• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
24 Qańtar, 2014

Qazaq ádebıetindegi orny erekshe tulǵa

538 ret
kórsetildi

 

 

Qazaqtyń asa kórnekti aqyny Farıza Ońǵarsynovanyń qaıtys bolýyna baılanysty respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasyna kelip jatqan hattar men kóńil aıtýlar legi tolastar emes. Búgin olardyń birqatary gazettiń qaǵaz nusqasynan oryn alyp, bettelýge ketti. Endi sanaýly saǵattardan keıin olar baspahanada basylady. Al osy orny tolmas qazaǵa baılanysty gazette berilip jatqan arnaıy bettiń aldyn ala josparyna kirmeı qalǵan, redaksııaǵa óz talaptarymen keıindeý kelip túsip jatqan basqa hattardy biz gazetimizdiń ınternet-basylymyna usynyp otyrmyz. 

 

 

Úlken júrekti jan edi

Dendegen dert, ańdyǵan ajal talaı arystardy aramyzdan julyp alyp ketip jatyr. Endi mine, Farıza apamyzdyń dúnıeden ozǵandyǵy týraly jaısyz habar kókiregimizdi sherge toltyryp tur...

Farıza Ońǵarsynova qazaqtyń asqaq poezııasyndaǵy asaý jyrdyń ıesi, kórikti de órnekti oıdyń sheberi boldy. Ol qazaq poezııasynyń bir shyńyna aınaldy. Artyna óshpes mura, sarqylmas qazyna qaldyrdy.

О́ziniń sońynan ergen myńdaǵan ini-sińlilerine qoldaý kórsetip, ónerge degen jolyn ashyp berdi. Sondyqtan da qazir «Farıza apam» degen azamattardy elimizdiń barlyq óńirinen de tabýǵa bolady. Tek qana aqyndar emes, alýan túrli óner jolynda júrgen daryndy jastar úlken júrekti Farıza apamyzdyń qamqorlyǵyna bólendi.

Ádiletsizdikke tózbeıtin Farıza apamyz mynaý О́mirden Ar men Namystyń Týyn kóterip ótti.

Búgin óziniń súıikti Farızasynan aıyrylyp, qalyń qazaqtyń qabyrǵasy sógilip tur...

Qaıǵyryp qalyń qarly dala jatyr...

El kórdi jyr álemin muń basqanyn.

Attanyp máńgilikke bara jatyr,

Halqyna amanattap jyr-dastanyn...

Baqul bolyńyz, qadirli Farıza apa...

Halqyńyz barda, qudiretti jyrlaryńyz árbir qazaqtyń júreginde saırap turady, jas urpaqtyń boıyna qýat berip, sanasynda saqtalary anyq.

Aıbatyr Seıtaq,

aqyn-jýrnalıst.

Astana.

 

Patshaıym Farıza ápkem

                 -I-

Tumandanǵan sanamdy munshama kún

Munar, munar oımen de tumshaladym!

Men ózińe, Farıza ápkem, endi

Muqaǵalı aǵamdaı muń shaǵamyn!

Kerenaý el umytyp erlik isin,

О́z aqynyn óltirer órligi úshin!

Kógendetip kóz nuryn Jaıyq jaqqa

Qoıdy-aý endi Ertistiń ker buǵysyn!..

Tentegiń tur qaz únin uzatyp-aý,

Uly Atyraý uǵynar,

Zaty mynaý,

Qyz minezdi ul týmas

Kerekýdiń

“Kazkraıy” áýelden buzaqylaý…

Jatsa da alda aq paraq jaınamazy,

Baýyryńnyń sen jaqta oı, nazary.

Biraq mynaý ór keýde “Kazkraıdyń”

О́rshil aqyn bop týdy qaı qazaǵy?!

Jaıaý Musa, Mádı – dep, – arǵy zatym!..

Arýaqtanar bul jaqta jalǵyz aqyn!

Ol da búgin Jaıyqqa jaýtańdap tur

Ekpininen jańylyp taý buzatyn.

 

                             -II-

 

Kóńil jaýrap keı kezde órtti ańsaǵan!..

Shýly ómirde adasyp ketken sanam.

Men ǵoı endi sybyrlap aıtaıynshy

Bir syrymdy, Farıza ápkem, saǵan.

Bekzada qus máýesiz qaraǵaıǵa

Shaldyǵyp-aq jetkenmen,

Panalaı ma?..

Kerekýge shaqyrǵan Tóleýjandy

Ázilhandaı bizge endi aǵa qaıda?!

Sol Tóleýjan ýaqyttyń yrǵaǵymen

О́r minezi úılespeı,

Jyrlady keń.

“Menen qujat suraǵan senderde osy

es bar ma?!” dep,

Ursypty ol mundaǵymen…

Keńsege osy engende,

Myna maǵan

Keńkelestiń sur kózi unamaǵan!

“Salaýatty tirliktiń salty osy!..” – dep,

Kilt salatyn tesikten syǵalaǵan.

Tóleýjandaı aqyn bop tolǵansam da,

Seri kóńil buzyldy-aý anda-sanda…

Tókeń qazir tirilse kimge barar,

Áz aǵańdaı bir adam bolmasa onda!..

 

                           -III-

 

Bul fánıde qyryq belden ári uzap men,

Saǵan baram, patshaıym Farıza ápkem!

