Elbasynyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty halyqqa Joldaýyn záýlim zalda otyryp, óz aýzynan estigen jandardyń biri retinde úlken tebirenis qushaǵynda bolǵanymdy jasyra almaımyn. Elbasy ǵylym-bilimge degen qoldaýdyń kúsheıip, buǵan bólinetin qarjynyń barynsha kóbeıetinin jarııa etti. Naqtylap aıtqanda, taıaý jyldary ǵylymdy qarjylandyrý ishki jalpy ónimniń keminde 3 paıyzyna deıin jetedi. Osyǵan oraı, Joldaýda 80-nen astam ınnovasııalyq ıdeıalar teginnen-tegin aıtylǵan joq. Sondyqtan da bolar, Joldaýǵa shetel ǵalymdary men sarapshylary da basa kóńil bólýde.
Elbasynyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty halyqqa Joldaýyn záýlim zalda otyryp, óz aýzynan estigen jandardyń biri retinde úlken tebirenis qushaǵynda bolǵanymdy jasyra almaımyn. Elbasy ǵylym-bilimge degen qoldaýdyń kúsheıip, buǵan bólinetin qarjynyń barynsha kóbeıetinin jarııa etti. Naqtylap aıtqanda, taıaý jyldary ǵylymdy qarjylandyrý ishki jalpy ónimniń keminde 3 paıyzyna deıin jetedi. Osyǵan oraı, Joldaýda 80-nen astam ınnovasııalyq ıdeıalar teginnen-tegin aıtylǵan joq. Sondyqtan da bolar, Joldaýǵa shetel ǵalymdary men sarapshylary da basa kóńil bólýde.
Bul baǵdarlamalyq qujatta joǵary jáne arnaýly oqý oryndarynyń aldyna zaman talabyna saı tyń da jańa mindetter qoıylyp otyr. Mine, bul negizinen alǵanda oqytý úderisine zamanaýı ádisteme men tehnologııany engizýge, oqytýshy-pedagogıkalyq quramnyń sapasyn jaqsartýǵa, biliktilikti rastaıtyn táýelsiz júıeni qurýǵa, talapty shákirtter úshin bilimge qoljetimdilik aıasyn keńeıtýge, taǵy da basqa ózekti máselelerge kelip saıady. Osy oraıda, Elbasy tek bilim berip qana qoımaı, alǵan bilimin áleýmettik beıimdelý úderisinde paıdalana bilýge ıkemdelý qajettigin naqtylaı tústi. Demek, bul – bilimgerlerge degen talapty kúsheıte túsý degen sóz.
Joǵary oqý ornynyń negizgi maqsaty – tereń bilimdi, is-tájirıbesin júzege asyrýǵa qabiletti bilikti maman daıarlaý. Kıeli topyraqta boı kótergen bilim ordasy Italııanyń Bolon ýnıversıtetinde úderistiń negizi bolyp qalanǵan ýnıversıtetterdiń Uly hartııasyna qol qoıý arqyly bilim berýdiń álemdik keńistigine qosyldy. Bolon deklarasııasynyń talaptaryna sáıkes qurylymǵa birsypyra ózgerister engizilip, jańa strategııalyq baǵyttar belgilendi.
Stýdenttiń bilim deńgeıi oqytýshynyń biliktiligine tikeleı baılanysty. Stýdenttiń bilimi taıaz bolsa, bul ustaz isiniń nátıjesi tómendigin kórsetedi. Sondyqtan da oqytýshyǵa degen talapty kúsheıtý basty nazarda. Bilim berý salasynda jalpaqshesheılikke, bosańdyqqa jol berýge bolmaıdy. Oqý ornynyń halyqaralyq mártebesine saı bıik talap turǵysynda bolýdy paryz dep sanaımyz. Osy rette, birqatar oqytýshylardy biliktilikti arttyrý baǵdarlamasymen Oksford, Kembrıdj, t.b. oqý oryndaryna ǵylymı taǵylymdamadan ótýge jiberý qolǵa alyndy.
Dál qazir biz ýnıversıtetimizdiń álemdik deńgeıdegi ozyq bilim ordalarynyń qatarynan oryn alýyna alǵysharttar jasaýdy aldyńǵy orynǵa qoıyp otyrmyz. Osy sharalardy júzege asyra alǵanda ǵana bilim ordasynda daıyndalatyn mamandardyń oqý josparlaryn eýropalyq standarttarǵa sáıkestendirýge, akademııalyq dárejelerdiń halyqaralyq deńgeıde moıyndalýyna, kredıttik tehnologııa boıynsha synaqtardyń birlik júıesin engizý arqyly akademııalyq utqyrlyqty qamtamasyz etýge, qos dıplomdyq bilim baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa múmkindik týady.
Ýnıversıtette qazirgi kezde 29 ulttyń ókilin qamtıtyn 10 myńǵa jýyq jas bilim alýda. Onyń ishinde túrkitildes 15 memleketten kelgen 1200-deı stýdent pen tyńdaýshy bar. Stýdentter negizinen qazaq, túrik, aǵylshyn, orys tilderinde oqytylady. Sondaı-aq, barlyǵy 54 mamandyq boıynsha bilim alýǵa múmkindik bolsa, 30 mamandyq boıynsha magıstratýra, 3 mamandyq boıynsha rezıdentýra jáne 11 mamandyq boıynsha doktorantýra (PhD) ashylǵan.
Qazirgi tańda ýnıversıtette ǵylymdy sala-sala boıynsha damytýǵa aıqyn baǵyt alynyp otyr. Solardyń bir-ekeýin tilge tıek ete keteıik. Aıtalyq, medısına salasy boıynsha mamandar Eýropa standarttaryna sáıkes daıyndalady. Ǵylymǵa ıek artqan tájirıbeli ǵalym-mamandar jeterlik. Túrik Respýblıkasynyń birneshe oqý ornymen kelisimshart túzilgen. Medısına mamandyqtarynda bilim alatyn stýdentter úshin Shymkent jáne Túrkistan qalalarynda eki klınıka oqý bazasy retinde paıdalanylýda.
Oıymyzdy túıindep aıtar bolsaq, ınnovasııalyq zertteý jumystarymen halyqaralyq deńgeıge kóterilý – negizgi maqsattarymyzdyń biri. Táýelsiz elimizdiń shyn máninde aldyńǵy qatarly bilim ordasy ataný jolynda bar múmkindikti paıdalanamyz. Bul degenińiz, halyqaralyq standarttar negizinde sapaly bilim alyp, jarqyn bolashaqqa nyq qadam jasaıtyn rýhy bıik, bilimdi, sapaly ulttyq kadrlar tárbıeleýge batyl qadam bolmaq. «Qazaqstan joly – 2050» aldymyzǵa tartyp otyrǵan uly maqsat-múdde bıiginen kóriný – búgingi ýaqyt talaby.
Ýálıhan ABDIBEKOV,
Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq
qazaq-túrik ýnıversıtetiniń
prezıdenti, professor.