Prezıdent 7 qazanda Ulttyq jobalar tizbesin bekitkeni málim. Sonyń biri – «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan ornyqty ekonomıkalyq ósý». Ulttyq ekonomıka mınıstrligi ázirlegen bul jobaǵa Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý, Energetıka, Saýda jáne ıntegrasııa, Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrlikteri atsalysqan.
Ulttyq ekonomıka mınıstrligi ekonomıka salalaryn damytý departamentiniń dırektory Oljas Syzdyqovtyń dereginshe, joba úsh baǵyttan turady. Birinshi baǵyt – shıkizattyq emes sektor ınvestısııalarynyń ósýi, sondaı-aq qun jasaýdyń jahandyq jáne óńirlik tizbekterine qosylý negizinde ekonomıkany ártaraptandyrý. Ekinshi baǵyt ónimdiligi joǵary jumys oryndaryn qurý arqyly halyqtyń tabysyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Úshinshi baǵyt – tómen kómirtekti damý trendin eskere otyryp, jańartylatyn energııa kózderi bazasynda elektrgenerasııanyń ozyq damýyn qamtasyz etý.
Joba 5 baǵyttan turady. Olar – ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, munaı-gaz hımııasy keshenin damytý, geologııalyq zertteýlerdi damytý, energetıkalyq keshendi damytý jáne shıkizattyq emes eksportty ilgeriletý. Buǵan qosa negizgi 6 mindet jáne 13 kórsetkish aıqyndalǵan.
– Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý boıynsha eki negizgi mindet aıqyndaldy. Iаǵnı óńdeýshi ónerkásip kásiporyndaryn tehnologııalyq jańǵyrtý, sondaı-aq óndiris kólemin ulǵaıtý jáne óńdeý ónerkásibi taýarlarynyń nomenklatýrasyn keńeıtý. Bul úshin kásiporyndardyń jańa tehnologııalardy satyp alýyna, engizýine, jabdyqtardy montajdaýǵa jáne iske qosý-jóndeý jumystaryna, sondaı-aq kadrlardyń biliktiligin arttyrýǵa, tehnologııalyq jabdyqtardy satyp alýǵa kredıt berý, onyń ishinde lızıng sharttaryn jaqsartýǵa arnalǵan shyǵyndaryn óteý jónindegi keshendi sharalar ázirlenedi. Osylaısha, 2025 jylǵa deıin sıfrly tehnologııalardy paıdalanatyn óńdeý ónerkásibindegi kásiporyndardyń úlesin 23 paıyzǵa deıin jetkizý josparlanýda. 2025 jyly jabdyqtar men mashınalar úshin negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestısııalar 1 trln teńgeden asatyn bolady, – deıdi O.Syzdyqov.
Bul rette óndiris kólemin ulǵaıtý jáne óńdeý ónerkásibi taýarlarynyń nomenklatýrasyn keńeıtý mindetin oryndaý úshin 418 ındýstrııalyq jobany iske asyrý josparlanýda. 2025 jylǵa qaraı negizgi kapıtalǵa 11 trln teńgeden astam ınvestısııa tartylmaq.
Sondaı-aq óńdeý ónerkásibiniń ónimin eksporttaý kólemi 24 mlrd dollarǵa ulǵaıady dep kútilýde. Jańadan qurylatyn biliktiligi joǵary jumys oryndarynyń sany shamamen 100 myńdy quramaq. 2025 jylǵa deıin iske qosý josparlanǵan iri jobalardyń qatarynda Monterra Qasaqstan, «Evrohım-Qarataý», «Mega Smart», KamLit KZ jáne basqa da seriktestikter bar. Bul rette respýblıkalyq deńgeıde 50 negizgi joba aıqyndalǵan.
– Munaı-gaz hımııasy keshenin damytý baǵyty boıynsha syrtqy suranysty qanaǵattandyrý úshin iri joǵary tehnologııalyq munaı-gaz hımııasy óndiristeri engiziledi. 2025 jylǵa qaraı 5 munaı-gaz hımııa zaýytyn paıdalanýǵa berý josparlanǵan. Olar – polıpropılen óndirisi, benzın men polıpropılenge arnalǵan qospa óndirisi, metanol óndirisi, polıetılentereftalat óndirisi jáne Qashaǵan ken ornynyń shıkizaty bazasynda gaz óńdeý zaýyty. Osynyń nátıjesinde munaı-gaz hımııasy ónimderin óndirý kólemi 360 myńnan 2 mln tonnaǵa deıin, ıaǵnı 5 ese ulǵaıady. Sonymen qatar eksport 9 ese ósedi, – deıdi mınıstrlikke qarasty ekonomıka salalaryn damytý departamentiniń dırektory.
