О́ner álemi úshin ónegeli órnektelgen ótken jyl keler jylǵa da tamasha tartýlary men jaqsy jańalyqtaryn qaldyryp bara jatyr. Táýelsizdik toıymen túıindelgen syıǵa toly ótken jyldyń jetistigin 2022 jyly da tabysty jalǵaıtyndyǵyna senim mol.
Rozanyń ǵasyry
Jańa jylda toı da, mereıtoı da kóp. Kúntizbeniń alǵashqy paraǵymen birge kúmiskómeı ánshi, KSRO jáne Qazaqstannyń halyq ártisi, Halyq qaharmany Roza Baǵlanovanyń ǵasyr toıy qatar ashylmaq. Esimi ańyzǵa aınalǵan ánshiniń qazaqtyń án óneri men rýhanııatyna sińirgen eńbegi eresen. Ásirese, maıdan dalasynda oq pen ottyń ortasynda júrip salǵan áni soǵysqa qatysqan talaı sarbazdyń janyna jiger syılap, jeńiske degen qadamǵa jaqyndatýǵa septeskeni anyq. Roza Baǵlanovanyń oryndaýyndaǵy «Aqmańdaılym», «Ińkárim», «Ádemi-aý», «Aq tamaq», «Aqsuńqarym». «Ah, Samara – gorodok» ánderi ánshiniń ásem daýsymen birge halyqtyń janyna berik ornyǵyp, el júreginde máńgilik jattalǵan. Ǵasyr toıy qarsańynda óner ıesiniń esimin ulyqtaý sharalary ótken jyldan bastaý alyp úlgerdi. Atap aıtsaq, byltyr elorda tórindegi «Qazaqstan» Ortalyq konsert zalyna Roza Baǵlanovanyń esimi berilip, «Habar» arnasy ánshiniń ómiri joly men shyǵarmashylyǵyna arnap «Bulbul» atty telehıkaıa túsirdi. Sondaı-aq 2022 jyly ánshiniń 100 jyldyq mereıtoıyn IýNESKO kóleminde toılaý týraly sheshim qabyldandy. Endeshe Jańa jylda ańyz adam Roza Baǵlanova esimin ulyqtap, ánshiniń shyǵarmashylyq jolyn tanyp, zerdeleýge baǵyttalǵan izdenisterge de keń jol ashylary sózsiz.
Erlik ańyzy
Ánshi Roza Baǵlanova salǵan ánnen qýat alyp, jaýǵa qarsy jigerlene shapqan, Keńes Odaǵyna Uly Otan soǵysyndaǵy jeńisti jaqyndatqan dańqty batyrlary – Talǵat Bıgeldınov pen Mánshúk Mámetovanyń da bıyl ǵasyr toıy.
Keńes Odaǵynyń eki márte batyry, Qazaqstan avıasııasynyń general-maıory Talǵat Bıgeldınov áskerı tapsyrmamen 305 ret áýege kóterilip, 7 jaý ushaǵyn atyp túsirgen. Sonyń biri – 1943 jyly Dnepr úshin urysta jaýǵa aıanbaı qarsy turǵan batyrdyń ushaǵy zaqymdanyp, órtene bastaıdy. Sonda Talǵat Bıgeldınov ushaǵyn oılanbastan jaý tehnıkasy jasyrynǵan tusqa baǵyttap, ózi ushaqtan sekirip úlgeredi. Batyrdyń bul erligi fotosýretke taspalanyp úlgergen. Áýede júrip kózsiz erligimen kózge túsken qazaqtyń dańqty ulynyń erligi qashanda el esinde, rýhyna myń taǵzym!
