Sochıde qazir kún ystyq

О́ziniń «Ystyq. Qysqy. Seniki» degen basty uranyna saı, Sochıde qazir, týra maǵynasynda da, janama maǵynasynda da, shynymen kún qyzyp tur. Buǵan bir jaǵynan jergilikti jerdiń klımaty áser etse, ekinshi jaǵynan jarys joldarynda báseke kórigin kún asqan saıyn qyzdyryp kele jatqan sportshylar sebep bolýda. Sondyqtan shyǵar, báıgeniń tórindegi talas bir sát tolas tappaı, onyń kestesine demil-demil ózgerister enip jatyr. Tartystyń qyzǵanyn mynadan da bilińiz: burnaǵy kúni túnde segizinshi altyn medalin jeńip alyp, birinshi ornyn nyǵyzdaı túsken Germanııa quramasynan keıingi qatarda turǵan Reseı, Gollandııa, AQSh, Norvegııa, Shveısarııa jáne Belarýs elderi árbiriniń qorjynynda bes-besten osyndaı joǵary nagrada bar. Munyń ózi osy quramalardyń endigi basqan árbir sátti qadamy bulardyń kestedegi ornalasý sapyna túzetýler engize beretinin bildiredi. Aldaǵy kúnderde oryn alýǵa tıisti bul ózgerister men túzetýlerdiń árbirinde atan túıe tarta almas aýyr júk jatady. Endi biz negizgi áńgimeniń arqaýy etip alyp otyrǵan 17 aqpan, dúısenbi kúni sporttyń 6 túri boıynsha jarystar ótip, solardyń beseýinde júldegerler belgili boldy. Hokkeıshi qyzdar fınalda ózara kimderdiń kezdesetinin anyqtady. Qazaqstandyqtar bul saıystardyń ekeýine qatysýǵa tıis edi, biraq... Domracheva – «Belarýs Batyry» Áńgimeni joǵarydaǵy «biraqtan» bas­ta­ıyq. Biz buryn úmit kútken jarystardyń biri bıatlonshy áıelderdiń 12,5 shaqyrymdyq qa­shyqtyqtaǵy mass-starty edi. Bastapqy esepte oǵan tórt qyzymyz qatysýy tıis-tin. Biraq, buǵan sońǵy saıysynda alǵashqy otyz­dyqqa kir­gender ǵana jiberiledi. Sondyqtan 15 sha­qyrymdyq jeke júgiriste 40 pen 65-oryndar aýmaǵynan asa almaǵan tórt bıatlonshymyz da bul «toıǵa» «shaqyrý bıletin» ala almady. Degenmen, buǵan qarap, jarystyń jelkeni kerilmeı qalǵan joq. Qaıta álem tap osy joly Olımpıada tarıhynda óte sırek kezdesetin oqıǵalardyń biriniń kýási boldy. Atap aıtqanda, Vankýverde bizdiń Elena Hrýstalevadan keıingi úshinshi beles­ten kóringen belorýs arýy Darıa Domracheva osy Oıyndarda úshinshi márte chempıon atanyp, aıdy aspannan bir-aq shyǵardy. Sochıde buǵan qaıran qalyp, razy bolmaǵan adam kemde-kem. Jarystyń tún jarymyna taıaý ýaqytta aıaqtalǵanyna qaramastan, jaǵymdy jańalyq jahan júzin sol sátten bastap-aq kezip ala jóneldi. Eske sala keteıik, Darıa munyń aldynda, 11 aqpan kúni 10 shaqyrymdyq pasıýtte, 14 aqpanda 15 shaqyrymdyq jeke jarysta aldyna jan salmaǵan edi. Al 12,5 shaqyrymdyq qashyqtyqty 35 mınýt 25,6 sekýndta qıyp ótip, taǵy da aldyna eshkimdi túsirmedi. Ekinshi orynǵa cheh qyzy Gabrıela Soýkalova shyqsa, úshinshi tuǵyr Norvegııa ókili Tırıl Ekhoffqa buıyrdy. Sol sııaqty kelesi belorýs sportshysy Nadejda Skardıno kómbege 16-shy bolyp kelgenimen, osymen qatarynan 22 otty shepte, ıaǵnı nysanada birde-bir oqty múlt jibermeı, álemdegi kezekti rekordqa qol jetkizdi. Degenmen, búkil Oıyndar aýmaǵy úshin bul kúnniń basty qaharmany Darıa Domracheva boldy. Ol áıelder arasynda bıatlonnyń barlyq jeke jarystarynda jeńiske jetip, Olımpıadanyń úsh dúrkin chempıony ataǵyna