Reseıdiń belgili vıdeoblogeri Iýrıı Dýdtiń suhbattary shynaıy keledi. Birde Youtube arnasynan aktrısa Irına Gorbachevamen áńgimesin tyńdap qaldym. Suhbat barysynda aktrısa óz ómirinde sózben aıtyp jetkize almaıtyn eń ǵajaıyp áserdi Kalıfornııadaǵy «Sekvoıa» ulttyq saıabaǵy men Qazaq dalasynan alǵanyn aıtady.
Tanymal aktrısanyń elimizdiń ońtústik óńirlerindegi qasıetti oryndardy aralap, áýlıelerdiń basyna túnegen kezi bolypty.
– Men qazaq dalasyn kórdim. О́mirimde tabıǵat kórinisinen tuńǵysh ret ǵajaıyp sezimge bólengen sátim osy boldy. Taý da, sý da, orman da keremet stıhııa ǵoı. Al dala stıhııasynyń jóni bólek. Biz jetkilikti mólsherdegi jyldamdyqpen júrip otyrdyq. Jol boıy qaraıǵan taý, qyltıǵan aǵash kórmeısiń. Ushy-qıyry joq jazyq dala. Aınala qorshaǵan kókjıekpen ǵana betpe-bet qalasyń. Taq bir muhıttyń tabanynda kele jatqandaı keremet sezimge shomasyń. Jap-jazyq dalada kele jatyp kenet eńiske qaraı quldılaı jónelesiń, – dep orman qyzy dala kórinisin tamsana eske alady.
Iá, kóz ashqaly kórgenimiz osy bolǵandyqtan, bizge dala tańsyq emes. Qula túzde qyzyǵarlyq eshteńe joq. Taýǵa shyqsaq nemese teńizge tússek, janymyz sergip bir jasap qalar edik dep oılaımyz. Dalanyń saf aýasyn, móp-móldir ózen-kólin, darqan keńdigi men múlgigen tynyshtyǵyn teńizden, orman-taýdan mezi bolǵan nemese aıqaı-shýǵa toly úlken megapolısterden sharshaǵan aqshaly jurt tabıǵattyń keremet bir ǵajaıyby retinde kóretinin eskere bermeımiz. Arly-berli tolassyz aǵylyp jatqan kólikter men poıyzdardyń terezesinen dalanyń kelbetine qur tamsanyp qanshama Irınalar ótip jatqanynda sharýamyz joq. Qyrǵa qyzyqqan jurt kóp. Sony kóremiz de, «týrızmdi damytý kerek edi» dep qoıamyz. Biraq sonyń tetigin áli kúnge deıin dóp basyp taba almaı júrmiz.
Alaıda keıingi kezde ishki týrızmdi damytýdy qolǵa alyp, qanatqaqty jobalaryn júzege asyryp jatqan azamattardyń qatary kóbeıip keledi. Mysaly, Torǵaıdaǵy kóshpeli qonaqúı jobasynyń avtory Amandyq Ámirhamzındi alaıyq, biraz jyldardan beri kópshilikke Torǵaı tóriniń tylsym tabıǵatyn nasıhattap, týrısterdi óńirge jetektegendeı etip ákep júrgen elshil azamat bıyl «Jartoǵaı glempıngi» degen jańa jobany qolǵa alyp jatyr.
– Negizi biz buǵan deıin de «Tylsym Torǵaıǵa týr» degen jobany qolǵa alyp kórgenbiz. Basty maqsatymyz – múmkindiginshe óńirdiń týrıstik áleýetin ashyp kórsetý, Qostanaı oblysynyń teń jartysyn alyp jatqan Torǵaı dalasynda týrızmniń damýyna yqpal etý. Endi jańa ǵana bastap jatqan jobamyzǵa «Jartoǵaı glempıngi» dep at qoıdyq. Glempıng bolǵan soń týrısterge kórsetiletin qyzmettiń bári ishinde, demalýshylar ne qalaıdy, sonyń bári daıyn ári yńǵaıly bolý kerek. Qazir osy deńgeıge jetýge umtylyp jatyrmyz, – dedi Amandyq Ámirhamzın.
Amandyqtyń kózdegeni – burynǵy qazaq aýylynyń úlgisin qaıta qalpyna keltirý. 10-12 kıiz úıden turatyn shaǵyn ǵana qazaqy aýyl turǵyzýdy oılastyryp júr. Qazirdiń ózinde Jangeldın aýdanyndaǵy Jartoǵaıǵa 4-5 úı tigip qoıǵan. Úı sany aldaǵy ýaqytta suranysqa qaraı kóbeıe beredi.
– Dúnıejúzilik janýarlar dúnıesi degen qor bar. Sonyń bir jarnamasyn kezdeısoq kórip qaldym. Olar Qazaqstandaǵy kásipkerlerge qoryqtardan elý shaqyrym qashyqtyqtaǵy jerlerden ekonomıkanyń balama kózi bola alatyn jobalardy usynady eken. Sol jobany kórip olarǵa ótinim tastadym, ol qabyldandy. Odan keıin jubaıym ekeýimiz Kazakh Tourism AQ pandemııa kezinde ishki týrızmdi damytý maqsatynda uıymdastyrǵan onlaın akademııasynda oqyp, jeti sertıfıkatyn aldyq. Ol jerde ár baǵytta oqytady, máselen, týrdy qalaı uıymdastyrý kerek, glempıngti qalaı jasaý kerek degen sııaqty. Osy jeti kýrsty támamdaǵan soń, biz ózimizdiń bıznes josparymyzdy jasap, «Jangeldın aýdanyndaǵy Jartoǵaı glempıngi» degen jobamyzdy usyndyq. Nátıjesinde jeńimpaz bolyp, odan keıin Kazakh Tourism bizdi kıiz úıden tigilgen qonaqúı bıznesimen tanystyrý maqsatynda Jetisý óńirine shaqyrdy. Bul bıznes Almaty oblysynda jaqsy damyǵan eken. Kólsaı, Qaıyńdy kólinde bolyp, kórip qaıttyq. О́zderi shaqyryp, qarjylandyrdy, – dedi joba avtory.
