Qostanaı oblysynda juldyzqurt kóbeıip ketti. Damı kele kóbelekke aınalatyn bul zııankester aýyl sharýashylyǵy alqaptary men úı aýlalaryndaǵy baý-baqshalardy jumsaq japyraqsyz qaldyryp, jolynda kezdesken ósimdiktiń bárin talǵamaı jaıpap óte shyǵady eken. Mamandardyń aıtýynsha, tipti bir túnde bútin bir kúnbaǵys ne zyǵyr alqabyn daqylsyz qaldyrýy múmkin. Kóbelek juldyzqurttarynyń úlken kóshi Reseıden shyǵyp, Qostanaı oblysy arqyly Batys Qazaqstanǵa bet alyp barady eken.
Qostanaı aýdanyndaǵy Altyn dala eldi mekeniniń turǵyndary aýyl ishine qaptap ketken juldyzqurttan aıaq alyp júre almaı qalǵan. Taıaýda ǵana paıda bolǵan zııankester baqshada ósip turǵan jemis-jıdek pen kókónis japyraqtaryn kemire bastapty. Altyn dalaǵa bara qalsańyz, mynadaı kórinistiń kýási bolasyz: túmendep kóshken qurttar bir jaqqa asyǵyp bara jatqan sııaqty. Eshbir toqtaýsyz qozǵalys ústinde. Jolynda kezdesken úı, qoranyń qabyrǵasyna órmelep, tóbesinen asyp, bolmasa aınalyp ótip ketip jatyr.
Buryn-sońdy baıqalmaǵan «juldyzqurt joryǵyna» alańdaǵan aýyl turǵyndarynyń ótinishimen Tobyl qalasyna baryp, aýyl sharýashylyǵy zııankesterin joıýmen aınalysatyn «Regıon-Zashıta» seriktestiginiń ǵylymı qyzmetkerlerine júgindik. Sóıtsek, ǵalymdar zııankestiń bul túrin shalǵyn kóbelegi dep ataıdy eken. Orystyń «lýgovoı motylek» sózinen tikeleı aýdaryp alsa kerek. Mekeme dırektory Aıgúl Oleınıktiń aıtýynsha, shalǵyn kóbelek juldyzqurtynyń úlken kóshi byltyr Reseıdiń Barnaýl aımaǵynan shyǵyp, Pavlodar oblysynda topyraq astynda qystap qalǵan.
«Shalǵyn kóbelek Qostanaı oblysynda sáýir aıynyń ortasyna taman paıda boldy. Olar birden jumyrtqalaı bastaıdy. Biz alǵashqy kóbelekti 18 sáýirde baıqadyq. Al mamyrdyń 21-inde birinshi juldyzqurt paıda boldy. Juldyzqurttyń birneshe jasy bolady. Birinshi, ekinshi jasynda juldyzqurt bir orynda jatyp, ózderi jabysyp alǵan ósimdiktiń japyraqtarymen qorektenedi. Al úshinshi jasqa jetkende jyldam qozǵala bastaıdy. Olar sodan keıin bir orynda turmaıdy, lek-legimen jerden jerge kóshe bastaıdy.
Juldyzqurttyń birinshi, ekinshi jasy eki-úsh kúnge sozylady, al úshinshi, tórtinshi jasynda bir jarym kúndeı aıyrmashylyq bar. Bári aýa raıyna baılanysty. Eger kún ystyq bolsa, juldyzqurttyń jasy da tez ózgeredi. Bıyl bizdiń óńirde mamyr aıynda da, tamyz aıynda da kún raıy ystyq boldy. Sondyqtan juldyzqurttyń jasy tez ózgerip, tez damyp jatyr», dedi A.Oleınık.
Mamannyń aıtýynsha, shalǵyn kóbelek Qostanaı óńirinde osydan 13 jyl buryn dál osylaı kóbeıip ketken. Endi aldaǵy jyly da óńirde biraz juldyzqurt qalady. Al kóbelekteri bıyl Batys Qazaqstan jaqqa qaraı ushyp, odan ári qaraı Orynbor jaǵyna aýady.