Erlermen birge ıyq tirestirip maıdan dalasyna attanǵan sol kezde nebári 20 jastaǵy órimdeı boıjetken Mánshúk Mámetovanyń erligi de jurt jadynan máńgilik óshpeıdi. Zeńbirekshiler batalonyna qabyldanǵan qaısar qyz bólim komandırine deıin kóterilip, serjant ataǵyn alady. Osy batalon 1943 jyldyń kúzinde Izocha beketin jaý qolynan bosatýǵa qatysty. Alaıda kóp sarbazynan aıyrylǵan Keńes áskeri keıin sheginýge májbúr bolady. Mánshúk osy kezde: «Sender bara berińder. Men ketsem senderdi kim qorǵaıdy?» dep qalyp qoıady. Osylaısha qaıtpas qaısar qyz «Maksım» zeńbiregimen júzdegen nemistiń kózin joıyp, sol maıdanda ózi de erlikpen qaza tabady. Arada 6 aı ótken soń qaharman qyzǵa Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi.
Bı padıshasy – Shara
Sonymen qatar bıyl qazaqtyń kásibı bı óneriniń negizin qalaýshy, Qazaqstannyń halyq áritisi Shara Jıenqulovanyń da 110 jyldyq mereıtoıy. Halqymyzdyń bulbuly Kúlásh Baıseıitova desek, bı ónerindegi jaryq juldyzy – Shara Jıenqulovanyń esimi de qazaq balasyna keńinen tanys. «Bı padıshasy» atanǵan daryn ıesiniń ónerine tamsanyp, tańdaı qaqqan jazýshy Ǵabıt Músirepov kezinde: «Jan tebirente tereń sezimge bóleıtin kelisti órnek Sharanyń boıynan aıqyn seziledi. Sahnanyń erkesi de, sáni de – Shara! Onyń sezim sergitetin shynshyl óneri men qaıtalanbas qoltańbasy meılinshe jarqyrap kórindi. Bul daryn ıesiniń týǵan halqyna qyzmet etýiniń tamasha úlgisi», dep maıtalman bıshiniń ónerine ádil baǵa bergen. Shara Jıenqulova tek kásibı bı óneri ǵana emes, qazaq topyraǵynda týǵan tuńǵysh kásibı qazaq teatrynyń órkendeýine de súbeli úlesin qosqan maıtalman ónerpaz. О́ner jolyn Qazaq drama teatrynan bastaǵan darynnyń tuńǵysh oınaǵan róli – Beıimbet Maılınniń «Maıdan» pesasyndaǵy Púlish beınesi. Keıin Muhtar Áýezovtiń «Eńlik-Kebek» pen «Qaragóz» tragedııalarynda basty róldi somdady. Keıinirek 1934 jyly irgesi qalanǵan Qazaq opera jáne balet teatryna aýysyp, qazaq ulttyq bı óneriniń damýyna atsalysty. 2022 jyl – Sharataný ǵylymyna sony serpilis ákelip, Jıenqulova eńbegi jańa ǵasyr bederinde jańa qyrynan saraptalsa, qanekı!
Seıfýllın teatrynyń toıy
Eń alǵashqy kásibı qazaq teatry M.Áýezov atyndaǵy Ulttyq akademııalyq drama teatrynan keıin boı kótergen elimizdegi eń kóne teatrlardyń biri – «Arqanyń Aqsaraıy» atanǵan S.Seıfýllın atyndaǵy oblystyq akademııalyq qazaq drama teatryna da bıyl 90 jyl tolady. Ǵasyrǵa jýyq ýaqyt qazaq rýhanııatynyń shyraqshysyna aınalǵan teatrdyń dańqy keńge taraǵan. Elimizdiń nebir uly rejısserleri men akterleriniń shyǵarmashylyq sheberhanasy bolǵan óner ordasynyń búgingi aıaqalysy da kóńilge qurmet ornyqtyrady. «Qaraǵandy teatry – qarashańyraq» desek, tıtteı de artyq aıtqandyǵymyz emes. Sebebi S.Seıfýllın teatrynyń qanatynyń asytynan búginde elimizdiń belgili óner ordalaryna aınalǵan Q.Qýanyshbaev atyndaǵy akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatry, J.Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar oblystyq drama teatrlary bastaǵan irgeli óner ujymdary túlep ushty. Talaı talanttyń qanatyn qataıtqan taǵylym ordasynyń bıylǵy 90 jyldyq mereıtoıy óz deńgeıinde atalyp ótip, ónersúıer qaýymdy jaǵymdy jańalyqtarymen qýantady degen senim mol.