Qorǵa júkteletin mindet zor

«Qazaqstan halqyna tıesilini beretin ýaqyt jetti»

El bıýdjetiniń 50 paıyzdan as­tamyn áleýmettik shyǵyndar qu­ra­ǵa­nymen, munyń da jetki­liksiz ekenine «Qańtar  qasi­reti» dálel. Bul rette, Mem­­leket basshysy Q.Toqaev bir­qa­tar ózekti máselelerdi sheshý­ge negizdelgen «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq-áleýmettik qoryn qurýdy tap­syrǵan bolatyn.

Bul tapsyrmany Prezıdent jýyrda Parlament Májilisiniń otyrysynda berdi. Sodan beri eki aptaǵa jýyq merzim ótti. Osy ýaqyt aralyǵynda ne ózgerdi? Prezıdent Qordyń aldaǵy jumysyn áý basta-aq aıqyndap berdi. Ile-shala Úkimet basshysy bıylǵy 1 aqpanǵa deıin «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq áleýmettik qoryn qurý máselelerin pysyqtaýdy tapsyryp, keıin «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq-áleýmettik qoryn qurdy. Bul qor densaýlyq saqtaý, bilim berý, halyqtyń áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan toptaryn áleýmettik qoldaý salasyndaǵy naqty problemalardy sheshýmen aınalysýǵa tıis. Eń bastysy, Qordyń qyzmeti qoǵamdy biriktirýge jáne áleýmettik ádilettilikti nyǵaıtýǵa yqpal etedi dep kútilýde.

«Atap óteıin: bul Prezıdenttiń, Úkimettiń nemese basqa memlekettik organnyń qory emes. Bul – barsha qazaqstandyqtardyń qory, halyqtyq qor. Ol Əkimshiliktiń nemese Úkimettiń janynda jumys istemeıdi. Bedeldi baıqaýshylar keńesi qurylyp, adal da jaýapty basshy taǵaıyndalady. Biz onyń qyzmetiniń tolyq ashyqtyǵyn, qoǵam aldyndaǵy eseptiligi men baqylanýyn qamtamasyz etemiz. Josparlar, bıýdjet, jobalar saıtta jarııalanady. Barlyq aqparat ashyq bolady. Qor jeke jəne memlekettik kózderden qar­jy­landyrylady. Halyqaralyq qaıy­rymdylyq uıymdarynyń kómegin tartý josparlanyp otyr. Bul qorǵa lotereıa operatorynan, bəs tigý ortalyǵynan jəne basqa monopolısterden mindetti jarnalar túsedi», dedi Memleket basshysy.

Halyqaralyq sarapshylar Qazaqstan baılyǵynyń jartysy 162 adamnyń ǵana qolynda ekenin rastasa, halyqtyń teń jartysynyń aılyq tabysy 50 myń teńgeden asqan joq. Elimizdegi áleý­met­tik jaǵdaıdyń álpetin osydan-aq ań­ǵara berińiz. Ásilinde, olaı bolmaýy kerek edi. Sebebi Qazaqstan – Memleket bas­­shysy aıtyp ótkendeı, Konstıtýsııa b­o­­ıyn­sha əleýmettik memleket. Iаǵnı áleý­­­met­tiń ál-aýqaty aldyńǵy orynda turýǵa tıis. Osyny meńzegen Memleket basshy­sy «Əlbette, biz Qorǵa iri bıznes ta­r­apynan qomaqty əri turaqty, atap aıt­amyn, turaqty aýdarymdar jasalýyn kútemiz. Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy­nyń arqasynda elimizde óte tabysty kom­pa­nııalar men halyqaralyq ól­shem­der boıynsha baı adamdar toby paı­da boldy. Endi Qazaqstan halqyna tıe­silini bere­tin jəne oǵan júıeli əri tu­raq­ty negiz­de kómektesetin ýaqyt jetti dep esep­­teımin. Sondyqtan Úkimetke kom­pa­nııa­­lar qataryn anyqtaý jəne olarmen Qorǵa bólinetin jyl saıynǵy jarna kóle­­min kelisý qajet bolady. Sonymen qa­­tar is júzinde orasan qarajatqa ıe bola oty­­­ryp, kóleńkede qalǵan tu­l­ǵa­­lardyń da belsendi qatysýyn kú­te­­min», degen el Prezıdenti qaltaly aza­mat­tardy da qaltarysta qalmaýǵa shaqyrdy.