Amandyq «Jartoǵaı glempıngi» jobasyn sáýir, mamyr aılarynda bastaǵan. Odan keıin úıin kepilge qoıyp, bes jarym mln teńge shamasynda nesıe aldy. Munyń syrtynda, bir jarym mln teńgedeı óz qarajatyn jumsap, oǵan kıiz úıdiń ishki buıymdary, qazan-oshaq, kórpe-jastyq degen sııaqty turmystyq dúnıelerdi satyp aldy.
– О́kinishke qaraı, kıiz úılerdi arnaıy jasattyryp Qyrǵyzstannan aldyrtýǵa týra keldi. О́ıtkeni Qazaqstanda jasalǵan kıiz úılerdi satyp alýǵa shamamyz kelińkiremedi, sosyn bizde saýdalasý degen kishkene qıyndaý másele eken. Jalpy, negizgi ıdeıa joǵaryda aıtqandaı bizdiń óńirimizde ekonomıkanyń balamaly kózin usyný ǵoı. Negizgi maqsat – osy. Bul – áleýmettik joba, óıtkeni osy arqyly týrısterdi tartý kerek. Máselen, osy óńirdegi jergilikti kásiporyndar men jeke sharýa qojalyqtary ónimderin satý úshin myń shaqyrym jerge aparady. Al týrıst kelse, sol jerde-aq, baǵasyna qaramaı satyp alady. Odan keıingi maqsat, mysaly, bizdiń Torǵaı óńirinde qonaqúı bıznesi kenjelep qalǵan. О́ńirge týrısterdi tartý kezinde kóptegen qıyndyqqa tap kelemiz. Keıde qaıda jatqyzarymyzdy bilmeı qalamyz. Qonaqúı bolmaı qalǵan jaǵdaıda, adamnyń qabaǵyna qaraýǵa týra keledi. «Jartoǵaı glempıngi» de osy qajettilikten týyndaǵan bastama. Biz negizgi qonys retinde osy jerge toqtaımyz da, týrısterdi ary qaraı basqa óńirlerge alyp baramyz. Torǵaıda týrısterdi qyzyqtyratyn jer kóp qoı, Qaratuz, Torǵaı geoglıftary, Torǵaıdaǵy alty mýzeıge, Altyn dala rezervatyna aparýǵa bolady. Torǵaıdyń janýarlar dúnıesi, tabıǵaty, tarıhy baı ǵoı, – deıdi kásipker.
Amandyqtyń glempıngi joldyń boıynan qashyqtaý jerge ornalasqan.
– О́ıtkeni bizge joldan oqshaýlaý, ınterneti bolmaıtyn, adam otbasymen kelip tabıǵat aıasynda demalatyndaı bolý kerek. Demalýshylarǵa biz mynadaı qyzmet túrlerin usynamyz. Qazir 4 kıiz úı qoıdyq. Qonaqúıler kún batareıalary arqyly jaryqtandyrylady. Birinshisi ashana, sharýashylyqqa, tamaq daıyndaýǵa arnalǵan. Ekinshisi erlerge, úshinshisi áıel adamdarǵa, tórtinshisi jeke otbasylarǵa arnalǵan. Olarǵa atqa miný, sadaq atý, balyq aýlaý, kóremin dese kıikterdi kórsetý, qajet bolsa, janymyzdaǵy «Altyn dala» rezervatynyń qorǵaýyndaǵy janýarlar men qustar álemin kórsetý, sol óńirdegi tarıhı oryndarmen tanystyrý sııaqty qyzmet túrleri kórsetiledi. Tapsyrys boıynsha qoı soı dese, qoı soıyp beremiz, qurt, irimshik, qaımaq, sary maı, qymyz, qymyran ákel dese, ony ákep beremiz. Bıylǵy maqsat – bul jobaǵa qyzyǵýshylyq bola ma, sony baıqaý. Endi meniń oıymsha, osy óńirden ketken azamattardyń kóbi týǵan jerdi saǵynyp keledi dep oılaımyn, munyń syrtynda qazir pandemııadan zárezap bolǵan otbasylar bir ońasha, oqshaý jerge baryp, tamyljyǵan tumsa tabıǵattyń aıasynda biraz ýaqyt sergip, demalyp qaıtqysy keledi. Eń bastysy, osy qyzmetti joǵary deńgeıde jasap, olarǵa usyný kerek. Torǵaıdy kórgisi keletin týrıster tabylady dep oılaımyn, – dedi Amandyq.
«Jartoǵaı glempıngi» Torǵaı ózeniniń boıyna ornalasqan. Munda qazirdiń ózinde birneshe otbasy demalyp jatyr.
Qostanaı oblysy