qol jetkizgen birinshi sportshy atandy. Ol, sonymen birge, Belarýs quramasynyń Qys­qy Oıyndarda altyn medaldi eń kóp al­ǵan saıypqyrany da bolyp otyr. Al elin osynshalyqty asqaq bıikke kóterip tastaǵan sańlaq sportshynyń týǵan otany – Belarýste bul kúni túnde naǵyz ulttyq meı­ram bastalyp ketken sııaqty. Onyń basyn belorýs lıderi Aleksandr Lýkashenko bastap berdi. Ol óziniń Darıaǵa arnap jol­daǵan jedelhatynda: «Qymbatty Dasha! Bul – orasan zor tabys! Sen jaraısyń! Bú­kil Belarýs seniń jańa tabysyńa tánti bo­lyp jatyr. Olımpııa oıyndarynyń úsh dúr­kin chempıony ataǵyna qol jetkizip, sen úl­ken erlik jasadyń», dep atap kórsetipti. So­dan keıin mezgildiń kesh bolyp qalǵanyna qaramastan, prezıdent Darıa Domrachevaǵa «Belarýs Batyry» ataǵyn berý týraly jarlyqqa qol qoıypty. Mine, shyn máninde halyqtyń maqtanyshy, qalaýly perzenti degen osyndaı-aq bolar! Burnaǵy kúni belorýs sportshylary Olım­pıadadaǵy besinshi altynyna qol jetkiz­di. Bulardyń úsheýi Domrachevaǵa tıesi­li bolsa, tórtinshisi frıstaıldyń akrobatıkasy boıynsha Alla Sýperdiń enshisinde edi. Al besinshisin 17 aqpan kúni túnde erlerdiń frıstaılshy akrobaty Anton Kýshnır qosty. Ekinshi orynǵa avstralııalyq Devıd Morrıs, úshinshi orynǵa qytaı Zonıan Szıa taban tiregen bul dodada osy kúni qazaqstandyqtar sapynan jarysqa shyqqan ekeý – Sergeı Berestovskıı men Baǵlan Ińkárbek te kúsh synasty. О́kinishke qaraı, bular osynyń aldynda saıystyń osy túri boıynsha jap-jaqsy jetistikke jetken eki qyzymyzdyń deńgeıine jete almady. Úsh dúrkin úzdikter Jalpy, Qysqy Olımpııa oıyndary tarıhynda tap osylaısha úsh márte chempıon atanyp, óz eliniń batyry ataǵyn qosa alǵan sportshylar budan buryn da bolǵan. Bir qyzyǵy, sondaı dárejege jetken ekeý de Reseı quramasynyń shańǵyshy qyzdary eken. Birinshi ret mundaı qurmetke 1994 jyly Lıýbov Egorova bólendi. Ol aldymen 1992 jyly fransýzdyń Albervıl qalasynda ótken Oıyndarda úsh dúrkin chempıon atanǵan. Bulardyń ekeýin jeke júgiriste alsa, úshinshisine estafeta arqyly qol jetkizgen. Sodan soń 1994 jyly norvegtiń Lıllehammer shaharynda osy tabysty qaıtalaǵan. Kelesi sańlaq – Larısa Lagýtına 1998 jyly japonnyń Nagano qalasynda joǵarydaǵy áriptesindeı eki jeke júgiriste jáne estafetada altyn medal alǵany úshin eliniń eń joǵary marapatyna ıe bolǵan. Ol munyń aldyndaǵy Lıllehammer Olımpıadasynda taǵy eki altyn medal alǵan. Al bir Olımpııa oıyndarynda jeke júgiriste tórt altyn medaldi enshilegen jalǵyz áıel zaty ataqty konkıshi Lıdııa Skoblıkova ǵana bolatyn. Ol 1964 jyly Insbrýkte (Avstrııa) osy asýdy birinshi bolyp baǵyndyrdy. Sol úshin oǵan «Qurmet Belgisi» ordeni berildi. Onyń aldyndaǵy Skvo-Vellı Olımpıadasynda L.Skoblıkova eki altyn medal alǵan edi. Sózdiń reti kelgende, Sochıde kúni búginge deıin eki dúrkin chempıon bolyp úlgergen basqa da sportshylardyń esimderin ataı keteıik. Olardyń arasynda tramplınnen shańǵymen sekirýshi polıak Kamıl Stoh, shveısarııalyq shańǵyshy Darıo Kolonıa, fransýz bıatlonshysy Marten Fýrkad bar. Bulardyń tizbegine, sondaı-aq, mánerlep syrǵanaýdan áýeli komandalyq jarysta altyn