«Dál qazir oblys aýmaǵynda bir jastaǵy juldyzqurt qalmady deýge bolady. Esesine ekinshi, úshinshi, tórtinshi, keıbir jerlerde bes jastaǵy juldyzqurttar kóbeıip ketti. Olar qorek talǵamaıdy. Bárin jeı beredi. Qazir alqapta arpa, bıdaı pisip qalǵandyqtan, juldyzqurttyń olarǵa tisi ótpeıdi, sondyqtan tıise almaıdy. Al zyǵyr, kúnbaǵys, burshaq, jasymyq, soıa sııaqty daqyldardy talǵamaı jeıdi. Sondaı-aq bul zııankester baqsha kókónisteri men jemis-jıdekterdi de talǵamaı jeıdi, tipti aǵashqa deıin kemirip tastaıdy. Qulpynaı, qaraqatty da qoımaıdy. Qazir oblystyń barlyq aýdanynda juldyzqurttyń ekinshi urpaǵy kúrt kóbeıip ketti. Kóbine kóp qoǵaly kólderdiń jaǵasynda, orman shetinde, kópten óńdeý kórmegen alqaptarda kezdesedi. Ásirese, aq alabotaly jerlerde asa kóbeıip ketkeni baıqalady. Sondyqtan barlyq sharýashylyq alqaptaryn ınsektısıdpen óńdeý kerek. Sonda juldyzqurt 3-4 saǵat ishinde joıylady. Sharýalardyń kóbi qazir alqaptyń aınalasyn ǵana dárileıdi. Munyń basqa zııankesterge teris áseri bolǵanymen, kóbelek juldyzqurtyna eshqandaı áser etpeıdi. О́ıtkeni juldyzqurt alqaptyń ortasyna jumyrtqalaıdy. Sondyqtan dárini búkil alqapqa shashýǵa týra keledi», dedi maman.
Aıgúl Toqtarbaıqyzynan esik aldyna qyzanaq, qııar ósirip otyrǵan qarapaıym turǵyndar bul zııankespen qalaı kúresýi kerek dep surap edik: «Qazir jurttyń kóbi baqshadaǵy kókónis pen jemis-jıdegin kúndelikti jep otyr. Sondyqtan hımııalyq dári shashýǵa bolmaıdy. Ony músátir spırtimen óńdeý kerek. 10 lıtr sýǵa 50 ml músátir spırtin qosyp, ony zııankester shoǵyrlanǵan jerlerge shashý kerek», dedi.
Taıaýda Beıimbet Maılın aýdanyna qarasty Prırechensk eldi mekeniniń turǵyndary aýyl mańyndaǵy kúnbaǵys alqabyna juldyzqurtqa qarsy dárini ushaqpen shashyp júrgen sharýashylyqqa narazylyq bildirip, ony telefon kamerasyna túsirip, áleýmettik jelige saldy: «Jel aýyl jaqqa soǵyp tur. Kúnbaǵys alqaby aýyldan 50 metrdeı-aq jerde. Dáriniń zııanyn biz tartyp jatyrmyz», dep jazdy narazy top.
Osydan keıin jurttyń pikiri qaq jarylyp, sharýashylyqty qoldaýshylar da tabylyp jatty. «Qazir kóbelek juldyzqurty daqyldan daqyl qoımaı jep jatyr. Eger qazir dári shashpasa, baqshada kartop ta qalmaıdy. Kúnbaǵysty qutqaryp qalmasaq, kelesi jyly suıyq maıdyń baǵasy budan da sharyqtap ketedi. Sharýalar tórt jyl qatarynan aptap ystyqpen kúresýde, sondyqtan sál sabyr shaqyryp shydaı turyńyzdar», dep jazdy sharýalardy jaqtaýshy jaq.