Bir kúndik jalaqyny jınaýdyń qajeti joq

Memleket basshysy qaltaly kásipker­ler qaltarysta qalmaıtynyna senim bil­dir­genimen, bir kúndik jalaqyny aýdarý syndy naýqan týraly tis jarmaǵan bola­tyn. Jýyrda Prezıdent elimizdiń iri bız­nes ókilderimen kezdesý barysynda osy máselege arnaıy toqtalyp, «Osy­naý ıgilikti is – eń joǵary baǵaǵa laıyq. Biraq bul jerde formalızm múldem bolmaýǵa tıis. Áıtpese, memle­kettik qyzmetshilerden, bıýdjet qyzmet­ker­lerinen bir kúndik jalaqy jınaı bastady. Muny jasaýdyń qajeti joq. Bul – múldem qajetsiz bastama», dedi.

Alaıda elimizdegi iri kompanııalar jyl saıyn tabys salyǵynyń Úkimet belgi­legen bóligin paıdaly ári qaıy­rym­dy­lyq istermen aınalysatyn Qor­ǵa aýdaryp tura ma? Ásilinde aýdaryp tura ala­tyn sekildi. Tipti alǵashqy aýdarym­ jasap jatqan kompanııalar da bar. Máselen, búginge deıin 16 myńnan astam qazaqstandyq qaıyrymdylyqqa qara­jat aýdaryp úlgeripti. Bul rette, «Qazaq­stan halqyna» qoǵamdyq qory Mem­leket basshysynyń bastamasyn qolda­ǵan barlyq qazaqstandyqtarǵa, iri kásip­oryndarǵa, eńbek ujymdaryna alǵys bildiredi.

Osylaısha, 2022 jylǵy 16-19 qańtar aralyǵynda (qosa alǵanda) Qoǵam­­dyq qorǵa 16 167 qazaqstandyqtan 29,3 mln teńge tústi. 75 zańdy tulǵa men iri kásipkerlerdiń úlesi 19,2 mlrd teńgeni quraıdy. Solardyń arasynda aýyz toltyryp aıtýǵa bolatyn qo­maq­ty qarajat aýdarǵandar da bar. Má­selen, «Kaspi Bank» AQ – 7 mlrd teńge; «Kaspi Magazın» JShS – 3 mlrd teńge; Halyk Bank («Qazaqstan Halyq jınaq banki» AQ) – 3 mlrd teńge; «Halyq» qaıyrymdylyq qory» JQ – 2 mlrd tenge; «YDD Corporation» JShS, «Asia FerroAlloys» JShS jáne olardyń aksıonerleri – 1 mlrd teńge; «Nursultan Nazarbaev qory» JQ – 500 mln teńge; «LANCASTER GROUP KAZAKHSTAN» AQ – 500 mln teńge; «Qazaq munaı jáne gaz ınstıtýty» AQ – 500 mln teńge; Danııar Rýstemovıch Abýlgazın – 500 mln teńge; «BAZIS CONSTRUCTION» JShS – 400 mln teńge; «Stepnogorsk taý-ken hımııalyq kombınaty» JShS – 350 mln teńge; Almas Ýmırzakovıch Sýltangazın – 200 mln teńge; «Karatas Maınıng» JShS 100 mln teńge aýdardy.

Qor basshylyǵy alynǵan barlyq qarjy qarajatynyń tolyq ashyqtyǵy men eseptiligi qamtamasyz etiletinin málimdep otyr. Aqsha Qazaqstan halqynyń ıgiligine, densaýlyq saqtaý, áleýmettik sala, bilim, mádenıet jáne sport prob­lemalaryn sheshýge baǵyttalady. Qor orfandyq jáne basqa da aýrýlary bar balalarǵa, halyqtyń muqtaj áleýmettik osal toptaryna, qaza tapqan áskerı qyzmetkerlerdiń, quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdar qyzmetkerleriniń otbasylaryna, sondaı-aq basqa da qaıyrymdylyq maqsattarǵa qoldaý kórsetedi.

Bıznes-qoǵamdastyqtyń ókilderi, mesenattar men nemquraıly emes azamattar «Qazaqstan halqyna» QQ shotyna myna derektemelerdiń biri boıynsha qarajat aýdara alady: «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory, JSN/BSN: 220140006999, Kbe 18, KZ97601A871001692501 KZT,  «Qazaqstan Halyq Banki» AQ; «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory, JSN/BSN: 220140006999, Kbe 18, KZ52722S000011856768 KZT, «Kaspi Bank» AQ; «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory, JSN/BSN: 220140006999, Kbe 18, KZ0896503F0010863168 KZT, «ForteBank» AQ; «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory, JSN/BSN: 220140006999, Kbe 18, KZ34821AGLBY10000001 KZT, «Bank RBK» AQ; «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory, JSN/BSN: 220140006999, Kbe 18, KZ66998BTB0001436729 KZT, «First Heartland Jusan Bank» AQ; «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory, JSN/BSN: 220140006999, Kbe 18,KZ078562203115118091 KZT, «Bank SentrKredıt» AQ; «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory, JSN/BSN: 220140006999, Kbe 18,KZ6594805KZT22034070 KZT, «Eýrazııalyq bank» AQ.