medal alyp, sońynan jeke ózderiniń sporttyq juptary boıynsha taǵy da chempıon atanǵan reseılik Tatıana Volosojar men Maksım Trankovty da qosýǵa bolady. Taza olımpııa rekordtary jaıyna kelsek, búgingi tańǵa onyń tórteýi tirkeldi. Bir qyzyǵy, olardyń bári konkıshiler saıysynda tirkeldi. Aldymen erlerdiń 5000 metrge júgirýinde golland Sven Kramer ózi­niń Vankýverdegi rekordyn jańartty. Sosyn áıelderdiń 1500 metrlik dıstansııa­synda onyń otandasy Iorın Ter Mors taǵy bir úzdik kórsetkishti tirkedi. Qalǵan eki rekordty koreı qyzy Sang-Hva Lı óz enshisine jazdy. Ol bulardy 500 metrge júgirýdiń birinshi dıstansııasy men qos­saıysy qorytyndysynda jasady. Gollandtyń bir bıigi Oıyndarda qazir «Gollandtyń bir bıigi» degen uǵym paıda boldy. Dybystyq jaǵynan az ǵana ózgerisi bar bul baǵamnyń Kishi Azııa túbegindegi bir ataýǵa uqsastyǵy onyń ózgermeligi men tosyn jaılarǵa tolyly­ǵynda bolyp tur. Júldesiniń basym bóligin, dálirek aıtqanda, jınaǵan 17 medaliniń 16-syn konkı sportynan keltirgen, 1 ǵana qola medaldi short-trekten qorjynǵa salǵan Nıderland eliniń sańlaqtary munda 5 altyn, 5 kúmis jáne 6 qola júldeni moıyndaryna taǵyp úlgerdi. Mundaǵy tańǵalatyn nárse jalǵyz bul emes, «kúrekteı muzdy tońdyrǵan» golland ushqyrlary osy jarys joldarynda júldegerler tuǵyryn úsh ret túgel ózderi jaýlap aldy. Máselen, erler buǵan deıin 500 jáne 5000 metrge júgirýde tepkishek tórinen tómenge qaraı túgel ózderi qol bulǵap turǵan bolsa, sońǵy mezetinde bul erlikti qyzdar qaıtalady. Bul joly olar jigitterden de asyp túsip, 1500 metr qashyqtyqqa júgirýde alǵashqy tórt oryndy tolyq ıelendi. Osydan keıin gollandtyqtar jalpy medaldar sany jaǵynan da birinshi orynǵa shyqty. Bul jónindegi kórsetkish boıynsha kelesi orynǵa 16 medal qorymen Reseı jáne AQSh sportshylary jaıǵasty. Mine, ár eldiń áńgime óter óz bıigi bar. Biz jalǵyz qola júldeniń ózine shúkirshilik etip júrgenimizde, Norvegııanyń jankúıer qaýy­my estafetadan medal ala almaı qal­ǵan erleri men áıelderiniń shańǵyshylar qu­­ra­­masyna elge kelgenderinde esikten kir­giz­beı­tindeı bolyp talaqtary tars jarylyp otyr. Olarǵa sosyn Sochıge 14 aqpan kúni óz sportshylary úshin jankúıerlik jasaýǵa ko­roleva Sılvııany erte kelgen Shvesııa ko­ro­li Karl XVI Gýstav keshe basý aıtypty. «Shvedter men norvegter – ejelden bir-biri­men týys halyqtar. Endeshe, medaldi da ózara baýyrlastarsha bóliseıik. Ylǵı bir jaqtyń ala bergeni qyzyq bolmaıdy», depti ol. Joǵary mártebeli aǵzamnyń bulaısha bitimge shaqyrýynyń jóni bar. Sebebi, bul eki baýyrlas el sportshylarynyń «máńgi bitpes» shańǵy básekesinde osyǵan deıin norvegter basym bolyp kelip edi. Al sońǵy eki kúnde shvedter áıelderdiń 4h5 shaqyrymdyq estafetasynda da, erlerdiń 4h10 shaqyrymdyq estafetasynda da birinshi oryn alyp, norvegter, tipti, medalderdiń aýylyna jete almaı qalǵan. Shirkin, bir tóbeniń tozańyn bir tóbege qosatyn eńký-eńký jer shalǵan erlerimiz kóp bolyp, tap osyndaı báseke týdyrǵan bálsinister bizdiń aýyldar jaqtan da bur­qyrap kórinip jatsa ǵoı! Keshe bizdiń sportshylarymyz jarystyń úsh túri boıynsha sórege shyqty.

