Alqarakók aspandy qaq jaryp, zeńgir kóktiń ústinde qalqyǵan ushaqpen birge, biz de arman bıiginde terbelip kelemiz. Terezeden tysqa kóz salsaq aq bulttardyń arasynda ádemi aq kemeler ushyp júrgendeı kórinedi. Aq ulpa mamyqtar túpsiz teńizge bir batyp, bir shyqqan qaltqydaı qozǵalady. Bosfordyń kemesi bulttan, bulty kemesinen kóp eken. Áıteýir, Eýropa men Azııany bólip turǵan alyp buǵazdy odan saıyn áserli ete túsetin osy ekeýi sekildi. Aq bult – aq keme. Osy kóriniske tańdanyp, taǵatsyzdana otyrǵanda mejeli jerge jettik. Aldymyzdan alyp Ystanbul kútip aldy.
Ushaq terezesinen qaraǵanymda qumyrsqanyń ıleýindeı kóringen birtekti úıler balań oıymdy tipti árlendirip jibergendeı. Jer-Ana qushaǵynyń keńdigine me, tumsa tabıǵattyń tamasha tartýyna ma, álde ushy-qıyry kórinbeıtin qalanyń mańǵaz bolmysyna, múmkin órkenıetiniń shyrqaý bıigine bolar, áldenege kóńil masaırap tur. Qaraqurym halyqtyń arasyna enip ketip, bar áserdi boıymyzdan ótkizgimiz keletin dalalyq túısik te joq emes.
Biz kóne shaharǵa qydyrýǵa kelgenimiz joq. Birneshe kún mamandyq boıynsha tájirıbe alyp, bilim shyńdaýǵa barǵanbyz. Negizgi baǵytymyz – osy. Dese de, úlken qalanyń qyzyǵyna enip ketýge ketári emespiz. Osylaısha sabaqty erterek aıaqtap, bárimiz Ystanbuldy tamashalaýǵa attandyq. Biraq bári biz oılaǵandaı bolmady. Alyp shári alaqanyna salyp aıalaǵan joq. Adasa bastaǵan alǵashqy burylysta-aq qala turǵyndary jol suraǵan bizdiń sózimizdi júre qabyldady. Jón surap músápir kúı keshkenimizde betimizge bedireıip qarady da qoıdy. Kólik júrgizýshilerge de aldandyq. Týrıst ekenimizdi seze qoıyp, jolǵa artyq aqsha aldy. Ony sezdik, biraq qarsylyq tanyta almadyq. Sóıte tura ol renishimizdi qalanyń qarbalasyna telip qoıyp júre berdik. Basqa amalymyz joq ekenin, júre bersek kóre beretinimizdi túsindik.
Sóıtip, úlken qalada adastyq. Esime ózimizdiń astana oraldy. Iá, ıá, bul sát meniń basymnan buryndary da ótken. Aýyldan qalaǵa kelgen qarshadaı qyzdyń tar kóshelerde adasqany áli de kóz aldymda.
Bul qalada bir-birimen qyz qýý oınaǵan qýyrshaq kóliktermen aıaldamadan kelesi aıaldamaǵa aıańdap basqan avtobýstar ǵana turatyn sııaqty edi. Kóbine baratyn jerińnen jańylyp, jol izdep júresiń. Kóshe boılap jan-jaǵyńa kóz qadaısyń. Aldyńnan kezikkenniń kóbiniń júzi tanys, buryn jolyqqan kisiń sekildi kórinedi. Alaıda saýlyq suramaısyń, jón suraısyń. Kóbine «bilmeımin» dep ernin jybyrlatqan beınelerdi kóresiń. Sońynda odan da kóńiliń qalyp, eshkimnen jón suramaýǵa bekinesiń. Qala adamdy osylaı qataıtady. Osylaı kóp nársege tańǵalmaıtyn, óziń jáne álem ǵana baryn moıyndaıtyn tas qala turǵynyna aınalasyń.
О́mirdiń keı sátterinde de osy kórinis bar. Ásirese, qoǵamda aǵa býynnyń keıingi tolqyndy moıyndamaýy, jón siltep, jyly qabaq tanyta almaýy jastardyń adasýyna ıtermelemeı me? Al kerisinshe jasy kishiniń úlkenderden keńes alyp, jol suramaýy, ózim bilemdikke salynyp, menmendikke boı aldyrýy ózderin odan ári tyǵyryqqa aparmaı ma? Bul árıne, eki tolqynnyń arasyndaǵy kórinbeıtin kópir joǵalady degen sóz emes. Tek ol «kópir» jóndelmeı qala ma degen qaýip...
Úlken qalada kúnine san alýan oqıǵany, ártúrli jaǵdaıdy bastan ótkizemiz. Sonyń árqaısysyna ózimizshe kesim aıtyp, syrttaı baǵa beretinimiz jasyryn emes. Tipti, súrinisterimiz ben qatelikterimizdi jınap-terip, túıin túıe júretinimiz de bar. Bizdiń jańsaq pikirimiz, orasholaq oıymyz, kisige degen kózqarasymyz bizdiń mádenıetimizdiń dárejesin áshkereleıtini taǵy bar. Sondaǵy oıymyz bir kezde qalaǵa dalanyń jýsan ıisin ala kelgen bolmysymyz az ýaqytta qalanyń shańyn juqtyryp alǵan sekildi. Sony jýyp ketire almaı, qaǵyp túsire almaı júrgen joqpyz ba?
Iá, alyp qala qaınap jatqan taıqazan sekildi. Onyń betinde qalqyǵan maıy da, túkke jaramsyz qur kóbigi de bar. Sonyń qaısysyn qalqyp júrmiz? Qyzyǵy, qala qalǵymaıdy, únemi oıaý.
Osyny aıtyp kúbirlegende qasymdaǵy serigim eleń ete qaldy. Ushaq ta kókke kóterile bastaǵan eken. Kelesi kelgende jón kórseter jan tabylar. Biz ózimiz adasyp úırengen astanamyzǵa qaıttyq. Úlken qalada adasyp júrip, armanyna jetkender az...