Qazaqstan pavılony ashylady

Venesııa bıennalesi degen ne? Sulýlyqtyń syry men qunyn biletinderge qaqpasyn aıqara ashatyn áıgili kórme shyǵarmashylyq ataýlynyń shyńy bolyp esepteledi. Kórme kóp, biraq eki jylda bir márte, jup sanyndaǵy jylmen oraılas ótkiziletin halyqaralyq Venesııa bıennalesin bilgirler men sarapshylar «álemdik ónerdiń Olımpıadasy» dep ataıdy.

Sý ústinde turǵan qalanyń sulýlyǵyn odan ári arttyratyn ónerdiń bul jár­meń­kesin qyzyqtaý úshin dúnıe júziniń túk­pir-túkpirinen myńdaǵan sýretshiler, mú­sinshiler, art-dılerler men tilshiler aǵylyp kelip, ózderi unatqan eń myqty óner týyndysyn álemge jarnamalaıdy. О́ner týyndysynyń avtory qas pen kózdiń ara­synda álemdik tanymaldylyqqa qol jet­kizedi. Bıennaleniń basty talaby – biz ómir súrip otyrǵan búgingi kezeńniń shyn­dy­ǵyn beıneleý, zamanaýı ónerdiń úlgisin kórsetý.

О́ner áleminde osylaı áspet­te­letin már­tebesi bıik Venesııa bıen­nalesine Qazaqstannyń atynan ORTA transdıs­sıplınar ujymy qatysady. Ujym ataq­ty almatylyq sýretshi Sergeı Kal­my­kovtyń shy­ǵar­mashylyq ıdeıasyn negizge alǵan. Álemdik ónerdiń damý baǵy­tyn anyq­taıtyn halyqaralyq bıen­na­leniń sáýir aıynan qarashanyń sońyna deıin ótetini josparlanǵan.

Is-sharanyń bas kýratory – Chechılııa Alemanı. Kórmeniń «Tús súti» degen ataýy brıtan sýret­shi-sıýrrealısti Leanara Kar­rıngtonnyń ótken ǵa­syrdyń 50-jyldary Meksıkada jaz­ǵan attas kitabynyń qurmeti­ne qoıy­lyp otyr. Bul shyǵarmada qııal jeteginde otyryp, kez kelgen dúnıeni ózgertýge bolatyny týraly sıqyrly ertegiler baıan­dalǵan bolatyn. Chechılııa Alemanı jetekshilik etken bas kórmeden bólek bıen­nalede álemniń túrli memleketi óz pavılonyn usynady. Qazaqstan 2005-2013 jyldar aralyǵynda sha­raǵa Ortalyq Azııa elderi pavılony aıasynda, al odan keıingi ýaqyt­ta túrli mádenı mekemeler­diń óz betinshe uıymdastyrǵan basta­malary sheńberinde qatysyp kel­di. Al bul joly Qazaqstan tuń­ǵysh resmı ulttyq pavılonyn ta­nys­tyrǵaly otyr. Pa­vılondy Qazaqstannyń zamanaýı óner qory Á.Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner mýzeıimen seriktestikte birneshe iri qazaq­stan­dyq kompanııalar men qor­lardyń demeýshiligimen jáne Qa­zaq­stannyń Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qatysýymen uıym­dastyryp otyr.