Sportshylar Olımpıada jaıly ne deıdi?

Aqpannyń 6-synda bastalǵan Qysqy oıyndarǵa qatysýshylardyń kópshiligi ózderiniń áleýmettik jelilerinde mundaǵy ahýal týraly oılaryn túsirip jatyr. Olardyń birazy tómendegideı pikirler bildiredi. Ola Vıgen HATTESTAD (Norvegııa), shańǵy jarysynyń erkin ádisi boıynsha Sochıdegi Olımpııa oıyndarynyń chempıony: – Uıymdastyrýshylar óte jaqsy eńbek etipti: bizge yńǵaıly bolýy úshin júretin jerlerimizdiń qarlaryna deıin kúrep qoıǵan. Men, tipti, budan artyq ne isteý kerek ekenin de bilmeımin. Sıdnı KROSBI (Kanada), hokkeıshi: – Biz Qalashyqta tamasha turyp jatyrmyz. Bári jap-jaqyn, muz aıdynyna deıin jaıaý bara salamyz. Jalpy, mundaǵylardyń bári razy, oıyn yrǵaǵyna endi kirip kelemiz. Pernell Karl SÝBBAN (Kanada), hokkeıshi: – Bári tamasha. Keremet ornalastyq, bólmeleri óte jaqsy. Jigitter mundaǵy jaǵdaıdyń Týrındegiden artyq ekenin aıtyp jatyr. Aýa raıy da tańǵajaıyp bolyp tur. Bizge osyndaı yńǵaıly jaǵdaı jasap bergen Sochı men Reseı turǵyndaryna alǵys aıtqanymyz lázim. Dachırı ShERPA (Nepal), taý shańǵyshysy: – Alǵan áserlerimiz barynsha jaqsy. Qalashyqtaǵy volonterler sportshylarǵa ylǵı jaıdary júzben qaraıdy, bári bir-birimen amandasyp turady.