Geologııalyq barlaý salasyn damytý ınvestısııalyq tartymdylyqty arttyrýǵa jáne geologııalyq materıaldardy saqtaý men óńdeýdi zamanaýı ınfraqurylymmen qamtamasyz etýge baǵyttalady. Aýmaqtyń geologııalyq zerttelýin qamtý 683,9 myń sharshy shaqyrymǵa ulǵaıady. Bir qor qoımasy, 2 kern qoımasy salynady jáne 4 kern qoımasy jóndelmek.
– Tórtinshi baǵyt ekonomıka men halyqtyń ósip kele jatqan qajettilikterin qanaǵattandyrý maqsatynda energetıkalyq keshendi jańǵyrtýdy kózdeıdi. 2025 jylǵa deıin jumys istep turǵan elektr stansalaryn jańǵyrtý esebinen 5 404 MVt qosymsha qýatty iske qosý josparlanýda. Sondaı-aq Batys Qazaqstan, Atyraý jáne Mańǵystaý oblystary arasynda ekinshi tizbek (220 kV) salynbaq. Qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde elektr energııasyn óndirýdiń jalpy kólemindegi jańartylatyn energııa kózderinen alynatyn elektr energııasynyń úlesi 6 paıyzǵa jetedi. Jobalardy iske qosý ekonomıkanyń elektr energııasyna qajettiligin 120 mlrd kVt/saǵatqa deıin óteıtin bolady, – dedi O.Syzdyqov.
Shıkizattyq emes eksportty ilgeriletý baǵyty boıynsha shıkizattyq emes eksport kólemin 41 mlrd dollarǵa deıin ósirý mindeti sheshilmek. Bul úshin jańa eksporttaýshylardy ósirýge jáne jumys istep jatqan eksporttaýshylardyń quzyretin arttyrýǵa baǵyttalǵan eksporttyq akselerasııa baǵdarlamasyn damytý jalǵasady. 1 myń belsendi eksporttaýshynyń syrtqy naryqtarǵa shyǵýy qamtamasyz etilmek. Sonymen qatar 350-ge jýyq eksporttaýshyny Alibaba, Amazon, OZON sekildi elektrondy saýda platformalaryna shyǵarý josparlanýda. Buǵan qosa memlekettik etalondardyń halyqaralyq talaptarǵa sáıkestigin qamtamasyz etý úshin synaq zerthanalyq bazalarynyń 30 paıyzy, ıaǵnı 250-den astamy jańǵyrtylmaq.
– Eksporttaýshylardy syrtqy naryqtarǵa ilgeriletý úshin birqatar sharalar qarastyrylǵan. Atap aıtqanda, eksport aldyndaǵy jáne eksporttyq qarjylandyrý; saqtandyrý, aınalym qarajatyn tolyqtyrý úshin qarjylandyrý; eksporttaýshylardyń shyǵyndaryn óteý; eksporttaýshylardyń logıstıkalyq shyǵyndaryn óteý tetikteri jumys isteıdi. Osynyń nátıjesinde shıkizattyq emes taýarlardyń eksporty 14 mlrd dollardan 29 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıady. Kórsetiletin qyzmetter eksporty 2,4 ese óspek, dep naqtylady departament dırektory.
Ulttyq jobany qarjylandyrý úshin 15,9 trln teńge kerek. Onyń 402 mlrd teńgesi respýblıkalyq bıýdjette qarastyrylǵan. 15,5 trln teńgeni jeke ınvestısııalar esebinen tartý kózdelip otyr.
Ulttyq jobany iske asyrý nátıjesinde 2025 jylǵa deıin 102 myńnan astam jańa turaqty jumys orny qurylyp, eńbek ónimdiligi 20 paıyzǵa ósedi. О́ńdeý ónerkásibi ónimderin óndirý kólemi 1,5 ese ulǵaıady. Shıkizattyq emes eksportty 41 mlrd dollarǵa deıin, ıaǵnı eki ese ulǵaıtý kózdelgen. Jańartylatyn energııa kózderinen alynatyn elektr energııasynyń úlesi generasııanyń jalpy kóleminiń 6 paıyzyn quraıtyn bolady.
Ulttyq joba Jalpyulttyq basymdyqtardy jáne eldi damytýdyń 2025 jylǵa deıingi ulttyq josparyn iske asyrý úshin ázirlengenin atap ótken jón. Sondaı-aq joba 2025 jylǵa qaraı ornyqty ekonomıkalyq ósýdi 5 paıyz deńgeıinde qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.