Adamdardyń ishinde dál ózińdeı

Pendeshilik jýymas perızat kem.

Jaýyzdyqpen jas kúnim óltirilgen…

Men Aqıqat izdermin jer túbinen!

Kóp talanyp qotanda tóbet ıtke,

Erkin ósken elsizde bóltirik em!

Endi ulysam kókjalmen qatar turyp,

Bóri dúnıe bórligip, jatar ulyp!

Uly daýsym Ertisten ýildegen

Aq Jaıyqqa quıylar qotarylyp!

Boz Dalada bozdaǵan, aq arýana,

Men – Jumeken joǵaltqan botaly úmit!

Júrmin qazir, tup-tutas Ǵalamshardy

Judyryqtaı júrekke Otan qylyp!

Uly Ǵalam únime selt etpese,

Jan-tánimmen ketermin qoparylyp!

Sonsoń tozaq otynan kúl bolarmyn,

Álemdi de kúnákar atandyryp!

 

                     -IV-

 

Qarsy buryp aǵysqa aq kememdi,

Kók jelkendi kóterer shaq ta keldi!

Býdaq-býdaq bult oıdan men ózińe

Qol sozamyn, Farıza ápkem, endi.

Qoshalaqty nazqońyr óleń terbep,

Qońyr ińir barady beleńge órlep.

“Temirqazyq” týǵanda

Oı tolǵaıdy-aý

Kekilbaev tárizdi kemeńger tek!

Sol Jumeken syıpaǵan kekilinen

Qulyn-jyrym taı bolyp,

Jetilip em.

Endi asyǵam qyryq úsh kún Taıbýryldy

Kúte almaǵan Qobylandy sekildi men!..

Burq-burq qaınap beımaza ǵasyrymda,

Haqym bar ma tap qazir basylýǵa?!

Qus jolymen márege juldyzdardyń

Kerýeni de, ánekeı, asyǵýda!

Júrgende jurt Qorqyttyń kórin qazyp,

Jaqsy sóz de bolmaı ma kóńilge azyq?!

Samaladaı samsatqan úmitimdi

Sensiń maǵan kóktegi Temirqazyq!

Arman Qanı,

Qazaqstan Jazýshylar odaǵy

Pavlodar oblystyq fılıalynyń dırektory.

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri.

 

Ár sanada Farıza

Dúbirinen ǵasyrlardyń,

Tóbeleri tóńkerilgen Narynym.

Dúrilinen asyrǵan muń

Estiledi babalardyń zar úni.

Dúnıeni sapyrǵandaı

Naz – qaıǵynyń saryny.

Aǵyp tústi –aý poezııa nur kóginen

Jarqyraǵan jaryq juldyz –

Jar dalanyń taǵy da bir daryny!

Dana qazaq Farızasy,

Marjan sózdiń padıshasy.

Jabylǵandaı sáýle shashqan sahna

Asyl eldiń saýsaǵynan

Sýsyp tústi gaýhar kózdi saqına.

Lıranyń úzilgendeı altyn tini «dyń» etip,

Dúnıe qaldy dir etip.

Paı –paı, zaman, qandaı edi jyrlary,

Úzile de rahattana tyńdaýshy edi

Pań dalanyń qyrlary.

Shuǵylamen kún sándegen

Alataýdyń shyńdary.

Sulýlardyń júzderinen tógilgendeı

Móldiregen nurlary.

Ár sazynda – mahabbattan eljirep,

Jigitterge úzile aıtqan syrlary,

Bal tamǵandaı muńly áni.

Paı- paı, zaman, qandaı edi jyrlary?!

Ol óleńin oqyǵanda

Sáýkelesin sándep kıgen

Gúl jalt etip qaraıtyn.

Aq qaıyńnyń maıda samal

Shashyn sándep taraıtyn.

Jyrlarynan jyldar sóılep,

Tebirenip ǵasyrlar.

Qum Narynnan shyǵa kelip

Isataı men Mahambetteı batyrlar,

Suńqar bolat qylyshtardan

Jarq-jurq etip oınaıtyn-dy jasyndar.

Qazaǵymnyń jadyraǵan kóńili

Almatynyń, Astananyń, Atyraýdyń ómiri

Farızanyń jyrlarymen sándenip,

Ǵumyr - darııa turǵanynda árlenip,

Áspetteıtin shyǵys jaqtan Tań kelip.

Ýa, halqym, Farıza – Aqqý

Ketti ushyp qoshtasyp Nar Dalamen.

Biraq qaldy qasymyzda aq óleń,

Árbireýi aq maqtadaı pák óleń.

Árbireýi úlbiregen sábıdeı,

Nárimizge aınalyp myna dúnıe - fánıde.

Árbir óleń endi bizge Farıza bop sóıleıdi,

Árbir óleń sahnaǵa Farıza bop tórleıdi.

Árbir óleń Farızanyń jigerinen ot alǵan

Árbir óleń sanamyzǵa bulaqtaıyn quıylyp,

Jaýlaryna namysyn esh bermeıdi.

Qaısar jyrlar dáýirlerge ulasyp,

Eshqashanda ólmeıdi!

Padıshanyń Altyn Taǵy - ár qazaqtyń sanasy,

Farızany terbetedi Altyn Besik - Dalasy!

Qadyr Júsip,

Farıza Ońǵarsynovanyń kýrstas joldasy.