Obama AQSh hokkeıshilerin quttyqtady

 AQSh prezıdenti Barak Obama Aq úıdiń resmı tvıtterinde Reseı komandasyn býllıtten utqan óz eliniń hokkeıshiler quramasyn jáne osy jeńiske jetkizgen Tı Djeı Oshıdi quttyqtady. Eske sala keteıik, senbi kúni amerıkalyq komanda Olımpııa oıyndary týrnırinde alań ıelerin býllıt boıynsha 3:2 etip utqan bolatyn. Negizgi ýaqyt pen overtaım jeńimpazdy anyqtaı almady. Esep – 2:2. Al forvard Tı Djeı Oshı oıynnan keıingi alty býllıttiń tórteýin tıimdi paıdalana bildi.

 Eńbek sińirgen sheberler atandy

Olımpıadanyń alǵashqy aptasynda Reseıdiń medaldar jeńip alǵan 10 sańlaǵy «RF eńbek sińirgen sport sheberi» ataǵyna ıe boldy. Olardyń tizimine konkıshi Olga Graf, bıatlonshy Olga Vılýhına, frıstaılshy Aleksandr Smyshlıaev, mánerlep syrǵanaýshylar Ekaterına Bobrova, Elena Ilınyh, Nıkıta Kasalapov, Fedor Klımov, Iýlııa Lıpnıskaıa, Dmıtrıı Solovev jáne Ksenııa Stolbova endi. Osy kúnderde Olımpıada júldelerine qol jetkizgen Evgenıı Plıýshenko, Maksım Trankov jáne Tatıana Volosojar syndy sportshylarda mundaı ataq burynnan bar bolatyn.

Aýrý balalarǵa snoýbordtaryn syılady

Sochı Olımpıadasynda chempıondyq ataǵyn qorǵaı almaı qalǵan amerıkalyq snoýbordshy Shon Ýaıt qaterli isik aýrýlarymen aýyratyn balalarǵa ózimen birge ákelgen barlyq snoýbordtaryn syıǵa tartty. Buǵan deıin eki ret Olımpııa oıyndarynyń chempıony bolyp úlgergen Shon Ýaıt Sochıdegi Oıyndarda sátsiz óner kórsetip, hafpaıpta 4-oryndy qanaǵat tutqan edi. «О́ziniń taqtaıshalaryn Ýaıt qaterli isikpen kúresip júrgen balalarǵa syılady. Balalar munda qaıyrymdylyq sharalary baǵdarlamasy aıasynda ózderi pir tutatyn sportshyny kórý úshin arnaıy ushyp kelgen edi», dep atap ótti Sochı-2014 saıty.

Sochıde mektep ashpaqshy

Sochıde eki dúrkin álem chempıony ataǵyn jeńip alǵan reseılik mánerlep syrǵanaýshylar Tatıana Volosojar men Maksım Trankov 2018 jylǵy Olımpııa oıyndarynda da el namysyn qorǵaýǵa daıyn ekenderin jetkizdi. Budan bólek, olar Sochıde ózderiniń mánerlep syrǵanaý mektebin ashqylary keletinderin de bildirdi.  Reseılik «TV-Sentr» telearnasy osy rette Maksım Trankovtyń sózinen: «Biz Tanıa ekeýmiz osy jerden ózimizdiń mánerlep syrǵanaý mektebin ashyp, oǵan jas jattyqtyrýshylardy tartqymyz keledi. Sporttyq mansabymyzdy ázirge toqtatqymyz kelip otyrǵan joq. Bizge Oıyndardan keıin kóptegen sport nysandarynyń, sonyń ishinde mánerlep syrǵanaýshylar úshin jasalǵan muz arenasynyń sol qalpynda qalatyny aıtyldy. Endi bizdiń osynda jattyǵyp, osynda turǵymyz keledi», degen dáıekteme keltirdi. Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan» – Sochıden.