Mədenıet jəne sport mınıstri Dəýren Abaev halyqaralyq kórme týraly: «Venesııadaǵy bıennalede bizdiń pavılonnyń paıda bolýy ıgi dəstúrdiń bastaýy bolmaq jəne ol búkil əlem tanıtyn, ózine tən qoltańbasy bar qazaqstandyq óner­diń órkendeı túsýine óz yqpalyn tıgizedi dep senemin. Bul rette, ərıne, atalǵan jobanyń júzege asýyna úles qosqan uıymdastyrýshylardy, demeýshilerdi, mesenattardy, sýret­shilerdi jəne qarapaıym entý­zıas­tardy atap ótip, alǵys bil­dir­gim keledi. Mınıstrlik óz keze­ginde joba qatysýshylaryna jan-jaqty qoldaý kórsetedi», dep pi­kir bildirgen eken. Aleksandra Mo­ro­zova, Rústem Begenov, Darıa Djý­melıa, Aleksandr Bakanov jəne Sabına Qýanǵalıevany biriktirgen ORTA transdıssıp­lınar ujymy – Qazaqstan ult­tyq pavılony­nyń kýratorlary jəne sýretshileri. ORTA sý­retshi, ónertapqysh, jazýshy Sergeı Kalmykovtyń ıdeıalaryna negizdelgen jobany usynatynyn habarlaǵanymen, ony naqty qandaı taqyrypqa jınaqtap, qandaı pishinde jet­kizetinin ázirge qupııa saqtap otyr. Leonora Karrıngton se­kildi Sergeı Kalmykov ta óz shy­ǵar­mashylyǵynda qııalyndaǵy sheksiz álemge erkin saıahat jasap, bizdiń aımaqtaǵy zamanaýı sýretshiler tolqynynyń qa­lyp­­tasýyna yqpal etken bolatyn. «Bes jyl buryn bizge Sergeı Kal­mykov mətinderiniń tań-tama­sha qal­dyratyn ədemiligin sezi­nýdiń múm­kindigi týdy, onyń ke­meń­gerligine erik­siz tənti bol­dyq. Sýretshiniń ıdeıa­laryn ala oty­ryp, ónerdegi, ǵy­lym­daǵy, mý­zy­kadaǵy, kınodaǵy, fılo­so­fııadaǵy túrli forma jəne kon­­sep­sııaǵa təjirıbe jasadyq. Osy shy­­ǵarmashylyq təjirıbe jo­lyn­daǵy mańyzdy nátıje səýir aıyn­da Qazaqstandyq pavılonda ta­nys­tyrylatyn bolady», – deıdi ORTA art-tobynyń uıym­dastyrýshysy Rústem Begenov.

Venesııa bıennalesinen Qa­zaq­­stannyń tuńǵysh ulttyq pavı­lo­nynyń ashylýy – elimizdiń mə­denı ómirindegi mańyzy jo­ǵary oqıǵa. Qazaqstannyń Vene­sııadaǵy tuńǵysh pavılony jo­ba­synyń ajyramas bóligi re­tinde Parallel baǵdarlama qabyl­danatyny da belgili boldy. Bul baǵdarlama aıasynda Venesııa bıen­nalesi ótip jatqan ýaqytta pavı­lonǵa arnalǵan arnaıy is-sharalar sherýin uıymdastyrý josparlanǵan. Baǵdarlama týraly tolyq aqparat osy jyldyń kókteminde jarııala­nady. «Vene­sııa bıennalesindegi je­ke ult­tyq pavılon – qazaqstan­dyq art-sahnadaǵy kópten kútken oqı­ǵa­nyń biri. Qazaqstannyń Vene­sııada­ǵy tuńǵysh pavılonyn­da komıssar bolý – men úshin úlken mərtebe. О́nerdi birinshi kezekte kommýnıkasııa re­tinde qarastyrýǵa bolady, al Vene­sııadaǵy ulttyq pavılondar arqyly shartaraptyń daýysyn estýdiń, ıaǵnı bir kózqarasqa baı­lanyp qalmaı, ýaqyt rýhyn sezinýdiń múmkindigi mol. Bul pavılon əlemdik ólshemde de, el ishinde de qazaqstandyq zamanaýı ónerdi qoldaýǵa jəne tanystyrýǵa arnalǵan kóptegen jobanyń birine aınalady dep úmittenemin», – deıdi Qazaqstan pavılonynyń komıssary, ha­lyq­aralyq dárejedegi art-mened­jer Merýert Qalıeva.