Ekonomıkany órkendetýdiń basty trendin shıkizattyq sıpattan ındýstrıaldyq, shyǵarmashylyq baǵytqa ártaraptandyrý ishki jalpy ónim úlesiniń ósýine oń áser etetinin damyǵan elderdiń tájirıbesinen anyq baıqaýǵa bolady. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev kezekti Joldaýynda «Úkimet sarapshylarmen birlesip, jyl sońyna deıin jańa mádenıetti jáne onyń daryndy ókilderin dáripteýge baǵyttalǵan naqty sharalar josparyn usynýǵa tıis» dep, elimizde kreatıvti ındýstrııany qoldaý qoryn ashýdy tapsyrdy.
Búginde qazaqstandyq shyǵarmashylyq ıeleri de halyqaralyq naryqta básekege qabiletti kreatıvti ónim shyǵara alatynyn kórsetip keledi. Derekterge zer salsaq, 2019 jyly elimizdegi shyǵarmashylyq ındýstrııalardyń eksport kólemi 247 mln dollardan asqan. Árıne, medıa, oıyn-saýyq naryǵy áldeqashan damý jolyna túsken elderdegimen salystyrǵanda, bul tómen kórsetkish bolýy múmkin. Biraq elimizde de shyǵarmashylyq kásipkerlikke qoldaý kórsetý, naryqqa básekege qabiletti ónim shyǵarý, kadr daıarlaý, talantty jastardy qoldaý, shyǵarmashylyq qyzmet pen zııatkerlik menshikti qorǵaý sekildi jumystardyń iske asyp jatqany belgili. Endigi kezekte kreatıvti ındýstrııada jumyspen qamtylǵandar sanyn arttyrýǵa basymdyq berilip, grant, nesıe, sýbsıdııa alýǵa memlekettik qoldaý túrindegi jeńildikter qarastyrylsa, qarjylyq, zańnamalyq turǵyda kómek kórsetilip, arnaıy qorlar ashylsa, ekonomıkanyń osynaý mańyzdy baǵytyn damytýǵa mol múmkindik týatyny daýsyz.
BUU 2021 jyldy shyǵarmashylyq, ekonomıka, mádenıet, bıznes jáne tehnologııalar toǵysqan ıntellektýaldy qyzmetke negizdelgen «Bilim ekonomıkasy» jyly dep jarııalady. Kreatıvti ekonomıka adamı kapıtaldy jetildirýmen tyǵyz baılanysty ekenin eskersek, qazirgideı transformasııa kezeńinde shyǵarmashylyq áleýetti damytýdyń mańyzy arta túsedi. Sondyqtan joǵary oqý oryndaryndaǵy stýdentterdiń ózderi qalaǵan mamandyǵyn meńgerip qana qoımaı, shyǵarmashylyqpen aınalysýyna, jobalary men tyń ıdeıalaryn iske asyrýyna qolaıly jaǵdaı jasalýy kerek. Bul úshin túrli Startup ortalyǵyn, soft skills-ter arqyly kásipkerlikke baýlıtyn sheberlik synyptaryn uıymdastyrýdyń tıimdiligi joǵary bolmaq. Osy oraıda S.О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetiniń bazasynda kreatıvti ındýstrııa ortalyǵy ashylǵaly otyr.
Bul ortalyq talantty jastarymyzdy shyǵarmashylyq turǵydan shyńdaıtyn OpenSpace bolady degen senimdemiz. Munda álemdik sıfrly alpaýyttar – Facebook, Twitter, Google jáne taǵy basqa da kompanııalarda jumys istep júrgen qazaqstandyqtardyń qatysýymen «Mentorlyq mektep» jobasy uıymdastyrylady. Olar bizdiń stýdentterdi dızaın, vıdeografııa, jýrnalıstıka jáne taǵy basqa shyǵarmashylyq, sıfrly quzyrettilikterdi meńgerýge úıretedi.
Munaıly aımaqtaǵy alǵashqy kreatıvti ındýstrııa ortalyǵy kásibı sarapshylardy biriktiretin, mańyzdy máseleler boıynsha pikirtalastar ótkizetin, ıdeıalar men sheteldik tájirıbe transfertine bastamashylyq jasap, jahandyq prosesterge taldaý, monıtorıng júrgizetin, zamanaýı jańashyldyqtyń óńirge, jalpy elge áserin baǵamdaıtyn alań bolady. Osy arqyly aımaqtaǵy talantty jastardyń qataryn arttyrýǵa, olardyń týyp-ósken óńiriniń órkendeýine atsalysýyna sebepker bolýdy maqsat etip otyrmyz. Ortalyq stýdentterdiń ózin-ózi jetildirýine, batyl ıdeıalaryn iske asyrýyna, ǵylymı, ınnovasııalyq prosesterge aralasýyna jol ashady. Ortalyqtyń 600 adamǵa arnalǵan alańynda ártúrli hakatondy tek ýnıversıtet stýdentteri úshin ǵana emes, Atyraý oblysyndaǵy mektepterdiń talantty oqýshylary úshin de uıymdastyrý josparlandy. Osylaısha, S.О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıteti kreatıvti ındýstrııa ortalyǵyn ashý arqyly «Bilim ekonomıkasynyń» damýyna úles qosýdy kózdep otyr.
Kreatıvti ekonomıkanyń jetekshi resýrsy – adam kapıtaly. Tehnıka men tehnologııa qaryshtap damyǵan jańa dáýirde ekonomıkanyń basty damý kózi – shıkizat emes, adamdar, olardyń daǵdylary, qabileti men quzyreti. Sol sebepten, qazir jastarǵa dástúrli jolmen bilim berip qana qoımaı, olardyń soft skills-terin damytyp, qabiletin arttyryp, túrli shyǵarmashylyq ıdeıalaryna ınvestısııa salý joldaryn oılactyrýymyz qajet. Osy maqsat jolyndaǵy josparymyz Memleket basshysynyń halyqqa arnaǵan Joldaýymen úndesip, qolǵa alǵan isimizge tyń serpin berdi. Damyǵan bilim berý ınfraqurylymy men qolaıly kásipkerlik orta óńirlerge bilimdi, bilikti mamandardy tartýǵa, el ekonomıkasyn jańa beleske kóteretin mańyzdy úrdisterdi iske asyrýǵa negiz qalaıdy. О́ıtkeni eń tıimdi ınvestısııa – adam kapıtalyna salynǵan ınvestısııa.
Gúlzada ShAKÝLIKOVA,
«S.О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıteti» KeAQ basqarma tóraǵasy-rektory
Atyraý oblysy