Qamqorshylar keńesine eńbekaqy tólenbeıdi

Qordyń quryltaıshylary tóraǵa qyzmetine memleket qaıratkeri, belgili qarjyger Bolat Jámishevti saılaǵan bolatyn. Onyń aıtýynsha, qor túrli sebep­termen memleket qamtamasyz etpeı­tin baǵyttar boıynsha áleýmettik sala­daǵy problemalardy sheshý úshin qu­ryldy. «Qor kedeıshilikke baılanys­ty densaýlyǵy men bolashaǵyna qater tón­gen otbasylardan shyqqan bala­lar­ǵa kómek kórsetýge tıis dep oılaımyn. Qor kómek alýshylarmen tikeleı ózara is-qımyl jasamaıdy. Ol úshin úlken shtat pen fılıaldyq jeli qajet. Elimizde qordyń qyzmetine baǵyttalǵan máse­lelermen aınalysatyn kóptegen qoǵam­dyq uıymdar jumys isteıdi. Qor solar­dyń seriktesi bolady jáne solar ar­qyly jumys isteıdi. Bul rette, qordyń aqshasyn osy uıymdar­dyń apparat­taryn ustaýǵa, paıdalanýǵa jol beril­meıdi. Aqsha tikeleı kómek alý­shy­larǵa jumsalady. Qazirdiń ózinde 140 qoǵam­dyq uıym halyqtan ótinimderdi biryń­ǵaı elektrondyq portal arqyly ǵana qa­byl­daıdy. Bul portal halyq, qaıyrym­dy­lyq uıymdary men qor arasyndaǵy baı­lanys arnasyna aınalady», dedi qarjyger.

Onyń aıtýynsha, qor qarajaty barlyq problemany sheshýge jetpeıdi. Sondyqtan basymdyqtardy aıqyndaý qajet. Kúni keshe qamqorshylyq keńestiń uıymdastyrýshylyq otyrysy ótip, onda qor qyzmetiniń tujyrymdamasyn ázir­leý, barlyq tetikterdi pysyqtaý týra­ly sheshim qabyldandy. Sonyń negizin­de, bıýdjet pen atqarýshy organ­nyń shtaty aıqyndalady. Bir aıta keter­ligi, qamqorshylar keńesiniń músheleri esh­qan­daı jalaqy almaıdy. Olar qoǵam­dyq negizde jumys isteıdi.

Qor qurylyp, onyń tóraǵasy aıqyn­­dalǵan soń, onyń qamqorshy­lyq keńesi­niń quramy da saılan­ǵan bolatyn. Bul quramǵa belgili memleket jáne qoǵam qaı­ratkerleri, aza­mattyq qoǵam ókilderi, mese­nat­tar men elimizdiń bedeldi azamat­tary kirdi. Solardyń arasynda osy qam­qorshylyq keńesiniń múshesi ári «Meniń atamekenim» qoǵamdyq bir­lesti­giniń atqarýshy dırektory Lázzat Shyńǵysbaeva da bar. Onyń aıtýynsha, qordyń jumysy túsinikti, qoljetimdi jáne barshaǵa ashyq bolýǵa tıis. Qordyń el aýmaǵynda fılıaldary men shtattar ashýdyń qajeti joq. Jumys istep jatqan qaıyrymdylyq qor­lary, ál-aýqat sek­toryndaǵy úkimettik emes uıymdar, bas­qa da belsendi azamattar bar.

«2020 jyly Qazaqstanda «Erikti­ler jylyn» aıaqtaý saltanatynda Prezıdent qaıyrymdylyq baǵytta reestr qurý bo­ıynsha usynys jasaǵan bolatyn. Mem­leket basshysynyń usynysyn qup alyp, sıfrly platforma qurdyq. Bul platforma elimizdegi barlyq qaıyrymdy­lyq qorlar­­dyń biryńǵaı «qabyldaý ból­me­si» ispet­ti. Qazirgi kezde onda 100-den as­tam qaıy­rym­dylyq qor testilik rejim­de tir­keldi. Tipti birqatar memlekettik organ­dar­dyń bazalarymen ıntegrasııa da bar. Atqarylyp jatqan jumystar týraly kúndelikti esep beriledi. Búgin­de biz «Qazaq­stan halqyna» qoryna qos­qan úlesi­miz retinde osy platformany usynyp otyrmyz», dedi qamqorshylyq keńesiniń múshesi.

Onyń aıtýynsha, qor aı nemese apta saıyn emes, halyqqa kúndelikti esep berip otyrǵýa tıis. Atqarylyp jatqan jumystar, qor seriktestik etetin ózge qorlar, kómek alyp jatqan azamattar, kelip túsken qarajattyń kólemi, onyń qandaı maqsatta jumsalǵany týraly málimetterdi otandastarymyz kórip otyrýy kerek.