandyryldy.
Jasóspirimderdiń psıhologııasy álsiz be, ózine-ózi qol jumsaý da bar. Sońǵy bes jyl ishinde ǵana tórt oqıǵa boldy. 2017 jyly bir sarbaz atylyp qalsa, bıyl bireýi ózine-ózi qarý kezengen. Taǵy bir sarbaz dalaly jerde avtomattyń tejegishin joǵaltyp alyp, ýaıymǵa salynyp ketken. Jazadan qoryqsa kerek, shekara zastavasyna 40-50 metr qalǵanda tamaǵyna qarý tósep, shúrippeni basyp qalǵan. Sóıtse, joǵalǵan tetiktiń quny bar-joǵy 3 myń teńge edi. Sondaı jaǵdaıda qasyndaǵy sarbazdar túsindirip, sabyrǵa shaqyrýǵa bolar ma edi?!
Qylmys bolǵan jaǵdaıda oqıǵa ornyna aýmaqtyq polısııa qyzmetkerleri shyǵady. Al alys aýdandarda jergilikti polıseıler birinshi bolyp jetedi. Qala aýmaǵyndaǵy shaqyrtýlarǵa áskerı tergeýshiler jumyldyrylady. Olardyń pikirinshe, eń aldymen oqıǵa ornynda tekserý durys júrgizilýi kerek. Ol úshin jedel tergeý toby qurylady, prokýratýra ókilderi qatysady. Qajet jaǵdaıda krımınalıst keledi. Ár qylmystyń ashylýyna oqıǵa ornyndaǵy usaq-túıek zattardyń ózi sebep bolady. Adam taǵdyry bolǵandyqtan, jaǵdaı búge-shigesine deıin tekseriledi. Tolyqtaı saraptama júrgiziledi. Qatysy bar tulǵalardyń mektep kezinen bastap búginge deıingi minezdemesi qaralady.
Mundaı faktilerden keıin sarbazdar arasynda sýısıdke barmaý týraly túsindirý jumystary júrgizilip, psıhologııalyq test alynady. Jalpy, qandaı da tártip buzýshylyq oryn alsa, áskerılerdiń as-sýynan bastap, túgeldeı derlik tekseriledi eken. Eger dene jaraqattary anyqtalsa, kináli sarbaz gaýptvahtaǵa jabylady.
«Postta durys turý kerek. О́kinishtisi, avtomatty shuqylap turyp, baıqaýsyzda atylyp qalǵandar da bar. Aıta keteıin, jýyqta túngi atý jattyǵýy kezinde pýlemettiń bir oǵy atylmaı qalǵan. Ony eshkim qaramaǵan. Túndeletip kazarmaǵa kelgen soń qarý-jaraqty tazalaý bastalǵan. Sóıtip otyryp, bireýi shúrippeni basyp qalǵanda ushqan oq qalyń qabyrǵany tesip ótip bir sarbazdyń jambasyn janap ótken. Eger qaz-qatar turǵan sarbazdarǵa tıse ne bolar edi?! Qarý ustadyń ba, ár qımylyńa saqtyqpen qaraýǵa tıissiń», dep túsindirdi áskerı tergeý bóliminiń basshysy Darhan Bolatbekuly.
Áskerı tergeý bólimine de tájirıbeli mamandar alynady. Kóbi polısııada júrip, tájirıbesi tolysqan. Olar qylmysty tergep ǵana qoımaıdy, sarbazdar arasynda, áskerı bólimderde óz retimen profılaktıkalyq jumystar da júrgizip otyrady. Al quqyq buzýshylyq oryn alǵan jer belgili bir ýaqytqa deıin tergeýshilerdiń nazarynda bolady. Josparly, josparsyz tekserý jumystary júrgiziledi.
Qalaı degenmen de, tártip buzbaı, túzý júrgen áskerı qyzmetshiler úshin áleýmettik jaǵdaı jasalady. Tamaqtary toq, kıimderi bútin. Jas qyzmetkerlerge jaldamaly páterge deıin beriledi. Buǵan qosa banktegi shotyna memleket bóletin tıisti qarjy jınalǵan soń turyp jatqan baspanasyn satyp alýǵa múmkindik bar. Al áskerılerdiń mindeti – Otanǵa adal qyzmet etý.